OILAVIY ZO‘RAVONLIKKA QARSHI KURASHNING HUQUQIY MEXANIZMLARI: O‘ZBEKISTON QONUNCHILIGIDAGI ISLОHOTLAR VA XALQARO TAJRIBA TAHLILI
;
oilaviy zo‘ravonlik, himoya orderi, aybsizlik prezumpsiyasi, Istanbul Konvensiyasi, Jinoyat kodeksi, ixtisoslashgan sudlar, G‘afur Abdumajidov, gender tenglik.Abstrak
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida oilaviy (maishiy) zo‘ravonlikka qarshi kurashning huquqiy-mexanizmlarini tahlil etishga bag‘ishlangan. 2019–2024 yillar oralig‘ida qonunchilikka kiritilgan tizimli o‘zgarishlar, jumladan, “Xotin-qizlarni tazyiq va zo‘ravonlikdan himoya qilish to‘g‘risida”gi qonun, Jinoyat kodeksining 1261-moddasi va 2024-yil oktabrdagi O‘RQ 978-son qonunning mazmuni ochib beriladi. Maqolada Yevropa Kengashining Istanbul Konvensiyasi, Buyuk Britaniya, Ispaniya va Skandinaviya mamlakatlari tajribalari O‘zbekiston modeli bilan qiyosiy tahlil qilinadi. Shuningdek, professor G‘afur Abdumajidovning jinoyat protsessual huquqi va kriminalistika sohasidagi ilmiy qarashlari oilaviy zo‘ravonlikni huquqiy tartibga solish nuqtayi nazaridan baholanadi. Tadqiqot natijasida qonunchilik rivojlanishining ijobiy dinamikasi qayd etilib, himoya orderi instituti, jabrlanuvchilarning isbotlash yukidan ozod etilishi va sud-huquq tizimining ixtisoslashuvi kabi dolzarb masalalar bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqiladi.
Iqtiboslar
World Health Organization (WHO). Global and regional estimates of violence against women: prevalence and health effects of intimate partner violence and non-partner sexual violence. — Geneva: WHO, 2013. URL: https://www.who.int/publications/i/item/9789241564625
Amerikaning Ovozi. «O'zbekistonda 2021 yilning yanvaridan noyabrigacha ayollarga nisbatan 36 mingga yaqin zo'ravonlik holati qayd etilgan». — 2022 yil 12 aprel. URL: https://www.amerikaovozi.com/a/7046722.html
Dobash R.E., Dobash R.P. Violence Against Wives: A Case Against the Patriarchy. — New York: Free Press, 1979. — 339 p.
Abdumajidov G.A. Problemы teorii zakonodatelnogo regulirovaniya i praktiki rassledovaniya prestupleniy: Avtoref. dis. d-ra yurid. nauk. — Moskva, 1983. — S. 6. // Boltaboyev O.R. O'zbekiston jinoyat-protsessual huquqining tarixiy rivojlanishi // Legal World. — 2025. — № 1. — B. 110–115.
Kelly L. Surviving Sexual Violence. — Cambridge: Polity Press, 1988. — 264 p.
O'zbekiston Respublikasining «Xotin-qizlarni tazyiq va zo'ravonlikdan himoya qilish to'g'risida»gi Qonuni, O'RQ-561-son, 2019 yil 2 sentyabr. // Qonunchilik ma'lumotlari milliy bazasi. URL: https://lex.uz/docs/-4494709
Amnesty International. «O'zbekiston oiladagi zo'ravonlikni qonunga alohida jinoyat sifatida kiritgan beshinchi davlatga aylandi». — 2022 yil 6 aprel. URL: https://www.qalampir.uz/uz/news/-2375-80686
O'zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksi, 126(1)-modda. 1994 yil 22 sentyabr (2022 yilgi tahrirda). URL: https://lex.uz/docs/-111453 // Jinoyatga aylangan «oilaviy zo'ravonlik». Kun.uz, 2022. URL: https://kun.uz/80197808
O'zbekiston Respublikasining O'RQ-978-son Qonuni «Oilaviy (maishiy) zo'ravonlikdan himoya qilish choralari kuchaytirilishi munosabati bilan O'zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga o'zgartirishlar va qo'shimcha kiritish to'g'risida», 2024 yil 22 oktabr. URL: https://lex.uz/docs/-7165389
Darakchi.uz. «Bolalarga nisbatan oilaviy zo'ravonlik sodir etganlik uchun javobgarlik belgilandi». — 2024 yil 22 oktabr. URL: https://darakchi.uz/oz/191598
Boltaboyev O.R. O'zbekiston jinoyat-protsessual huquqining tarixiy rivojlanishi // Legal World. — 2025. — № 1. — B. 112.
Buxdu.uz muzey: Sharof Rashidov va Paxta ishi [II zal, 10-bo'lim]. URL: https://buxdu.uz/166-muzey/8225/
Council of Europe. Convention on preventing and combating violence against women and domestic violence (Istanbul Convention). — CETS No.210, 11 May 2011. URL: https://www.coe.int/en/web/istanbul-convention
House of Lords Library. Istanbul Convention: Preventing and combating violence against women and domestic violence. — 2022. URL: https://lordslibrary.parliament.uk/istanbul-convention
Xabar.uz. «Oilaviy zo'ravonlik bo'yicha qonunchilikka doir jahon tajribasiga nazar». URL: https://xabar.uz/uz/huquq/ozbekistonda-oilaviy-zoravonlikka-qarshi
Spain. Ley Orgánica 1/2004, de 28 de diciembre, de Medidas de Protección Integral contra la Violencia de Género. — BOE núm. 313, 29 December 2004.
GREVIO. First Thematic Evaluation Report on Spain — «Building Trust by Delivering Support, Protection and Justice». — Strasbourg: Council of Europe, November 2024. URL: https://www.coe.int/en/web/istanbul-convention/spain
Namangan.sud.uz. «Oilaviy zo'ravonlikka qarshi kurash — qonun va sudning ustuvor vazifasi». URL: https://namangan.sud.uz/uz/oilaviy-zoravonlikka-qarshi-kurash
##submission.downloads##
Nashr qilingan
Nashr
Bo'lim
Iqtibos keltirish tartibi
