JINOYAT ISHLARINI TERGOV QILISHDA PSIXOLOGIK PROFAYLINGDAN FOYDALANISHNING NAZARIY-HUQUQIY ASOSLARI
Abstract
Mazkur maqolada jinoyat ishlarini tergov qilish jarayonida psixologik profaylingdan foydalanishning nazariy-huquqiy asoslari kompleks tarzda tahlil qilingan. Zamonaviy jinoyatchilikning murakkablashib borishi sharoitida an’anaviy tergov usullarini takomillashtirish va ularni psixologik tahlil vositalari bilan boyitish zarurligi asoslab berilgan. Maqolada psixologik profaylingning mohiyati, uning kriminalistika va yuridik psixologiya tizimidagi o‘rni, jinoyatchining psixologik portretini shakllantirishdagi ahamiyati ilmiy jihatdan yoritilgan. Shuningdek, profaylingning tergov jarayonidagi amaliy imkoniyatlari, jinoyatchilarni aniqlash, ularning xulq-atvorini prognoz qilish hamda tergov harakatlarini samarali rejalashtirishdagi o‘rni tahlil qilingan. Maqolada xorijiy va MDH davlatlari olimlarining ushbu sohaga oid ilmiy qarashlari qiyosiy tahlil qilinib, ulardagi asosiy yondashuvlar va mavjud muammolar ochib berilgan. Shu bilan birga, psixologik profaylingning huquqiy maqomi, uning dalillar tizimidagi o‘rni va qo‘llash chegaralari bilan bog‘liq masalalar ko‘rib chiqilgan. Amaldagi qonunchilikda ushbu institutni tartibga solishdagi ayrim bo‘shliqlar ko‘rsatib o‘tilib, ularni bartaraf etishga qaratilgan ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan. Tadqiqotda tahlil, sintez, qiyosiy-huquqiy va tizimli yondashuv kabi ilmiy metodlardan foydalanilgan.
References
John E. Douglas Douglas J.E., Olshaker M. Mindhunter: Inside the FBI’s Elite Serial Crime Unit. — New York: Scribner, 1995. — 384 p.
Ressler R.K., Burgess A.W., Douglas J.E. Sexual Homicide: Patterns and Motives. — New York: Lexington Books, 1988. — 240 p.
Turvey B.E. Criminal Profiling: An Introduction to Behavioral Evidence Analysis. — 4th ed. — London: Academic Press, 2011. — 816 p.
Canter D. Criminal Shadows: Inside the Mind of the Serial Killer. — London: HarperCollins, 1994. — 256 p.
Kocsis R.N. Criminal Profiling: Principles and Practice. — Totowa: Humana Press, 2007. — 368 p.
Britton P. The Jigsaw Man: The Remarkable Criminal Career of Britain’s Top Forensic Psychologist. — London: Bantam Press, 1997. — 320 p.
Alison L., Rainbow L. Professionalizing Offender Profiling: Forensic and Investigative Psychology in Practice. — London: Routledge, 2011. — 280 p.
Rossmo D.K. Geographic Profiling. — Boca Raton: CRC Press, 2000. — 400 p.
Бeлкин Р.С. Криминалистика: учебник для вузов. — М.: Норма, 2001. — 990 с. Бeлкин Р.С. Теория криминалистики: учебное пособие. — М.: Норма, 1997. — 464 с.
Ратинов А.Р. Судебная психология для следователей. — М.: Юрлитинформ, 2001. — 352 с. Ратинов А.Р. Психология для следователей. — М.: Юридическая литература, 1967. — 290 с.
Колдин В.Я. Криминалистика: учебник. — М.: Юристъ, 2004. — 512 с.Колдин В.Я. Моделирование в криминалистике. — М.: Юридическая литература, 1987. — 176 с.
Яблоков Н.П. Криминалистика: учебник. — М.: Юристъ, 2005. — 781 с. Яблоков Н.П. Общие положения криминалистики. — М.: Юридическая литература, 1980. — 256 с.
Антонян Ю.М. Личность преступника: криминолого-психологическое исследование. — М.: Норма, 2004. — 304 с. Антонян Ю.М. Психология преступного поведения. — М.: Юрайт, 2010. — 368 с.
Дуглас Дж. Охотник за разумом: Особый отряд ФБР по расследованию серийных убийств / Дж. Дуглас, М. Олшейкер ; [пер. с англ. Н. Кузнецова]. – Москва : Альпина нон-фикшн, 2017. – 504 с.
Кантер Д. Криминальная психология / Д. Кантер. – Санкт-Петербург : Питер, 2012. – 320 с.
Турви Б. Профилирование преступников: введение в анализ доказательств поведенческого характера / Б. Турви. – 4-е изд. – Сан-Диего : Academic Press, 2011. – 754 с.
Спирица Е. В. Психологический профиль убийцы. Профайлинг в работе следователя / Е. В. Спирица. – Москва : Питер, 2018. – 256 с.
Образцов В. А. Криминалистическая психология : учеб. пособие для вузов / В. А. Образцов, С. Н. Богомолова. – Москва : ЮНИТИ-ДАНА, 2002. – 448 с.
Анфиногенов А. И. Психологический портрет преступника, его разработка в процессе расследования преступления : дис. … канд. психол. наук : 19.00.06 / Анфиногенов Алексей Иванович. – Москва, 1997. – 186 с.
Pirjonov S. K. Jinoyatlarni tergov qilishda psixologik ta’sir o‘tkazishning kriminalistik taktikasi : yurid. fan. dok. (DSc) dis. avtoref. / S. K. Pirjonov. – Toshkent : O‘zbekiston Respublikasi IIV Akademiyasi, 2019. – 72 b.
Mamajonov M. A. Jinoyatlarni tergov qilishda profayling texnologiyasidan foydalanish istiqbollari // Huquqiy tadqiqotlar jurnali. – 2021. – № 6. – B.