BOSHLANG ‘ICH TA’LIMDA EMPATIYANI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK IMKONIYATLARI
Том 3 № 8 (2026): Журнал академических исследований Нового Узбекистана 108-113
Аннотация
Mazkur maqolada boshlang‘ich ta’lim jarayonida o‘quvchilarning empatik qobiliyatlarini rivojlantirishning pedagogik imkoniyatlari va samarali usullari yoritilgan. Empatiya shaxsning boshqa insonlarning his-tuyg‘ularini anglash, ularning holatini tushunish, kechinmalariga befarq bo‘lmaslik va tegishli munosabat bildirish qobiliyati sifatida pedagogik jarayonning muhim tarkibiy qismlaridan biri hisoblanadi. Boshlang‘ich ta’lim bosqichida empatiyaning shakllanishi o‘quvchilarning ijtimoiy-emotsional rivojlanishi, tengdoshlari va kattalar bilan ijobiy munosabat o‘rnatishi, jamoada hamkorlik qilishi hamda nizoli vaziyatlarni konstruktiv hal etishiga xizmat qiladi. Tadqiqotda o‘quvchilarda empatiyani rivojlantirishda o‘qituvchining shaxsiy namunasi, ijobiy psixologik muhit yaratish, dialogik muloqot, rolli o‘yinlar, badiiy asarlar asosida suhbatlar, muammoli vaziyatlarni tahlil qilish, guruhli va juftlikdagi faoliyat hamda hamkorlikka asoslangan pedagogik metodlarning imkoniyatlari tahlil qilingan. Shuningdek, o‘quvchilarning his-tuyg‘ularini erkin ifodalashi, boshqalarning fikrini tinglashi va turli nuqtayi nazarlarni tushunishiga imkon beruvchi topshiriqlarning ahamiyati ochib berilgan. Empatiyani tizimli ravishda rivojlantirish orqali boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida mehr-oqibat, hurmat, bag‘rikenglik, mas’uliyat, o‘zaro yordam va samarali muloqot kabi ijtimoiy-axloqiy sifatlarni shakllantirish mumkinligi asoslangan. Maqolada empatik kompetensiyani rivojlantirish zamonaviy ta’limning shaxsga yo‘naltirilgan va ijtimoiy-emotsional yondashuvlari bilan uzviy bog‘liqligi ta’kidlangan.
Библиографические ссылки
G‘oziyev E.G‘. Umumiy psixologiya. – Toshkent: O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2010.
Mavlonova R.A., To‘rayeva O.T., Holiqberdiyev K.M. Pedagogika. – Toshkent: O‘qituvchi, 2008.
Hasanboyev J., To‘rakulov X.A., Haydarov M., Hasanboyeva O. Pedagogika. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2011.
Vygotsky L.S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. – Cambridge, MA: Harvard University Press, 1978.
Piaget J. The Moral Judgment of the Child. – New York: Free Press, 1965.
Rogers C.R. On Becoming a Person: A Therapist’s View of Psychotherapy. – Boston: Houghton Mifflin, 1961.
Goleman D. Emotional Intelligence: Why It Can Matter More Than IQ. – New York: Bantam Books, 1995.
Davis M.H. Empathy: A Social Psychological Approach. – Madison: Brown & Benchmark, 1994.
Hoffman M.L. Empathy and Moral Development: Implications for Caring and Justice. – Cambridge: Cambridge University Press, 2000.
Eisenberg N., Fabes R.A., Spinrad T.L. Prosocial Development // Handbook of Child Psychology: Social, Emotional, and Personality Development. – Hoboken: Wiley, 2006.
Denham S.A. Emotional Development in Young Children. – New York: Guilford Press, 1998.
CASEL. Social and Emotional Learning (SEL) Framework. – Chicago: Collaborative for Academic, Social, and Emotional Learning, 2020.
UNESCO. Reimagining Our Futures Together: A New Social Contract for Education. – Paris: UNESCO, 2021.
OECD. Social and Emotional Skills for Student Success and Well-being. – Paris: OECD Publishing, 2019.
O‘zbekiston Respublikasi. “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonun. O‘RQ-637-son, 23.09.2020.
География читателей
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
Как цитировать
