AVTOTRANSPORT VOSITALARINING BAHOLASH QIYMATIGA TA’SIR ETUVCHI ICHKI VA TASHQI OMILLARNI INTEGRAL BAHOLASH MODELI
Jild 4 son 15 (2026) 56-67
Annotatsiya
Ushbu maqolada avtotransport vositalarining baholash qiymatiga ta’sir etuvchi ichki va tashqi omillarni tizimli o‘rganish hamda ularni yagona integral ko‘rsatkich asosida baholash masalalari yoritilgan. Tadqiqotda transport vositasining texnik holati, foydalanish intensivligi, jismoniy va funksional eskirishi, ekspluatatsion xarajatlari kabi ichki omillar, shuningdek, bozor kon’yunkturasi, talab va taklif, narxlar dinamikasi hamda tashqi iqtisodiy sharoitlarning qiymat shakllanishiga ta’siri tahlil qilingan. Ushbu omillarning o‘zaro bog‘liqligi asosida integral baholash modelini shakllantirishning metodologik asoslari taklif etilgan. Taklif qilinayotgan yondashuv avtotransport vositalarining baholash qiymatini aniqlashda ko‘p omilli ta’sirlarni kompleks hisobga olish va baholash natijalarining asoslanganligini oshirishga xizmat qiladi.
Kalit soʻzlar:
Iqtiboslar
O‘zbekiston Respublikasining Yagona milliy baholash standarti. O‘zbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi direktorining 2023-yil 25-oktabrdagi tegishli buyrug‘i bilan tasdiqlangan, keyingi o‘zgartirish va qo‘shimchalar bilan.
Milliy baholash standarti №15. “Transport vositalari qiymatini baholash”. O‘zbekiston Respublikasining Yagona milliy baholash standarti doirasidagi transport vositalarini baholashga oid maxsus talablar.
Transport vositalari qiymatini baholash bo‘yicha metodika (NSO №15 ga ilova). Transport vositalarining texnik holati, bozor kon’yunkturasi, ehtiyot qismlar va servis xarajatlari kabi omillarni hisobga olish metodikasi.
Rasulov M. Methodological and Practical Issues of Evaluating the Value of Vehicles: Insights from Foreign Experience. // EPRA International Journal of Economics, Business and Management Studies. – 2023. – Vol. 10, Issue 5.
Artemenkov A.I., Ganiev O., Medvedeva O. Value-based Economic Measurements in Uzbekistan: in Search of Fundamental Basis. – 2025. Ushbu manba qiymatga asoslangan iqtisodiy o‘lchash va professional baholash metodologiyasining nazariy masalalarini yoritadi.
Baric D., Zeljko L. Multi-criteria Decision-Making on Road Transport Vehicles by the AHP Method. // Archiwum Motoryzacji. – 2021. – Vol. 94, No. 4. – P. 17–26.
Ho W. Integrated Analytic Hierarchy Process and Its Applications – A Literature Review. // European Journal of Operational Research. – 2008. – Vol. 186. – P. 211–228.
State-of-the-Art Review on Multi-Criteria Decision-Making in the Transport Sector. // Journal of Traffic and Transportation Engineering (English Edition). – 2020. – Vol. 7, Issue 4. – P. 413–431.
Mattingly S.G., Jayakrishnan R., McNally M.G. Determining the Overall Value of Implemented New Technology in Transportation: Integrated Multiple Objective-Attribute Methodology. // Transportation Research Record. – 2000.
Dolce J. Vehicle Life Cycle Costing. // Commercial Carrier Journal. – 1989. – Vol. 146, No. 1. – P. 64–66.
Методическое руководство по определению стоимости автомототранспортных средств с учетом естественного износа и технического состояния на момент предъявления. РД 37.009.015–98. Mazkur manbada transport vositalari qiymatiga tashqi ta’sir, funksional va iqtisodiy eskirish omillari metodologik jihatdan yoritilgan.
Comparing Resale Prices and Total Cost of Ownership for Gasoline, Hybrid and Diesel Passenger Cars and Trucks. // Transportation Research Part D: Transport and Environment. Ushbu tadqiqot transport vositalarining qayta sotish qiymatiga ichki xususiyatlar bilan bir qatorda yangi modellar, taklif va boshqa tashqi bozor omillari ta’sirini tahlil qiladi.
Transport vositalari qiymatini baholash bo‘yicha O‘zbekiston amaliyoti va kompleks metodik yondashuvlar. Transport vositalari qiymatini xarajat, qiyosiy va boshqa yondashuvlar natijalarini muvofiqlashtirishga oid tadqiqot materiallari.
International Valuation Standards Council (IVSC). International Valuation Standards (IVS). Xalqaro baholash standartlari transport va boshqa aktivlarni baholashda qiymat bazalari, ma’lumotlar hamda baholash modellarini tanlashning umumiy metodologik asoslarini belgilaydi.
Saaty T.L. The Analytic Hierarchy Process: Planning, Priority Setting, Resource Allocation. – New York: McGraw-Hill, 1980.
Oʻquvchilar geografiyasi
Yuklab olishlar
Nashr qilingan
Son
Boʻlim
Litsenziya
##submission.license.cc.by4.footer##Iqtibos keltirish tartibi
