Yevrosiyo ilmiy tadqiqotlar jurnali

The article presents the development of a modernized design of a motor carriage subway car with a justification of the dynamic and strength parameters, numerical studies were carried out in the programming environment MATHCAD 15. In connection with the massive failure of subway cars for Uzbekistan Temir Yollari JSC, it is necessary to develop a new way to modernize the motorcar rolling stock trolley frames for overhaul in order to improve dynamic performance and increase strength and reliability (specifically, for trolleys of a subway car).

The article presents a mathematical model and a developed algorithm for numerical studies on the selection of rational parameters of a modernized coil spring for axle box spring suspension of high-speed electric trains, the design of which is protected by patent of the Republic of Uzbekistan for invention No. IAP 05219 [1].

В данной статье рассматриваются понятие и сущность устойчивого развития, значение достижения Целей устойчивого развития для обеспечения экономического роста, необходимость изучения основ устойчивого развития в высших образовательных организациях. В качестве примера внедрения в практику преподавания такого предмета в статье описывается учебная дисциплина «Финансы устойчивого развития» и ее основные темы, рассматриваются содержание самостоятельного обучения и различные виды заданий для студентов, одним из которых является изучение аналитических отчетов различных организаций по достижению Целей устойчивого развития. Далее в статье описывается пример изучения Отчета об устойчивом развитии Акционерного коммерческого банка «Капиталбанк» за 2024 год в ходе изучения данной дисциплины. В завершении статьи сделаны обобщающие выводы.

В статье представлена методика расчета жесткости упругих элементов рессорного подвешивания высокоскоростного электропоезда при действии сил в горизонтальной поперечной плоскости. Представлена математическая модель, численные исследования выполнены в среде программирования MATHCAD 15.

Ушбу мақолада ҳадисшуносликда муҳим ўрин тутадиган «ҳадиси қудсий» тушунчасининг илмий таърифи, унинг ҳадиси набавий ва Қуръони каримдан фарқли жиҳатлари, ривоят қилиш шакллари ҳамда унга нисбатан муҳаддислар ва замонавий тадқиқотчилар муносабати таҳлил қилинади. Шунингдек, мазкур ҳадисларни жамлаган ва шарҳлаган манбалар туркумланиб, уларнинг таснифи ва мазмуний йўналишлари таҳлил этилади. Мақолада ҳадиси қудсийларнинг суннат манбалари ичидаги ўрни, фиқҳий далил сифатида қўлланиши, мавзулар қамрови ва ададий жиҳатдан турлича баҳоланиши илмий асосда кўрсатиб берилган.

Мақолада ерларни иқтисодий баҳолаш тамойиллари кўриб чиқилиб, ер ресурсларини баҳолаш бўйича хорижий тажрибалар таҳлил қилинган. Ер нархини шакллантириш замонавий механизмларининг асосий моделлари баён этилган.

В настоящее время актуальной проблемой является разработка новых высокоэффективных средств борьбы с инвазионными болезнями, удобных для применения индивидуально и групповым методами, малотоксичных и обладающих широким спектром действия.

В статье проведен анализ современных педагогических технологий в обучении русскому языку, таких как технологии личностно-ориентированного образования; технологии на основе активизации и интенсификации деятельности ученика. Сделан вывод: чтобы помочь обучающимся систематизировать все знания, полученные по предмету, усовершенствовать или развить навыки речевой деятельности, педагогу необходимо использовать различные педагогические технологии.

