'SAMIMIYLIK' KONSEPTINING LINGVOMADANIY TAHLILI: O'ZBEK VA JAHON TILSHUNOSLIGIDA METODOLOGIK YONDASHUV
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20733478Keywords:
samimiylik, lingvokulturologiya, konsept, kognitiv tilshunoslik, verbalizatsiya, assotsiativ eksperiment, freym-tahlil, o'zbek madaniyati, axloqiy konseptlar, konseptosfera.Abstract
Ushbu maqola o'zbek tilshunosligida 'SAMIMIYLIK' konseptini lingvomadaniy yondashuv asosida tadqiq etishga bag'ishlangan. Tadqiqotda samimiylik tushunchasining kognitiv tilshunoslik, lingvokulturologiya va pragmatika doirasidagi talqinlari qiyosiy tahlil qilingan; uning o'zbek tili va boshqa tillardagi verbalizatsiya usullari ko'rsatilgan. Maqola konseptni o'rganishning asosiy metodlarini — konseptual, freym va diskurs-tahlil, assotsiativ eksperiment hamda korpus-lingvistik usullarni — 'SAMIMIYLIK' konsepti misolida qo'llaydi. Natijalar shuni ko'rsatadiki, samimiylik o'zbek madaniy konseptosferasida ijtimoiy munosabatlar, axloqiy me'yorlar va muloqot odobining kesishuv nuqtasida joylashgan murakkab mental tuzilmadir. Xulosa qismida kompleks metodologiyaning samaradorligi asoslanib, o'zbek milliy konseptosferasi tadqiqotini kengaytirish tavsiya qilingan.References
1. Fairclough, N. (1995). Critical Discourse Analysis: The Critical Study of Language. London: Longman.
2. Hofstede, G. (2001). Culture's Consequences: Comparing Values, Behaviors, Institutions and Organizations Across Nations (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
3. Karasik, V.I. (2002). Yazykovoy krug: lichnost, kontsepty, diskurs. Volgograd: Peremena.
4. Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphors We Live By. Chicago: University of Chicago Press.
5. Langacker, R.W. (1987). Foundations of Cognitive Grammar. Vol. 1: Theoretical Prerequisites. Stanford: Stanford University Press.
6. Maslova, V.A. (2001). Lingvokulturologiya. Moskva: Akademiya.
7. Popova, Z.D., & Sternin, I.A. (2007). Kognitivnaya lingvistika. Moskva: AST, Vostok-Zapad.
8. Stepanov, Yu.S. (1997). Konstanty: Slovar russkoy kultury. Moskva: Akademicheskiy proyekt.
9. Teliya, V.N. (1996). Russkaya frazeologiya: Semanticheskiy, pragmaticheskiy i lingvokulturologicheskiy aspekty. Moskva: Shkola Yazyki russkoy kultury.
10. Van Dijk, T.A. (2008). Discourse and Context: A Sociocognitive Approach. Cambridge: Cambridge University Press.
11. Wierzbicka, A. (1992). Semantics, Culture, and Cognition: Universal Human Concepts in Culture-Specific Configurations. New York: Oxford University Press.
12. Vorobyov, V.V. (1997). Lingvokulturologiya. Moskva: RUDN.
13. Zalevskaya, A.A. (2001). Psikholingvisticheskiye issledovaniya. Moskva: Gnozis.
14. Fillmore, Ch.J. (1982). Frame semantics. In Linguistics in the Morning Calm (pp. 111–137). Seoul: Hanshin Publishing Co.
15. Kubryakova, E.S. (1996). Kontsept. In Kratkiy slovar kognitivnykh terminov (pp. 90–93). Moskva: MGU.
16. Lixachyov, D.S. (1993). Kontseptosfera russkogo yazyka. Izvestiya AN: Seriya literatury i yazyka, 52(1), 3–9.
17. Vorkachyov, S.G. (2004). Schastye kak lingvokulturnyy kontsept. Moskva: Gnozis.
18. Mahmudov, N., & Nurmonov, A. (1995). O'zbek tilining nazariy grammatikasi. Toshkent: O'qituvchi.
19. O'zbek tilining izohli lug'ati (2006–2008). 5 jildda. Toshkent: O'zbek Milliy Ensiklopediyasi.
20. Raximov, S. (2006). Konseptual metaforalar tadqiqi. O'zbek tili va adabiyoti, 3, 45–52.
21. Aristotle. Nikomaxova axloq (Nicomachean Ethics). [To’g’rilik va ochiqlik fazilatlari axloqiy xarakter mezonlari sifatida tahlil qilingan.]
22. Brown, P., & Levinson, S. (1987). Politeness: Some Universals in Language Usage. Cambridge: Cambridge University Press.
