TURKISTON MUXTORIYATI VA MILLIY DAVLATCHILIK G‘OYASINING HUQUQIY ASOSLARI (1917-1918): JADIDLARNING KONSTITUTSIONIZM VA PARLAMENTARIZMGA DOIR QARASHLARI
Аннотация
Maqola 1917-yilgi inqilobiy o‘zgarishlar va Rossiya imperiyasining parchalanishi sharoitida vujudga kelgan Turkiston Muxtoriyatining (1917-1918) davlat-huquqiy asoslari hamda milliy davlatchilik g‘oyalarini kompleks tahlil etadi. Tadqiqot markazida jadid mutafakkirlari va siyosiy arboblarining (Mahmudxo‘ja Behbudiy, Mustafo Cho‘qayev, Ubaydullaxo‘ja Asadullaxo‘jayev va boshqalar) asrlar davomida shakllangan an’anaviy mutlaq boshqaruv tizimidan zamonaviy parlamentarizm va konstitutsionizm andozalariga o‘tish borasidagi huquqiy izlanishlari turadi. Maqolada IV Favqulodda o‘lka musulmonlari syezdida qabul qilingan Qo‘qon muxtoriyati deklaratsiyalarining siyosiy-huquqiy ahamiyati batafsil ochib berilgan bo‘lib, u nafaqat mahalliy aholining, balki o‘lkadagi barcha milliy va diniy ozchiliklarning huquqlarini kafolatlovchi inklyuziv davlat modeli ekanligi ilmiy asoslanadi. Shuningdek, hukumatning federalizm tamoyiliga tayangan holda o‘z-o‘zini boshqarish huquqini amalga oshirish mexanizmlari, islom huquqi (shariat) va zamonaviy yurisprudensiya normalarini uyg‘unlashtirish tajribasi hamda Turkiston Muxtoriyatining xalqaro huquqning to‘laqonli subyekti sifatida tan olinishiga qaratilgan diplomatik harakatlari ko‘rib chiqiladi. Garchi bolsheviklar zo‘ravonligi natijasida muxtoriyat barham topgan bo‘lsa-da, tadqiqot natijalari ushbu qisqa muddatli davlat tuzilmasi o‘zbek milliy davlatchilik shuurini uyg‘otgani va bugungi mustaqil, demokratik taraqqiyot uchun qanday muhim huquqiy hamda mafkuraviy zamin yaratganini ko‘rsatadi.
Библиографические ссылки
Ag‘zamxo‘jayev S. Turkiston Muxtoriyati: milliy-demokratik davlatchilik qurilishi tajribasi. Toshkent: Ma'naviyat, 2000. 168 b.
Cho‘qayev M. Istiqlol jallodlari. Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa birlashmasi, 1992. 80 b.
Rajabov Q. Turkiston Muxtoriyati vazirlari hamda milliy majlis a'zolari hayoti va taqdiri. Toshkent: Ma'naviyat, 2000. 112 b.
Alimova D. A. Jadidchilik fenomeni. Toshkent: O‘zbekiston, 2022. 256 b.
Xasanov B. Turkiston tarixi: manbalar va talqinlar (1917-1924). Toshkent: Universitet, 2011. 194 b.
Khalid A. The Politics of Muslim Cultural Reform: Jadidism in Central Asia. Berkeley: University of California Press, 1998. 335 p.
Validiy A. Z. (Zeki Velidi Togan). Bo‘linganni bo‘ri yer: Turkiston xalqlarining milliy mustaqillik uchun kurashi tarixidan xotiralar. Toshkent: Adolat, 1997. 320 b.
Pipes R. The Formation of the Soviet Union: Communism and Nationalism, 1917-1923. Cambridge: Harvard University Press, 1997. 384 p.
Karimov N. Armon (Turkiston Muxtoriyati haqida o‘ylar). Toshkent: Ma'naviyat, 2017. 144 b.
Behbudiy M. Tanlangan asarlar. Toshkent: Ma'naviyat, 1999. 280 b
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Как цитировать
