O‘ZBEKISTON VA XITOYNING ARXEOLOGIYA BORASIDAGI HAMKORLIK ALOQALARI TARIXIGA DOIR(1992–2025 YILLAR)
;
O‘zbekiston, Xitoy,, xalqaro munosabatlar, xalqaro hamkorlik，qo'shma arxeologiyaAbstrak
1992-yilda O‘zbekiston va Xitoy o‘rtasida diplomatik munosabatlar o‘rnatilganidan buyon, arxeologiya va madaniy merosni muhofaza qilish sohasidagi hamkorlik dastlabki tarqoq aloqalardan har tomonlama va chuqur strategik sheriklik darajasiga ko‘tarildi. Mazkur maqolada so‘nggi o‘ttiz yildan ortiq vaqt mobaynida O‘zbekiston-Xitoy qo‘shma arxeologik tadqiqotlarining rivojlanish bosqichlari tizimli ravishda tahlil qilingan. Tadqiqot natijasida hamkorlik jarayonini uchta asosiy davrga bo‘lish mumkinligi aniqlandi: 1992-yildan 2000-yillarning boshigacha bo‘lgan akademik muloqot bosqichi; 2009-yildan 2019-yilgacha "Bir makon, bir yo‘l" tashabbusi asosidagi dala qazishmalaridagi keskin yuksalish bosqichi hamda 2020-yildan 2025-yilgacha bo‘lgan texnologik arxeologiya va raqamli merosga asoslangan transformatsiya bosqichi.
Iqtiboslar
O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi. O‘zbekiston bilan Xitoy o‘rtasida diplomatik munosabatlar o‘rnatilganining 30 yilligi to‘g‘risida Qo‘shma bayonot // O‘zbekiston Milliy axborot agentligi (UzA). – Toshkent, 2022.
Mair V.X. Tarim mumiyolari: Qadimgi Xitoy va G‘arbdan kelgan ilk xalqlarning sirlari (The Tarim Mummies: Ancient China and the Mystery of the Earliest Peoples from the West). – London: Thames & Hudson, 2000. – 328 b.
Zhu Yanshi va boshqalar. O‘zbekistondagi Mingtepa qadimiy shahar xarobalarida olib borilgan arxeologik tadqiqotlarning yangi natijalari // Kaogu (Arxeologiya) jurnali. – 2017. – № 10-son.
Ma Jian va boshqalar. "Surxondaryo viloyatidagi yangi kashfiyotlar", Asian Archaeology jurnali, 2025 (nashr etilmoqda).
Wang Jianxin. Xitoy arxeologiyasining Markaziy Osiyoga kirib borishi: sarlavha va istiqbollar // G‘arbiy o‘lka tadqiqotlari (Xiyu Yanjiu). – 2019. – № 3.
"Maxsus maqola: Ipak yo‘li arxeologi yangilikni targ‘ib qilish uchun o‘tmishni asraydi", Sinxua axborot agentligi, 2017-yil 8-may.
Viktor H. Meir. "Toxar tiliga bog‘liq bo‘lmagan yuechji arxeologiyasi", Language Log, Pensilvaniya universiteti, 2024-yil 4-avgust.
"Xitoyning Ipak yo‘li ambitsiyalari arxeologiya olamini qanday o‘zgartirmoqda", Sixth Tone nashri, 2021-yil.
"Qadimiy Ipak yo‘li bo‘ylab qo‘shma arxeologik ishlar do‘stlikni mustahkamlamoqda va natijalar bermoqda", Sinxua axborot agentligi, 2023-yil 31-avgust.
Bohodir Matboboyev, Chju Yanshi. "Mingtepadagi arxeologik qazishmalar", O‘zbekiston moddiy madaniyati tarixi, 2016-yil.
Xitoy Ijtimoiy fanlar akademiyasi Arxeologiya instituti. "O‘zbekistondagi Mingtepa yodgorligida 2016-yil kuzgi qazishmalar hisoboti", Arxeologiya to‘plami (Kaoguxue jikan), 2018-yil.
Lyan Yun va boshqalar. "O‘zbekistonning Boysun tumanidagi Rabot qabristonida olib borilgan qazishmalar hisoboti", "Venwu" (Madaniy yodgorliklar) jurnali, 2019-yil, 11-son.
Shensi provinsiyasi Madaniy meros boshqarmasi. "Ipak yo‘li arxeologik hamkorlik va tadqiqot markazining O‘zbekistondagi faoliyati to‘g‘risidagi hisoboti", 2024-yilgi ichki ma’lumotlar (ochiq iqtibos keltirilgan).
"Xitoy tarixning rasmiy talqinini mustahkamlash uchun o‘tmishni qazib o‘rganmoqda", Ozod Osiyo radiosi (Radio Free Asia), 2024-yil 18-avgust.
Viktor H. Meir. "Toxar tiliga bog‘liq bo‘lmagan yuechji arxeologiyasi", Language Log, 2024-yil.
Ning Chao va boshqalar. "Ipak yo‘li aholisi migratsiyasini o‘rganishda texnologik arxeologiyaning qo‘llanilishi", "Renyunxue xuebao" (Antropologiya jurnali), 2022-yil.
Vang Jianxin tahriri ostida. "Ipak yo‘li arxeologik tadqiqotlari (1-to‘plam)", "Kexue" (Fan) nashriyoti, 2021-yil.
O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi. "Pandemiya davrida Markaziy Osiyo arxeologiyasida raqamli yondashuvlar", Markaziy Osiyo arxeologiya jurnali (Central Asian Archaeological Journal), 2022-yil.
"Xitoy va o‘zbek arxeologlari miloddan avvalgi VIII asrga oid manzilgohni aniqladilar", Global Times, 2024-yil 23-iyun.
"Arxeologlar O‘zbekistonda miloddan avvalgi VIII asrga oid manzilgohni aniqladilar", Arkeonews, 2024-yil 25-iyun.
O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi. "O‘zbekiston va Xitoy o‘rtasida madaniy merosni muhofaza qilish bo‘yicha hamkorlikni chuqurlashtirish to‘g‘risidagi qo‘shma bayonot", O‘zbekiston Milliy axborot agentligi (UzA), 2024-yil.
O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi. "O‘zbekiston va Xitoy o‘rtasida madaniy merosni muhofaza qilish bo‘yicha hamkorlikni chuqurlashtirish to‘g‘risidagi qo‘shma bayonot", O‘zbekiston Milliy axborot agentligi (UzA), 2024-yil.
##submission.downloads##
Nashr qilingan
Nashr
Bo'lim
Iqtibos keltirish tartibi
