SHARH, TAHLIL, TALQIN: NAVOIYSHUNOSLIKDAGI UCH ATAMANING CHEGARALARI MASALASI
Vol. 5 No. 16 (2026): Applied Sciences in the Modern World 23-28
Abstract
Maqolada navoiyshunoslikda eng koʻp qoʻllaniladigan uchta atama -“sharh”, “tahlil” va “talqin” tushunchalarining mazmuni, tarixiy shakllanishi va oʻzaro chegaralari tadqiq etiladi. Har uch atamaning arabcha oʻzagi va mumtoz ilmdagi dastlabki maʼnolari aniqlanadi, ularning adabiyotshunoslik atamasiga aylanish jarayoni kuzatiladi. Zamonaviy ilmiy adabiyotda bu atamalarning bir-birining oʻrnida ishlatilishi natijasida yuzaga kelayotgan chalkashliklar misollar asosida koʻrsatiladi. Nazariy mulohazalar Alisher Navoiyning “Qaro koʻzum...” deb boshlanuvchi gʻazali matlaʼi misolida amaliy tarzda tekshiriladi: ayni bir bayt ketma-ket sharh, tahlil va talqin usullarida oʻqiladi.
Keywords:
References
Alisher Navoiy. Mukammal asarlar toʻplami. 20 jildlik. – Toshkent: Fan, 1987–2003.
Alisher Navoiy. Xazoyin ul-maoniy. Gʻaroyib us-sigʻar // Mukammal asarlar toʻplami. 1-jild. – Toshkent: Fan, 1987.
Alisher Navoiy. Muhokamat ul-lugʻatayn // Mukammal asarlar toʻplami. 16-jild. – Toshkent: Fan, 2000.
Alisher Navoiy. Mezon ul-avzon // Mukammal asarlar toʻplami. 16-jild. – Toshkent: Fan, 2000.
Alisher Navoiy. Majolis un-nafois // Mukammal asarlar toʻplami. 13-jild. – Toshkent: Fan, 1997.
Alisher Navoiy. Nasoyim ul-muhabbat // Mukammal asarlar toʻplami. 17-jild. – Toshkent: Fan, 2001.
Atoulloh Husayniy. Badoyeʼ us-sanoyeʼ / Forsiydan A. Rustamov tarjimasi. – Toshkent: Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot, 1981.
Ahmad ibn Xudoydod Toroziy. Funun ul-balogʻa / Nashrga tayyorlovchi A. Hayitmetov. – Toshkent, 1996.
Fitrat A. Adabiyot qoidalari. – Toshkent: Oʻqituvchi, 1995.
Hayitmetov A. Navoiy lirikasi. – Toshkent: Fan, 1961.
Isʼhoqov Y. Navoiy poetikasi. – Toshkent: Fan, 1983.
Isʼhoqov Y. Soʻz sanʼati soʻzligi. – Toshkent: Zarqalam, 2006.
Komilov N. Tasavvuf. – Toshkent: Movarounnahr, 2009.
Haqqul I. Navoiyga qaytish. – Toshkent: Fan, 2007.
Quronov D., Mamajonov Z., Sheralieva M. Adabiyotshunoslik lugʻati. – Toshkent: Akademnashr, 2010.
Umurov H. Adabiyotshunoslik nazariyasi. – Toshkent: A. Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi nashriyoti, 2004.
Boltaboyev H. Sharq mumtoz poetikasi. – Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi, 2008.
Sirojiddinov Sh., Yusupova D., Davlatov O. Navoiyshunoslik. – Toshkent: Tamaddun, 2018.
Боровков А. К. Бадā’и‘ ал-лугат. Словарь Тали‘ Имани Гератского к сочинениям Алишера Навои. – Москва: Издательство восточной литературы, 1961.
Бертельс Е. Э. Навои и Джами. – Москва: Наука, 1965.
Rustamov A. Navoiyning badiiy mahorati. – Toshkent: Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot, 1979.
Oʻzbek tilining izohli lugʻati. 5 jildlik. – Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi, 2006–2008.
Gadamer H.-G. Truth and Method. – London: Continuum, 2004.
Jauss H. R. Toward an Aesthetic of Reception. – Minneapolis: University of Minnesota Press, 1982.
Readership
Downloads
Published
Issue
Section
How to Cite
