DOSTOYEVSKIY BILAN TUNGI SUHBAT: ESSE TAHLILI

Abstrak

Mazkur maqolada Fyodor Dostoyevskiyning “Yozuvchining kundaliklari” asaridagi g‘oyaviy va psixologik ziddiyatlar tahlil qilinadi. Tadqiqot markazida Ibrohim G‘ofurovning “Dostoyevskiy bilan tungi suhbat” essesi turadi. Unda insonparvarlik ruhidagi asarlari bilan tanilgan yozuvchi nega mustamlakachilik siyosatini qo‘llab-quvvatlagani haqidagi savol qo‘yiladi. Maqolada ushbu paradoksning bir necha ehtimoliy omillari ko‘rib chiqiladi. Avvalo, Dostoyevskiyning o‘z millatiga bo‘lgan kuchli muhabbati va xalq taqdiri uchun qayg‘urishi uning siyosiy qarashlariga ta’sir ko‘rsatganligi ta’kidlanadi. Shuningdek, XIX asr ijtimoiy-tarixiy konteksti – ekspansiya siyosati “madaniy missiya” sifatida targ‘ib qilingan davr – yozuvchi dunyoqarashiga ta’sir etgan. Bundan tashqari, yozuvchining epilepsiya kasalligi va ehtimoliy epileptoid shaxs tipiga oid psixologik omillar ham tahlil qilinadi. Tadqiqotda Zigmund Freydning shaxs psixikasi haqidagi Id, Ego va Superego modeli ham qo‘llanadi. Xulosa qilinishicha, “Yozuvchining kundaliklari” Dostoyevskiy shaxsiyatining faqat bir qirrasini aks ettiradi. Yozuvchining dahosi inson ruhiyatining eng murakkab va irratsional tomonlarini badiiy tasvirlash qobiliyatida namoyon bo‘ladi