UZUM MEVASINING KIMYOVIY TARKIBI: TARKIBIY GURUHLAR, O‘LCHASH METODLARI VA OZIQAVIY-BIOLOGIK AHAMIYATI.

Abstract

Maqolada uzum (Vitis vinifera L.) mevasining kimyoviy tarkibi tizimli ko‘rinishda tahlil qilindi. Asosiy tarkibiy guruhlar—suv, uglevodlar (glyukoza, fruktoza), organik kislotalar (asosan vino va olma kislotalari), fenolik birikmalar (flavonoidlar, antosiyaninlar, taninlar), azotli komponentlar (erkin aminokislotalar, oqsillar), pektin va tolalar, mineral elementlar (K, Ca, Mg va b.), vitaminlar (C, K, B guruhi), hamda uchuvchan aromatik moddalarning (monoterpenlar, norisoprenoidlar, efirlar) hissasi yoritildi. Refraktometriya, titrlash, HPLC/UPLC, UV-Vis, GC-MS, ICP-OES/ICP-MS kabi zamonaviy analitik metodlarning qo‘llanilish jabhalari ko‘rsatildi. Adabiyotlar asosida diapazon ko‘rsatkichlari, nav va pishish darajasi, agroiqlim hamda saqlash/shiraga qayta ishlash bosqichlarining tarkibga ta’siri muhokama qilindi. Olingan umumlashtirishlar uzum mahsulotlari sifatini boshqarish, funksional oziq-ovqat va biopotensialdan foydalanish strategiyalarini ishlab chiqish uchun amaliy ahamiyatga ega.