Flour and groats hold one of the most important places among food products. These products are essential sources of energy, protein, vitamins, and minerals necessary for the human body. In the production of flour and groats, cereal crops such as wheat, rye, rice (paddy), barley, oats, and corn are mainly used as raw materials. In recent years, the volume of flour and groats production in our country has been steadily increasing. This growth is linked to population growth, the relevance of food security issues, and the policy of modernizing the food industry

This study employs a robust Ordinary Least Squares (OLS) framework to investigate the relationship between Gross Domestic Product (GDP) and CO2 emissions from 1990 to 2022. Two models are estimated: Model 1 regresses total CO2 emissions on GDP, while Model 2 examines individual CO2 sources (cement, coal, flaring, gas, and oil) as functions of GDP. The analysis includes exploratory data visualization (pairwise scatterplot matrices and time series plots), diagnostic tests for autocorrelation and heteroskedasticity, and robust standard errors to ensure reliable inference. Results reveal significant positive associations between GDP and cement and coal emissions, a negative association with oil emissions, and no significant relationship with gas emissions. Autocorrelation is detected, suggesting the need for time series adjustments. This comprehensive methodology provides a robust foundation for understanding the economic-environmental nexus.

This article analyzes the issues of choreographic thinking that arise in the process of presenting national dances on stage. National dances are an art form that reflects a nation’s cultural heritage, and during their stage adaptation, aspects such as artistry, imagery, historicity, and aesthetic harmony play a crucial role. Choreographic thinking serves to integrate these elements into a unified conceptual framework. The article discusses the challenges encountered in staging national dances, examines their causes and offers possible solutions, along with relevant suggestions to improve the process.

This аrtiсlе аnаlyzеs thе pеdаgоgiсаl pоtеntiаl оf Еnglish lаnguаgе lеssоns in dеvеlоping lеаdеrship skills аmоng primаry sсhооl studеnts. Thе fосus is plасеd оn thе соmmuniсаtivе аnd intеrасtivе nаturе оf Еnglish сlаssеs, whiсh сrеаtе оppоrtunitiеs tо fоstеr initiаtivе, rеspоnsibility, indеpеndеnt thinking, аnd еffесtivе соmmuniсаtiоn in lеаrnеrs. Thе mаin оbjесtivе оf thе аrtiсlе is tо prоvidе а sсiеntifiс justifiсаtiоn fоr viеwing fоrеign lаnguаgе lеssоns nоt оnly аs а tооl fоr dеvеlоping linguistiс соmpеtеnсе but аlsо аs а mеаns оf сultivаting pеrsоnаl аnd sосiаl соmpеtеnсiеs, pаrtiсulаrly lеаdеrship pоtеntiаl. Bаsеd оn thе аnаlysis оf асаdеmiс sоurсеs аnd pеdаgоgiсаl pеrspесtivеs, thеоrеtiсаl соnсlusiоns аrе drаwn rеgаrding thе rоlе оf Еnglish lеssоns аs а сruсiаl fасtоr in thе fоrmаtiоn оf lеаdеrship skills

Maqola O‘zbekistonda arab tili sarf ilmini o‘qitishdagi muammolarni tahlil qiladi, xususan, darsliklarda sifatli va yetarli mashqlarning yo‘qligi, fe’llarni kontekstsiz yodlash usullari va talabalarning qoidalarni amaliy qo‘llashda duch keladigan qiyinchiliklariga e’tibor qaratadi. Ingliz tili darsliklari bilan solishtirganda, arab tili darsliklarida mashqlarning xilma-xilligi va kontekstga asoslangan yondashuvning kamligi til o‘zlashtirish vaqtini uzaytiradi. Kontekstga bog‘langan yozma mashqlar, interaktiv platformalar va xalqaro tajribadan foydalanish kabi yechimlar taklif etiladi.

Ushbu maqola XX asr yapon adabiyotining yetakchi vakillaridan biri Osamu Dazaining 1948-yilda nashr etilgan “Insonlikdan mahrum odam” qissasining tarjimon Zumrad G‘afforova tomonidan bevosita yapon tilidan o‘zbek tiliga tarjima qilingan qissaning milliy o‘ziga xoslikning badiiy talqini haqida so‘z yuritiladi. Shuningdek bu asar avtobiografik ohangda yozilib, bosh qahramon Oba Youzou qalb kechinmalari orqali insoniy qadr-qimmat, sharm va uyat, yolg‘izlik va begonalashuv mavzularini teran tasvirlanadi.

