TA’LIMDA KASBIY MOTIVATSIYA TUSHUNCHASINING MAZMUNI VA MOHIYATI
;
kasbiy motivatsiya, ta’lim, pedagog, ichki motivatsiya, tashqi motivatsiya, ehtiyojlar nazariyasi, o‘zini-o‘zi belgilash nazariyasi, faoliyat samaradorligi, oliy ta’lim, professor-o‘qituvchi.Abstrak
Maqolada zamonaviy ta’lim sharoitida kasbiy motivatsiya tushunchasining mazmuni va mohiyati nazariy va amaliy jihatdan kompleks tahlil qilinadi. Kasbiy motivatsiya — bu pedagog faoliyatining samaradorligini ta’minlovchi muhim psixologik mexanizm bo‘lib, ichki va tashqi omillarning murakkab tizimini o‘z ichiga oladi. Tadqiqotda A. Maslou, F. Gertsberg, E. Desi va R. Rayan, V. Vrum, D. MakKlelland, E. Lokk kabi xorijiy olimlarning klassik nazariyalari hamda mahalliy tadqiqotchilarning yondashuvlari qiyosiy tahlil etilgan. O‘zbekiston Respublikasining 5 ta oliy ta’lim muassasasidan 200 nafar professor-o‘qituvchilar ishtirokida o‘tkazilgan empirik tadqiqot natijalariga ko‘ra, pedagogik faoliyatda ichki motivatsiyaning ulushi 64%, tashqi motivatsiyaning ulushi esa 36% ni tashkil etadi. Tadqiqotning ilmiy yangiligi ta’limda kasbiy motivatsiyaning to‘rt komponentli (kognitiv, emotsional, ijtimoiy va pragmatik) tarkibiy modelini ishlab chiqishdan iborat. Maqolada Yangi O‘zbekiston sharoitida pedagog xodimlarni motivatsiyalashning samarali tizimini joriy etish bo‘yicha amaliy tavsiyalar berilgan.
Iqtiboslar
Maslow A. H. A theory of human motivation // Psychological Review. — 1943. — Vol. 50, No. 4. — P. 370–396.
Herzberg F., Mausner B., Snyderman B. The Motivation to Work. — New York: John Wiley & Sons, 1959. — 157 p.
Deci E. L., Ryan R. M. Intrinsic Motivation and Self-Determination in Human Behavior. — New York: Plenum Press, 1985. — 372 p.
Deci E. L., Ryan R. M. The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior // Psychological Inquiry. — 2000. — Vol. 11, No. 4. — P. 227–268.
McClelland D. C. The Achieving Society. — Princeton, NJ: Van Nostrand, 1961. — 512 p.
Vroom V. H. Work and Motivation. — New York: Wiley, 1964. — 331 p.
Locke E. A., Latham G. P. A Theory of Goal Setting and Task Performance. — Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall, 1990. — 413 p.
Ryan R. M., Deci E. L. Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being // American Psychologist. — 2000. — Vol. 55, No. 1. — P. 68–78.
Bandura A. Self-efficacy: The Exercise of Control. — New York: W. H. Freeman, 1997. — 604 p.
Csikszentmihalyi M. Flow: The Psychology of Optimal Experience. — New York: Harper & Row, 1990. — 303 p.
Pink D. H. Drive: The Surprising Truth About What Motivates Us. — New York: Riverhead Books, 2009. — 256 p.
Quronov M. Pedagogika nazariyasi va tarixi. — Toshkent: Sharq, 2018. — 384 b.
Karimova N. R. Oliy ta’lim muassasalarida professor-o‘qituvchilar kasbiy faoliyatini motivatsiyalashning psixologik-pedagogik asoslari // O‘zbekiston pedagogika va psixologiya jurnali. — Toshkent, 2023. — № 3. — B. 45–58.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF-60-sonli Farmoni. “2022–2026 yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”. — Toshkent: Lex.uz, 2022.
Tursunov B. A. Ta’lim muassasalarida pedagog kadrlarning kasbiy motivatsiyasini boshqarish // Iqtisodiyot va ta’lim. — Toshkent, 2024. — № 1. — B. 112–120.
##submission.downloads##
Nashr qilingan
Nashr
Bo'lim
Iqtibos keltirish tartibi
