SUN’IY INTELLEKT VA KVANT HISOBLASH TEXNOLOGIYALARINING GENETIK KASALLIKLARNI ERTA DIAGNOSTIKA QILISHDAGI ROLI

Abstrak

Genetik kasalliklar zamonaviy tibbiyotning eng dolzarb muammolaridan biri bo‘lib, ular inson salomatligiga uzoq muddatli va ko‘pincha qaytarilmas ta’sir ko‘rsatadi [1]. Jahon miqyosida millionlab odamlar turli xil irsiy kasalliklardan aziyat chekmoqda va ularning aksariyati kech bosqichda aniqlanadi [2]. Bu esa davolash imkoniyatlarini cheklaydi hamda sog‘liqni saqlash tizimiga katta iqtisodiy va ijtimoiy yuk keltirib chiqaradi [3]. Shu sababli genetik kasalliklarni erta aniqlash va oldini olish zamonaviy tibbiyotning ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi [4]. An’anaviy diagnostika usullari, jumladan laboratoriya tekshiruvlari va genetik skrininglar, ma’lum darajada samarali bo‘lsa-da, murakkab va ko‘p faktorli genetik o‘zgarishlarni aniqlashda cheklangan imkoniyatlarga ega [5]. Ayniqsa, katta hajmdagi genomik ma’lumotlarni tezkor va aniq tahlil qilish zarurati mavjud bo‘lgan holatlarda ushbu usullar yetarli darajada samarali emas [6]. Natijada kasalliklar ko‘pincha klinik belgilar paydo bo‘lgandan keyingina aniqlanadi [7]. So‘nggi yillarda raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi, xususan sun’iy intellekt va kvant kompyuterlarning paydo bo‘lishi, tibbiyot sohasida yangi imkoniyatlarni ochib bermoqda [8].