Ushbu maqolada Muhammad Yusuf she’rlarida maqollarning ishlatilgan o‘rni haqida hamda she’rlarning qoraqalpoq tiliga qilingan tarjimalarida qay tarzda maqollarning o‘girilganligi haqidagi tahlil bayon etilgan.

Mаzkur mаqolаdа tа’lim tizimidа mаsofаviy tа’limni tаshkil etish, uning o‘zigа xos jihаtlаri, аfzаlliklаri hаmdа kаmchiliklаri, shuningdek, mavjud kamchiliklarni bartaraf etish yo’llari bayon etilgan.

Mazkur maqolada bo‘lajak texnologiya o‘qituvchilarining professional PR kompetensiyasini shakllantirishda innovatsion yondashuvlardan foydalanish masalalari yoritilgan. Zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari va ta’limdagi raqamli transformatsiyalar sharoitida pedagogning imijini shakllantirish, ta’lim muassasasi brendini rivojlantirish, ijtimoiy tarmoqlarda samarali kommunikatsiya yuritish kabi ko‘nikmalarni rivojlantirish metodikasi asoslab berilgan.

Ushbu maqolada qoraqalpoq va ingliz tillaridagi gazetalarning (xususan: Qaraqalpaqstan jasları, Erkin Qaraqalpaqstan, Jetkinshek, Shımbay hawazı, Vesti Karakalpakstana hamda ingliz tilidagi nufuzli nashrlar) materiallari semantik struktura va stilistik xususiyatlari jihatidan tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida har ikki tildagi gazetalarda axborotning mantiqiy izchillikda berilishi, leksik-semantik qurilmalarning qo‘llanishi, va stilistik vositalar orqali mazmunning chuqurlashtirilishi o‘rganildi. Ingliz matbuotining aniqlik va qisqalikka asoslangan bayon uslubi qoraqalpoq matbuotidagi rasmiy va an’anaviy ifoda uslubi bilan solishtirildi. Shuningdek, har ikki til matbuotining lingvistik xususiyatlari orqali ularning madaniy va sotsiokommunikativ tafovutlari ochib berildi.

Ushbu maqola rus tilining frazeologik va paremiologik birliklari orqali “to‘y” konseptining lingvokultural xususiyatlarini tadqiq qiladi. Frazeologizm va paremiologik birliklar milliy madaniyat va an’analarning til orqali ifodasidir. Maqolada rus tilidagi “свадьба” konsepti intrazonasi va ekstrazonasi, to‘yga oid frazeologik birliklar va maqollar tizimli ravishda tahlil qilinadi.

The basis of improving of education system in our republic is the transformation of the essence of the education system, also its formation on the basis of assimilation and application of progressive experience of developed countries, the usage of effective methods and new pedagogical technologies. One of such modernized foreign technologies is credit-modular system. Credit–modular training system is such an organization of the educational process which is based on the combination of modular training technologies and credit educational units (credits).

Mazkur maqolada inklyuziv ta’lim jarayonida psixologik qo‘llab-quvvatlashning o‘rni, ahamiyati va amalga oshirish mexanizmlari ilmiy-nazariy asosda tahlil qilinadi. Unda inklyuziv ta’lim ishtirokchilarining psixologik ehtiyojlari, qo‘llab-quvvatlash usullari, xorijiy va milliy tajribalar tahlil etilib, amaliy tavsiyalar keltirilgan. Tadqiqot natijalari inklyuziv ta’lim samaradorligini oshirishda psixologik xizmatning beqiyos o‘rni borligini asoslaydi.

Мазкур мақолада Ибн Жарир ат-Табарийнинг машҳур тафсири "Жомеъу-л-баён"да келтирилган тафаккурга чорловчи Қуръон оятларининг мазмун ва услубий таҳлили амалга оширилади. Мақолада ушбу оятларнинг маънавий ва ақлий хабари, инсон қалби ва ақлига таъсир қилиш тарзи таҳлил қилинади. Шунингдек, замонавий маънавий муаммолар контекстида бу оятларнинг аҳамияти ва амалиётдаги ўрни юритилади. Классик ва замонавий манбалар асосида тафсирий ва услубий қарашлар таққослаб чиқилади.