23. Musaqulov, A. (1995). O’zbek xalq maqollari. Toshkent: O’qituvchi.
24. Navoiy, A. (1960–1965). Asarlar. 15 tomda. Toshkent: Fan nashriyoti.
25. Oxford English Dictionary. Sincerity. Oxford: Oxford University Press.
26. Rahmatullayev, Sh. (2006). O’zbek frazeologiyasining izohli lug’ati. Toshkent: O’qituvchi.
27. Ushakov, D.N. (1935–1940). Tolkovyy slovar russkogo yazyka. Moskva.
2. Hofstede, G. (2001). Culture's Consequences: Comparing Values, Behaviors, Institutions and Organizations Across Nations (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
3. Karasik, V.I. (2002). Yazykovoy krug: lichnost, kontsepty, diskurs. Volgograd: Peremena.
4. Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphors We Live By. Chicago: University of Chicago Press.
5. Langacker, R.W. (1987). Foundations of Cognitive Grammar. Vol. 1: Theoretical Prerequisites. Stanford: Stanford University Press.
6. Maslova, V.A. (2001). Lingvokulturologiya. Moskva: Akademiya.
7. Popova, Z.D., & Sternin, I.A. (2007). Kognitivnaya lingvistika. Moskva: AST, Vostok-Zapad.
8. Stepanov, Yu.S. (1997). Konstanty: Slovar russkoy kultury. Moskva: Akademicheskiy proyekt.
9. Teliya, V.N. (1996). Russkaya frazeologiya: Semanticheskiy, pragmaticheskiy i lingvokulturologicheskiy aspekty. Moskva: Shkola Yazyki russkoy kultury.
10. Van Dijk, T.A. (2008). Discourse and Context: A Sociocognitive Approach. Cambridge: Cambridge University Press.
11. Wierzbicka, A. (1992). Semantics, Culture, and Cognition: Universal Human Concepts in Culture-Specific Configurations. New York: Oxford University Press.
12. Vorobyov, V.V. (1997). Lingvokulturologiya. Moskva: RUDN.
13. Zalevskaya, A.A. (2001). Psikholingvisticheskiye issledovaniya. Moskva: Gnozis.
14. Fillmore, Ch.J. (1982). Frame semantics. In Linguistics in the Morning Calm (pp. 111–137). Seoul: Hanshin Publishing Co.
15. Kubryakova, E.S. (1996). Kontsept. In Kratkiy slovar kognitivnykh terminov (pp. 90–93). Moskva: MGU.
16. Lixachyov, D.S. (1993). Kontseptosfera russkogo yazyka. Izvestiya AN: Seriya literatury i yazyka, 52(1), 3–9.
17. Vorkachyov, S.G. (2004). Schastye kak lingvokulturnyy kontsept. Moskva: Gnozis.
18. Mahmudov, N., & Nurmonov, A. (1995). O'zbek tilining nazariy grammatikasi. Toshkent: O'qituvchi.
19. O'zbek tilining izohli lug'ati (2006–2008). 5 jildda. Toshkent: O'zbek Milliy Ensiklopediyasi.
20. Raximov, S. (2006). Konseptual metaforalar tadqiqi. O'zbek tili va adabiyoti, 3, 45–52.
21. Aristotle. Nikomaxova axloq (Nicomachean Ethics). [To’g’rilik va ochiqlik fazilatlari axloqiy xarakter mezonlari sifatida tahlil qilingan.]
22. Brown, P., & Levinson, S. (1987). Politeness: Some Universals in Language Usage. Cambridge: Cambridge University Press.
23. Musaqulov, A. (1995). O’zbek xalq maqollari. Toshkent: O’qituvchi.
24. Navoiy, A. (1960–1965). Asarlar. 15 tomda. Toshkent: Fan nashriyoti.
25. Oxford English Dictionary. Sincerity. Oxford: Oxford University Press.
26. Rahmatullayev, Sh. (2006). O’zbek frazeologiyasining izohli lug’ati. Toshkent: O’qituvchi.
27. Ushakov, D.N. (1935–1940). Tolkovyy slovar russkogo yazyka. Moskva.
Downloads
Published
2026-06-17
Issue
Section
Articles
How to Cite
Ro'zmatova, M. (2026). ’SAMIMIYLIK’ KONSEPTINING LINGVOMADANIY TAHLILI: O’ZBEK VA JAHON TILSHUNOSLIGIDA METODOLOGIK YONDASHUV
. Young Scientists, 4(58), 168-174. https://doi.org/10.5281/zenodo.20733478
Article metrics
Views and PDF downloads
1
Views
0
Downloads