INGLIZ VA O’ZBEK TILLARIDA ZAMON KATEGORIYASINING QIYOSIY-LINGVISTIK TADQIQOTI
;
Zamon kategoriyasi, ingliz tili, o‘zbek tili, qiyosiy-lingvistika, grammatik tizim, fe’l zamonlari, sintetik va analitik usul, davomiy zamon, mukammal zamon, affiksatsiya, yordamchi fe’llar, semantik tahlil, funksional xususiyatlar, tarjima muammolari, lingvistik tadqiqot, nutq jarayoni.Abstrak
Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek tillarida zamon (tense) kategoriyasining qiyosiy-lingvistik xususiyatlari keng va chuqur tahlil qilinadi. Tadqiqot doirasida har ikki tilning grammatik tizimida zamonning ifodalanish usullari, ularning strukturaviy va semantik jihatlari o‘rganiladi. Ingliz tilida zamon kategoriyasi qat’iy grammatik shakllar, yordamchi fe’llar hamda analitik konstruktsiyalar orqali ifodalanishi bilan ajralib turadi. O‘zbek tilida esa zamon ko‘proq sintetik usulda, ya’ni fe’l negiziga qo‘shimchalar qo‘shish orqali ifodalanadi va ko‘pincha kontekst bilan uzviy bog‘liq holda namoyon bo‘ladi. Maqolada hozirgi, o‘tgan va kelasi zamon shakllarining har ikki tildagi ifodalanish mexanizmlari qiyosiy jihatdan tahlil qilinadi, ularning nutqdagi funksional yuklamasi va kommunikativ vazifalari ochib beriladi. Shuningdek, ingliz tilidagi davomiylik (continuous), mukammallik (perfect) kabi zamon shakllari bilan o‘zbek tilidagi mos yoki qisman mos keluvchi shakllar o‘rtasidagi farqlar ham ko‘rsatib o‘tiladi.
Iqtiboslar
Randolph Quirk, Greenbaum S., Leech G., Svartvik J. A Comprehensive Grammar of the English Language. – London: Longman, 1985. – pp. 175–210.
Geoffrey Leech Meaning and the English Verb. – London: Longman, 2004. – pp. 13–45.
Otto Jespersen. The Philosophy of Grammar. – London: George Allen & Unwin, 1924. – pp. 256–300.
Rodney Huddleston, Pullum G.K. The Cambridge Grammar of the English Language. – Cambridge: CUP, 2002. – pp. 116–160.
В. В. Виноградов Русский язык. Грамматическое учение о слове. – Москва: Высшая школа, 1972. – с. 210–245.
А. И. Смирницкий Морфология английского языка. – Москва: Издательство литературы на иностранных языках, 1959. – с. 180–220.
A. Hojiyev O‘zbek tili grammatikasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 1981. – 145–178-betlar.
Sh. Rahmatullayev Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – Toshkent: Universitet, 2006. – 210–250-betlar.
A. Nurmonov O‘zbek tilining nazariy grammatikasi. – Toshkent: Fan, 2012. – 98–135-betlar.
N. Mahmudov O‘zbek tili sintaksisi va morfologiyasi. – Toshkent: Fan, 2010. – 167–205-betlar.
##submission.downloads##
Nashr qilingan
Nashr
Bo'lim
Iqtibos keltirish tartibi
