MINTAQALARDA SANOATNI RIVOJLANTIRISH VA HUDUDIY JOYLASHTIRISH: TAYVAN TAJRIBASI

Аннотация

Mintaqalarda ishlab chiqarish tarkibining notekisligi, bandlikning ayrim hududlarda toʻplanishi va YAIM ulushining qayta taqsimlanishi sanoat siyosatini hududiy nuqtai nazardan qayta koʻrib chiqishni talab qiladi. Mazkur tadqiqotning maqsadi 2005–2023 yillarda Tayvan va Oʻzbekiston hududlarida sanoat ulushi, bandlik va YAIM tarkibidagi siljishlarni solishtirib, hududiy joylashtirish mexanizmlarining qaysi unsurlari koʻchirilishi mumkinligini aniqlashdan iborat boʻldi. Tahlilda panel maʼlumotlar, tavsifiy statistika, lokatsion kvotient matritsasi va korrelyatsion baholash qoʻllanildi; natijalar tasdiqlanishi uchun sezgirlik tekshiruvlari ham oʻtkazildi. Hisob-kitoblar sanoat joylashuvi va hududiy ixtisoslashuv oʻrtasida kuchli bogʻliqlik borligini koʻrsatdi: asosiy korrelyatsiyalar r = 0,71 hamda r = 0,64 darajasida qayd etildi. Modellarning izohlash kuchi R² = 0,37 boʻlib, bu hududiy omillar sanoat ulushidagi tebranishlarning sezilarli qismini tushuntirishini bildiradi. Farqlar p<0,05 va p<0,01 darajalarida ahamiyatli boʻldi, ayrim bogʻlanishlar uchun p = 0,001 natijasi olindi. Xulosa shuki, Tayvan tajribasida markazlashgan joylashtirish emas, balki logistika, klasterlash va hududiy ragʻbatlar uygʻunligi ustunlik qiladi. Tadqiqotning ilmiy hissasi sifatida LQ matritsasi asosida ikki mamlakat uchun taqqoslanadigan hududiy joylashuv talqini ishlab chiqildi va bu yondashuv Oʻzbekiston viloyatlari uchun amaliy siyosiy mezonlar shakllantirishga xizmat qiladi.