Ushbu maqola G‘arbiy Yevropada sharqshunoslik tushunchasining shakllanishi va siyosiy tafakkur bilan aloqadorligini tarixiy-nazariy nuqtai nazardan o‘rganadi. Aleksandr Bevilakva va Noel Malkolmning monografiyalari asosida Ma’rifat davridagi Yevropaning islomiy olamga bo‘lgan munosabati, arab manbalarining o‘rganilishi, va bu jarayon siyosiy g‘oyalar evolyutsiyasiga qanday ta’sir ko‘rsatgani tahlil qilinadi. Shuningdek, Edvard Saidning “Orientalizm” konsepsiyasiga tanqidiy yondashuv berilgan

Mazkur maqolada masofaviy ta’limning ta’lim tizimidagi o‛rni, afzalliklari, kamchiliklari tahlil qilinadi. Masofaviy ta’limning zamonaviy ta’lim jarayonidagi ahamiyati, uning o‛quvchilarga taqdim etadigan imkoniyatlari va duch kelinayotgan muammolar ko’rib chiqiladi. Shuningdek, O‛zbekistonda masofaviy ta’limni rivojlantirish bo‛yicha amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar va kelajak istiqbollari yoritiladi.

В статье рассмотрены основные направления пищевого и промышленного использования кунжута — одного из древнейших и ценных масличных растений. Особое внимание уделено кулинарным традициям и биологической ценности семян, а также многообразию применения кунжутного масла в косметологии, фармацевтике и технической промышленности. Проанализированы современные методы переработки, использование вторичных продуктов и международный опыт ведущих производителей. Отмечена роль кунжута как функционального продукта и стратегического сырья, способствующего развитию устойчивого сельского хозяйства и промышленности.

Kasbiy kompetentlikni rivojlantirish muammosi bugungi kunga qadar ham ilmiy ishlar markazida bo‘lgan. Shu asosida zamonaviy ta’lim sharoyitida alohida yondashuv bilan faoliyat olib boradigan texnologiya o‘qituvchilarining ham o‘ziga xos kasbiy kompetentliklarini aniqlab ularni rivojlantirish usullarini o‘rganish maqsadga muvofiq. Ushbu maqolada bo‘lajak texnologiya o‘qituvchilariga xos kasbiy kompetentliklar va ularni rivojlantirishning asosiy yo‘llari va samarali usullari keltirilgan. Shuningdek, zamonaviy ta’lim jarayonida texnologiya fani o‘qituvchisidan talab etiladigan kasbiy tayyorgarlik darajalari, innovatsion yondashuvlar tahlil qilinadi.

This article explores the transformative role of Artificial Intelligence (AI) in early disease detection, focusing on Parkinson's disease as a case study. It highlights how AI technologies, such as machine learning algorithms, enhance diagnostic accuracy and improve patient outcomes by enabling early intervention and personalized treatment strategies. The article discusses innovative AI applications, including the analysis of breathing patterns, vocal recordings, and medical imaging, which offer non-invasive and accurate methods for detecting Parkinson's disease. However, the integration of AI in healthcare also presents ethical challenges, particularly concerning patient privacy, data security, and algorithmic bias. The article examines existing policies and proposes strategies for responsible AI implementation, emphasizing the need for collaboration among stakeholders to maximize AI's benefits while safeguarding patient privacy and upholding ethical standards.

Bul maqala joqarı oqıw orınları oqıtıwshılarınıń kásiplik iskerligin dara jantasıwdı ámelge asırıw zárúrligin úyrenedi. Onda oqıtıw usılınıń nátiyjeliligi hám studentlerdiń qábiletin ashıwdaǵı áhmiyeti atap ótiledi. Maqalada texnikalıq joqarı oqıw orınları oqıtıwshıları dus keletuǵın pedagogikalıq bilim jetispewshiligi máselesi hám házirgı qánigelerden talap etiletuǵın tiykarǵı kompetenciyalar qarap shıǵıladı. Jańasha oqıtıw strategiyaları hám oqıtıwshınıń “jetekshi rol” wazıypasın támiyinlew áhmiyeti jarıtılıp, búgingi kúnde funkcional sawatlı hám básekige shıdamlı oqıtıwshını qáliplestiriwdiń áhmiyetliligi tiykarlanadı.

