МАСЪУД САМАРҚАНДИЙ ЯШАГАН ДАВР ТАРИХИЙ-ИЖТИМОИЙ ТАВСИФИ
Keywords:
Мўғуллар ҳукмронлиги, Мовароуннаҳр, тарихий-ижтимоий тавсиф, ҳанафий мазҳаби, фиқҳ, Масъуд Самарқандий, “Салоти Масъудий” асари.Abstract
Мазкур мақолада Масъуд Самарқандий яшаган даврнинг тарихий-ижтимоий тавсифи ҳақида сўз боради. Дарҳақиқат, XIII-XIV асрларда Мовароуннаҳр ҳудуди мўғуллар ҳукмронлиги билан боғлиқ зиддиятли ва мураккаб жараёнларни бошидан кечирди. Шунга қарамай минтақанинг қўҳна маданияти тараққиётдан тўхтаб қолмади. Бу эса, шубҳасиз, ўлка маънавий мероси ва қадриятларини мазмунан бойитиб, юксалишига ижобий таъсир кўрсатди.
References
Мўминов А. Мовароуннаҳр мусулмонлари: ҳанафийлар || Шарқшунослик.-1999.-№ 9.
Абдулҳаким Шаръий Жўзжоний. Ислом ҳуқуқшунослиги, ҳанафий мазҳаби ва Ўрта Осиё фақиҳлари.-Т.: Тошкент ислом университети, 2002.-Б. 181.
Қаранг: Бартольд В.В. – Т. 1. – Б. 446-584; Pelliot. A propos des Comans. – Б. 146; Browne E. G. A Literary History of Persia, vol. I. From the Earliest Times until Firdawsi. – Cambridge, 1902. – Vol. II. – Б. 527; Майский Г.В. Чингисхан // Вопросы истории. – 1962. – № 5. – Б. 74; D’Ohsson, Histoire des Mongols. – T. III. – Б. 434.
Қаранг: Атаев М. Маждуддин ал-Уструшанийнинг Мовароуннаҳр фиқҳ илми тарихида тутган ўрни. Тар. фан. ном. Дис... автореф. Т.: Тошкент ислом университети, 2011. – Б. 16.
Чехович О.Д. Бухарские документы XIV в. – Т.: Наука, 1965. – С. 9.
Иброҳимов Н. Ибн Баттута. Саёҳатнома. – Т.: Шарқ, 2012. – Б. 370.
Боқоний О. Муҳташам меъморий гулдаста // Ҳидоят. – Тошкент, № 7. 2006. – Б. 15-19.
Зиёдов Ш. Хожа Муҳаммад Порсо кутубхонаси // Диншунослик фанларининг долзарб муаммолари (Тўплам I). – Т.: “ТИУ” нашриёт-матбаа бирлашмаси, 2009. – Б. 113.
“Олмониялик истеъдодли олима Анке фон Кюгельген қаламига мансуб «Ўрта Осиё манғитлар сулоласининг маҳаллий тарихнавислар асарларида легитимлаштирилиши» (XVIII-XIX асрлар) номли тадқиқотининг русча таржимаси “Дайк-Пресс” нашриёти томонидан чоп этилган. Тадқиқотнинг манбашунослик нуқтаи назаридан алоҳида эътиборга молик жиҳати шундаки, унда муайян атамалар ва нашр қилинмаган қўлёзма манбалар ҳақида ҳам маълумот берилган”. Жабборов Н. Имом Бухорий Республика илмий-маърифий маркази. || Имом ал-Бухорий сабоқлари (маънавий-маърифий, адабий-илмий журнал).-2004.-№ 4.-Б. 293.
«Мне не удалось найти подтверждения наличия этой рукописи. Вероятно, речь идет об отрывке из произведения, автором которого является учёный Сададдин Масуд ат-Тафтазаний (ум. В 1390 г.), пользуюшийся большим уважением в Средней Азии» (қаранг: Анке фон Кюгельген. Легитимация среднеазиатской династии мангитов в произведениях их историков (18-19 вв.) Алматы: Издательство «Дайк-пресс», 2004. Б. 325).
Немис тили бўйича мутахассис Ғанижон Маҳмудовнниг таъкидлашича, ушбу лавҳадаги илк жумла «Diese Schrift konnte ich nicht nachweisen.»-“Мен бу қўлёзмани исботлай олмадим” деб таржима қилинса, мақсадга мувофиқ бўлади.
Бу ҳақда қаранг: Собрание восточных рукописей Академии Наук Узбекской ССР.-Т.: Издательство «Фан» Узбекской ССР, 1987. 11-том.-Ст. 294-297.
Масъуд ас-Самарқандий. Салоти Масъудий. ЎзР ФАШИ № 4041. 1333 й. Самарқанд шаҳрида котиб Носир ибн Муҳаммад ибн Умар ал-Кирмоний ал-Ғазнавий томонидан сулс хатида кўчирилган. 244 в. Қўлёзма жилдларга бўлинмаган.
Қаранг: ЎзР ФА ШИ қўлёзмалар фонди инв. № 2639. - Ҳижрий 1061 (м. 1650-1651) йил кўчирилган.
