Maqolalar

SHARH, TAHLIL, TALQIN: NAVOIYSHUNOSLIKDAGI UCH ATAMANING CHEGARALARI MASALASI

Jild 5 son 16 (2026): Zamonaviy dunyoda amaliy fanlar 23-28

DOI: 10.5281/zenodo.21882313 2026-08-10 Maqolalar Open Access

Mualliflar

  • Rahmonova Maftuna Oʻktamovna Navoiy viloyati Qiziltepa tumani 26-maktab ona tili va adabiyot fani oʻqituvchisi

Annotatsiya

Maqolada navoiyshunoslikda eng koʻp qoʻllaniladigan uchta atama -“sharh”, “tahlil” va “talqin” tushunchalarining mazmuni, tarixiy shakllanishi va oʻzaro chegaralari tadqiq etiladi. Har uch atamaning arabcha oʻzagi va mumtoz ilmdagi dastlabki maʼnolari aniqlanadi, ularning adabiyotshunoslik atamasiga aylanish jarayoni kuzatiladi. Zamonaviy ilmiy adabiyotda bu atamalarning bir-birining oʻrnida ishlatilishi natijasida yuzaga kelayotgan chalkashliklar misollar asosida koʻrsatiladi. Nazariy mulohazalar Alisher Navoiyning “Qaro koʻzum...” deb boshlanuvchi gʻazali matlaʼi misolida amaliy tarzda tekshiriladi: ayni bir bayt ketma-ket sharh, tahlil va talqin usullarida oʻqiladi.

Kalit soʻzlar:

Iqtiboslar

Alisher Navoiy. Mukammal asarlar toʻplami. 20 jildlik. – Toshkent: Fan, 1987–2003.

Alisher Navoiy. Xazoyin ul-maoniy. Gʻaroyib us-sigʻar // Mukammal asarlar toʻplami. 1-jild. – Toshkent: Fan, 1987.

Alisher Navoiy. Muhokamat ul-lugʻatayn // Mukammal asarlar toʻplami. 16-jild. – Toshkent: Fan, 2000.

Alisher Navoiy. Mezon ul-avzon // Mukammal asarlar toʻplami. 16-jild. – Toshkent: Fan, 2000.

Alisher Navoiy. Majolis un-nafois // Mukammal asarlar toʻplami. 13-jild. – Toshkent: Fan, 1997.

Alisher Navoiy. Nasoyim ul-muhabbat // Mukammal asarlar toʻplami. 17-jild. – Toshkent: Fan, 2001.

Atoulloh Husayniy. Badoyeʼ us-sanoyeʼ / Forsiydan A. Rustamov tarjimasi. – Toshkent: Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot, 1981.

Ahmad ibn Xudoydod Toroziy. Funun ul-balogʻa / Nashrga tayyorlovchi A. Hayitmetov. – Toshkent, 1996.

Fitrat A. Adabiyot qoidalari. – Toshkent: Oʻqituvchi, 1995.

Hayitmetov A. Navoiy lirikasi. – Toshkent: Fan, 1961.

Isʼhoqov Y. Navoiy poetikasi. – Toshkent: Fan, 1983.

Isʼhoqov Y. Soʻz sanʼati soʻzligi. – Toshkent: Zarqalam, 2006.

Komilov N. Tasavvuf. – Toshkent: Movarounnahr, 2009.

Haqqul I. Navoiyga qaytish. – Toshkent: Fan, 2007.

Quronov D., Mamajonov Z., Sheralieva M. Adabiyotshunoslik lugʻati. – Toshkent: Akademnashr, 2010.

Umurov H. Adabiyotshunoslik nazariyasi. – Toshkent: A. Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi nashriyoti, 2004.

Boltaboyev H. Sharq mumtoz poetikasi. – Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi, 2008.

Sirojiddinov Sh., Yusupova D., Davlatov O. Navoiyshunoslik. – Toshkent: Tamaddun, 2018.

Боровков А. К. Бадā’и‘ ал-лугат. Словарь Тали‘ Имани Гератского к сочинениям Алишера Навои. – Москва: Издательство восточной литературы, 1961.

Бертельс Е. Э. Навои и Джами. – Москва: Наука, 1965.

Rustamov A. Navoiyning badiiy mahorati. – Toshkent: Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot, 1979.

Oʻzbek tilining izohli lugʻati. 5 jildlik. – Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi, 2006–2008.

Gadamer H.-G. Truth and Method. – London: Continuum, 2004.

Jauss H. R. Toward an Aesthetic of Reception. – Minneapolis: University of Minnesota Press, 1982.

Oʻquvchilar geografiyasi

10 Koʻrishlar
0 PDF yuklab olishlar
1 Davlatlar

    Yuklab olishlar

    Nashr qilingan

    2026-08-10

    Iqtibos keltirish tartibi

    Rahmonova , M. (2026). SHARH, TAHLIL, TALQIN: NAVOIYSHUNOSLIKDAGI UCH ATAMANING CHEGARALARI MASALASI. Zamonaviy Dunyoda Amaliy Fanlar, 5(16), 23-28. https://doi.org/10.5281/zenodo.21882313
    Innovative Academy RSC
    Article metrics Views and PDF downloads
    9 Views
    0 Downloads