QUYOSH FOTOELEKTRIK TIZIMLARIDA QISMAN SOYALANISHNING ENERGIYA ISHLAB CHIQARISH SAMARADORLIGIGA TA'SIRI VA UNI KAMAYTIRISH USULLARI
Vol. 4 No. 65 (2026) 134-138
Abstract
Ushbu maqolada quyosh fotoelektrik (FEM) tizimlarida qisman soyalanish hodisasining energiya ishlab chiqarish samaradorligiga ta'siri fizik-texnik jihatdan tahlil qilingan. Qisman soyalanish sharoitida modul ichidagi hujayralar orasida yuzaga keladigan tok nomutanosibligi (mismatch), "issiq nuqta" (hot-spot) effekti, quvvat-kuchlanish xarakteristikasining ko'p cho'qqili (multi-peak) shakli va standart maksimal quvvat nuqtasini kuzatish (MPPT) algoritmlarining noto'g'ri ishlashi kabi muammolar ko'rib chiqilgan. Shuningdek, ushbu salbiy ta'sirlarni kamaytirish maqsadida qo'llaniladigan zamonaviy usullar — bypass diodlar sonini optimallashtirish, modul darajasidagi quvvat elektronikasi (quvvat optimizatorlari va mikroinvertorlar), global MPPT algoritmlari, tizimni loyihalash bosqichidagi soyalanish tahlili hamda panellarni oqilona joylashtirish strategiyalari tizimli tarzda tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari qisman soyalanish muammosini kompleks yondashuv orqali hal etish FEM tizimlarining umumiy energiya samaradorligini sezilarli darajada oshirishga xizmat qilishini ko'rsatadi.
Keywords:
References
Zohidov R.A. Quyosh energetikasi asoslari. – Toshkent: "Fan", 2011.
Umarov G.Ya., Klichev Sh.I. Geliotexnika qurilmalari va ularning nazariy asoslari. – Toshkent: O'zbekiston FA nashriyoti, 2009.
Zaynutdinova A.B. Quyosh fotoelektrik stansiyalarining ish samaradorligini oshirish masalalari // "Geliotexnika" (Applied Solar Energy) ilmiy jurnali. – Toshkent, 2019. – №3.
Ergashev T.Q. Muqobil energiya manbalari: o'quv qo'llanma. – Qarshi: QarDU nashriyoti, 2021.
Mirzayev O.A., Karimov X.S. Muqobil energiya manbalari asoslari. – Toshkent: "Fan va texnologiya", 2020.
Otaqulov N.T. Fotoelektrik modullarning soyalanish sharoitida ishlash rejimlarini tahlil qilish // O'zbekiston fizika jurnali. – Toshkent, 2020. – №2.
Vardiyashvili A.B., Yusupov D.A. Kremniyli quyosh elementlarining fotoelektrik xususiyatlari. – Toshkent: "Extremum Press", 2017.
O'zbekiston Respublikasi "Qayta tiklanuvchi energiya manbalari to'g'risida"gi Qonuni va uni amalga oshirish bo'yicha me'yoriy hujjatlar to'plami. – Toshkent, 2019.
Rashidov Yu.K., Nazarov B.I. Quyosh fotoelektrik qurilmalarini loyihalash va hisoblash. – Samarqand: SamDU nashriyoti, 2018.
Readership
Downloads
Published
Issue
Section
How to Cite