Ushbu maqolada sanoat korxonalarida chiqindisiz ishlab chiqarish (zero-waste) modelining iqtisodiy samaradorligi tahlil qilinadi. Zero-waste modeli nafaqat atrof-muhitni muhofaza qilishga, balki korxonalar faoliyatida tannarxni kamaytirish, daromadni oshirish va raqobatbardoshlikni kuchaytirishga ham xizmat qilishi ta’kidlangan. Maqolada ilg‘or xorijiy tajribalar, mavjud iqtisodiy ko‘rsatkichlar va innovatsion texnologiyalarning amaliy ahamiyati keltirilib, ushbu modelni joriy etishning iqtisodiy foydalari keng yoritiladi. Shuningdek, zero-waste tizimini keng joriy etish uchun zarur bo‘lgan tashkiliy, texnologik va moliyaviy shart-sharoitlar yuzasidan takliflar bildiriladi.

Maqolada issiqlik nasosli qurilmaning asosiy tashkil etuvchisi bo‘lgan plastinkali kondensator qismida issiqlik jarayonlari hisoblash uchun matematik model ishlab chiqilgan, qurilmada isituvchi muhit sifatida suv tanlangan, issiqlik nasosining issiqlik tashuvchi muhiti sifatida R-134a sovitish agenti tanlangan. Modellashtirish natijalari Microsoft Excel va Matchad prime-8 dasturiy vositalari yordamida olingan grafiklar bilan ifodalangan.

Ushbu maqolada texnik oliy ta’lim muassasalarida ta’lim oluvchi talabalarning ingliz tilidagi nutqiy kompetensiyalarini rivojlantirishda kollaborativ (hamkorlikka asoslangan) yondashuvning o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Ta’lim jarayonida kollaborativ metodlarni qo‘llash talabalarni faol muloqotga jalb etish, kasbiy yo‘nalishga oid til birliklarini o‘zlashtirish hamda jamoaviy ishlash ko‘nikmalarini shakllantirishda samarali ekani ilmiy-amaliy jihatdan asoslab berilgan.

This article explores the essential role of religious sects in countering radicalization within contemporary Muslim societies. It argues that sectarian diversity within Islam, particularly between Sunni and Shia traditions, can serve as a powerful deterrent against extremist ideologies by promoting pluralistic interpretations of faith. The study draws upon sociopolitical, educational, and theological dimensions to highlight how sects foster community cohesion, offer alternative religious narratives, and empower youth through religious education. Empirical evidence is examined from cases such as Indonesia’s integration of national ideology (Pancasila) into Islamic curricula, and mosque-based programs in Europe that support tolerance and peaceful coexistence.

Maqolada oliy ta’lim muassasalarida arab tilini tinglab tushunish ko‘nikmasini rivojlantirish bo‘yicha o‘tkazilgan tajriba-sinov ishlari tahlil qilingan. Tadqiqotda tajriba va nazorat guruhlari ishtirok etib, yangi o‘quv materiallari va "Scaffolding" modeli texnologiyasi qo‘llanilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, tajriba guruhida tinglab tushunish ko‘nikmalari sezilarli darajada yaxshilangan, bu esa taklif etilgan metodikaning samaradorligini isbotlaydi.

Maqolada nasos stansiyalarning ish rejimlari, gidravlik xarakteristikalari va energetik parametrlari, quyosh energiyasidan nasos agregatlarini elektr energiyasi bilan ta’minlashda fotoelektrik qurilmaning energetik parametrlari qabul qilingan.

