FIZIK-KIMYOVIY USULLAR, RENTGYEN FLUORESSENTI YORDAMIDA ARXEOLOGIK TOPILMALARNI TARKIBINI O'RGANISH

Authors

  • A. A. Diyarov Samarqand arxeologiya instituti, Samarqand., O‘zbekiston. Author
  • B.P. Avazgeldiyev Samarqand arxeologiya instituti, Samarqand., O‘zbekiston. Author

Keywords:

Qoratepa yodgorligi, Kushon imperiyasi, Energiya dispersiv rentgen fluoressenti, spektrometr, mineral boʻyoqlar, element tarkibi.

Abstract

Ushbu maqolada, qadimiy Termizning shimoli-sharqiy qismida joylashgan I-IV-asrga oid, Kushonlar imperiyasi davriga tegishli buddaviy gʻor ibodatxonalari majmuasida 2003-yildagi oʻzbek-yapon qoʻshma arxeologik ekspeditsiyasi tomonidan qoʻlga kiritilgan, ganchdan yasalgan Arxeologik artifakt parchalaridagi mineral boʻyoqlar tarkibi, Rigaku firmasining NEX DE energiya dispersiv rentgen fluoressenti spektrometridan foydalanib oʻrganildi. Tahlil qilingan oq, qora, va qizil rangga boʻyalgan qismlarda asosiy rang beruvchilar sifatida qora rangda uglerod (C) qorasidan, qizil rangda gematit (Fe2O3) dan, oq rangda gips (CaSO4‧2H2O) dan foydalanilgan. Boʻyoq hosil qilishda gips (CaSO4‧2H2O), kaltsit (CaCO3), va kaolin Al2O3‧2SiO2‧2H2O lar asosi xomashyo boʻlan degan fikrga kelindi.

References

Iwamoto A. A Study on the Prosperity and Decline of Buddhist Sites in Northern Bactria: Kara Tepe and Zurmala. – 2019.

Ставиский Б. Я. Четверть века на Каратепе (записки начальника археологической экспедиции). – 1986.

Узбекистан Р. Археологические работы узбекистано-корейской экспедиции в буддийском культовом центре каратепа в старом термезе в 2011-2014 гг.

Abduraxmonov A. The issues of studying and preserving the archaeological monuments of the kushan period in the old termiz //Евразийский журнал академических исследований. – 2023. – Т. 3. – №. 3 Part 3. – С. 38-42.

O`zbekistonda Arxeologik tadqiqotlar 2003yil 4-son. “O`zbekiston milliy ensklopediyasi” davlat ilmiy nashiryoti Toshkent 2004. B. 147-159.

Machado A. S. et al. Archeological ceramic artifacts characterization through computed microtomography and X‐ray fluorescence //X‐Ray Spectrometry. – 2017. – Т. 46. – №. 5. – С. 427-434.

Li F. et al. Recent developments on XRF spectra evaluation // Applied

Spectroscopy Reviews. – 2020. – Т. 55. – №. 4. – p. 263-287.

Figueiredo E. et al. Investigating Early/Middle Bronze Age copper and bronze axes by micro X-ray fluorescence spectrometry and neutron imaging techniques //Spectrochimica Acta Part B: Atomic Spectroscopy. – 2016. – Т. 122. – С. 15-22.

Siddall R. Mineral pigments in archaeology: their analysis and the range of available materials //Minerals. – 2018. – Т. 8. – №. 5. – С. 201.

Реутова М.А.,Фрай Д. Mинеральные краски в древней живописи Афрасиаба// История и археология Турана №4. Саьарканд-2019.

Бирштейн В.А. Идентификация минеральных компонентов грунтов и пигментов росписей Каратепа и других среднеазиатских памятников с помощью физико-химических методов // Буддийские памятники Кара-тепе в Старом Термезе. Москва, 1982.

Беленький Е.Ф., Рискин И.В. Химия и технология пигментов. Москва, 1974.

Юминов А. М., Блинов И. А. Состав растертого материала в каменных орудиях Гонур-Депе (Юго-Восточные каракумы) //Геоархеология и археологическая минералогия. – 2021. – Т. 8. – С. 72-75.

Abdallah M., Abdrabou A., Kamal H. M. Multiscientific analytical approach of polychrome Greco-Roman palette applied on a wooden model naos: Case study //Mediterranean Archaeology and Archaeometry. – 2020. – Т. 20. – №. 2. – С. 45-65.

Kodzoev M. B. et al. Modified gypsum binder //MATEC Web of conferences. – EDP Sciences, 2018. – Т. 170. – С. 03022.

Moore L. B. Scientific Illustration Techniques and Handmade Mineral Paints for Geoscience Classes //Journal of Geoscience Education. – 2000. – Т. 48. – №. 3. – С. 300-359.

Čiuladienė A. et al. Investigation of the chemical composition of red pigments and binding media //Chemija. – 2018. – Т. 29. – №. 4.

Published

2023-09-09

How to Cite

FIZIK-KIMYOVIY USULLAR, RENTGYEN FLUORESSENTI YORDAMIDA ARXEOLOGIK TOPILMALARNI TARKIBINI O’RGANISH. (2023). Eurasian Journal of Medical and Natural Sciences, 3(9), 16-24. https://www.in-academy.uz/index.php/EJMNS/article/view/9727