This article deals with the linguistic status of anthroponyms, which occupy a special place in lexical system of language. This factual perspective is determined by specific features of proper names including grammatical, historical and semantic peculiarities. Being an integral part of the life of any person, personal names, as part of the language system, have attracted the attention of researchers for a long time. Hence, the problem of the conception of anthroponyms and its status in the lexical system is vital and actual at the present time.

This article explores the integration of artificial intelligence (AI) into teacher education in the context of the ongoing digital transformation of education. It highlights pedagogical opportunities offered by AI tools and analyzes challenges faced by higher education institutions in preparing future educators for AI-supported learning environments. The study emphasizes the importance of AI literacy, ethical considerations, and the adaptation of educational curricula to the realities of intelligent technologies. The author proposes a strategic framework for embedding AI in teacher training and identifies the essential competencies needed for effective collaboration between teachers and intelligent systems. The paper concludes that a systematic, ethical, and interdisciplinary approach is required to equip future educators for emerging educational contexts enhanced by AI technologies.

Maqolada sug‘orish tizimida qo‘llaniladigan QTEM asosidagi kichik energetik va nasos qurilmalar(KENQ) ning asosiy sxemalari, sug‘orish tizimidagi energetik va nasos qurilmalarning ba’zi bir texnologik sxemalari va kichik energetik qurilmalarda energiyani akkumulyatsiyalash qurilmalaridan foydalanish qaralgan.

Ushbu maqola O‘zbekiston Respublikasida ekologik sharoitni yaxshilashda ekologik madaniyatning o‘ynagan rolini o‘rganishga bag‘ishlangan. Maqolada ekologik ongni shakllantirishning asosiy jihatlari, jumladan, ta’lim, ma’rifatparvarlik va jamiyatning ekologik tashabbuslarda ishtiroki tahlil qilinadi. Maxsus e’tibor an’anaviy qadriyatlarga va zamonaviy yondashuvlarga ekologik madaniyat rivojlanishiga ta’siriga qaratilgan. Tadqiqot davlat siyosati, atrof-muhitni muhofaza qilish bo‘yicha dasturlar va mahalliy aholining ekologik faoliyatini o‘rganish asosida olib borilgan. Natijalar ekologik madaniyatning atrof-muhitni muhofaza qilishdagi muhimligini ta’kidlaydi va uni rivojlantirish bo‘yicha takliflar kiritiladi.

Bu maqolada  hosila tushunchasi keltirilgan. Hosila tushunchasini yaxshi anglay olgan har qanday qiziquvchi kitobxonlarning  matematika faniga bo‘lgan qiziqishlarini ortirishga, mustaqil ravishda bilim saviyalarini oshirishga va mantiqiy, kreativ, kritik, tanqidiy, pozitiv, deduktiv  fikrlashga yordam beradi.

Ushbu maqolada zamonaviy adabiyot ma'lumotlari va klinik tadqiqotlar asosida qayta bariatrik amaliyotlarning natijalari tahlil qilingan. Qayta aralashuvlarga asosiy ko'rsatmalar o'rganildi, jumladan vazn yo'qotishning etarli emasligi (40-60% holat), texnik asoratlar (20-30%) va metabolik buzilishlar (10-15%). Qayta amaliyotlarning turli turlari tahlil qilindi: birlamchi protseduralarni konversiya qilish, rekonstruktiv aralashuvlar va takroriy restriktiv amaliyotlar. Tadqiqot shuni ko'rsatdiki, eng ko'p uchraydigan qayta protseduralar sliv-rezektsiyani Ru bo'yicha gastroshuntirovkaga konversiya qilish (35-45% holat) va oshqozon bandajini olib tashlash bilan keyingi konversiya (25-30%). Qayta amaliyotlardan keyin asoratlar 15-25% ni tashkil qiladi, bu birlamchi aralashuvlar ko'rsatkichlaridan yuqori. Qayta amaliyotlarning muvaffaqiyatiga ta'sir qiluvchi omillar aniqlandi va bemorlarni tanlash hamda jarrohlik taktikasini optimallashtirish bo'yicha tavsiyalar taklif qilindi.