KIBERFIRIBGAR SHAXSI: IJTIMOIY-DEMOGRAFIK, PSIXOLOGIK VA RAQAMLI XULQ-ATVOR XUSUSIYATLARINING KRIMINOLOGIK TAHLILI
Том 4 № 8 (2026): Центральноазиатский журнал академических исследований 143-152
Аннотация
Maqolada axborot texnologiyalaridan foydalanib sodir etiladigan firibgarlik jinoyatlarida aybdor shaxsning kriminologik xususiyatlari kompleks tahlil qilingan. Tadqiqotning markaziy g‘oyasi shundan iboratki, ushbu turdagi jinoyatlarni sodir etuvchi shaxsni faqat “xaker”, “dasturchi” yoki yuqori texnik bilimga ega sub’ekt sifatida tushunish ilmiy jihatdan tor yondashuv hisoblanadi. Sud-tergov amaliyoti bunday shaxs ko‘p hollarda jabrlanuvchining ishonchiga kirish, uning shaxsiy ma’lumotlarini qo‘lga kiritish, onlayn kredit, virtual karta, plastik karta yoki messenjer imkoniyatlaridan foydalanish, rasmiylik illyuziyasi yaratish hamda psixologik ta’sir o‘tkazish orqali mulkiy natijaga erishishini ko‘rsatadi. Maqolada jinoyatchi shaxsining ijtimoiy-demografik, motivatsion, ma’naviy-psixologik, raqamli-kompetentlik, guruhiy va viktimologik ta’sirga yo‘naltirilgan belgilari tahlil qilingan. Sud hukmlari asosida “raqamli vositachi”, “ijtimoiy muhandis”, “soxta rasmiy maqom yaratuvchi”, “opportunistik firibgar” va “rollar taqsimlangan guruhiy firibgar” tiplari ajratilgan
Ключевые слова:
Библиографические ссылки
Криминология. Умумий қисм: ИИВ олий таълим муассасалари учун дарслик / И.Исмоилов, Қ.Р.Абдурасулова, И.Ю.Фозилов; масъул муҳаррир Ш.Т.Икрамов. — Тошкент: Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси, 2015. — Б. 136–137.; Алтиев Р.С. Фирибгарликнинг жиноят-ҳуқуқий ва криминологик жиҳатлари: юридик фанлар бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси. — Тошкент: Тошкент давлат юридик университети, 2020. —Б. 95–146.
Очилов Ҳ.Р. Ўзгалар мулкини компьютер воситаларидан фойдаланиб талон-торож қилганлик учун жавобгарлик: юридик фанлар бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси. — Тошкент: Тошкент давлат юридик университети, 2017. —Б. 3–12, 132–166.
Криминология. Умумий қисм: ИИВ олий таълим муассасалари учун дарслик / И.Исмоилов, Қ.Р.Абдурасулова, И.Ю.Фозилов; масъул муҳаррир Ш.Т.Икрамов. — Тошкент: Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси, 2015. — Б. 136–137.
Cohen L.E., Felson M. Social Change and Crime Rate Trends: A Routine Activity Approach // American Sociological Review. — 1979. — Vol. 44, No. 4. — P. 588–608. — URL: https://faculty.washington.edu/matsueda/courses/587/readings/Cohen%20and%20Felson%201979%20Routine%20Activities.pdf
Cressey D.R. Other People’s Money: A Study in the Social Psychology of Embezzlement. — Glencoe, Illinois: Free Press, 1953. — 191 p. https://books.google.com/books/about/Other_People_s_Money.html?id=FgAFAAAAMAAJ; Albrecht W.S., Albrecht C.O., Albrecht C.C., Zimbelman M.F. Fraud Examination. — 6th ed. — Boston: Cengage Learning, 2018. — ISBN 978-1337619677. https://www.cengage.com/c/fraud-examination-6e-albrecht-albrecht-albrecht-zimbelman/9781337619677/
Cornish D.B., Clarke R.V. The Reasoning Criminal: Rational Choice Perspectives on Offending. — New York: Springer-Verlag, 1986. — 246 p. https://books.google.com/books/about/The_Reasoning_Criminal.html?id=VfmmAgAAQBAJ
Sutherland E.H. White Collar Crime. — New York: Dryden Press, 1949. — 272 p. https://books.google.com/books/about/White_Collar_Crime.html?id=3jEZAAAAIAAJ
Wall D.S. Cybercrime: The Transformation of Crime in the Information Age. — 2nd ed. — Cambridge: Polity Press, 2024. — 356 p. — ISBN 978-0745653525. — URL: https://www.politybooks.com/bookdetail?book_slug=cybercrime-the-transformation-of-crime-in-the-information-age-2nd-edition--9780745653525
Yar M., Steinmetz K.F. Cybercrime and Society. — 4th ed. — London: SAGE Publications Ltd, 2023. — 408 p. — ISBN 978-1529772067. — URL: https://uk.sagepub.com/en-gb/eur/cybercrime-and-society/book277815
Holt T.J., Bossler A.M. Cybercrime in Progress: Theory and Prevention of Technology-Enabled Offenses. — London; New York: Routledge, 2016. — 236 p. — DOI: 10.4324/9781315775944. — URL: https://www.routledge.com/Cybercrime-in-Progress-Theory-and-prevention-of-technology-enabled-offenses/Holt-Bossler/p/book/9781138066144
Button M., Cross C. Cyber Frauds, Scams and Their Victims. — London; New York: Routledge, 2017. — DOI: 10.4324/9781315679877. — URL: https://www.routledge.com/Cyber-Frauds-Scams-and-their-Victims/Button-Cross/p/book/9781138931206
Жиноят ишлари бўйича туман судининг 2024 йил 4 октябрдаги 1-1207-2401/106-сон ҳукми
Жиноят ишлари бўйича туман судининг 2024 йил 19 июндаги 1-1208-2401/140-сон ҳукми
Жиноят ишлари бўйича туман судининг 2024 йил 22 июлдаги 1-1209-2401/79-сон ҳукми
Cressey D.R. Other People’s Money: A Study in the Social Psychology of Embezzlement. — Glencoe, Illinois: Free Press, 1953. — 191 p. https://books.google.com/books/about/Other_People_s_Money.html?id=FgAFAAAAMAAJ
Albrecht W.S., Albrecht C.O., Albrecht C.C., Zimbelman M.F. Fraud Examination. — 6th ed. — Boston: Cengage Learning, 2018. — ISBN 978-1337619677. https://www.cengage.com/c/fraud-examination-6e-albrecht-albrecht-albrecht-zimbelman/9781337619677/
Cornish D.B., Clarke R.V. The Reasoning Criminal: Rational Choice Perspectives on Offending. — New York: Springer-Verlag, 1986. — 246 p. https://books.google.com/books/about/The_Reasoning_Criminal.html?id=VfmmAgAAQBAJ
Sutherland E.H. White Collar Crime. — New York: Dryden Press, 1949. — 272 p. https://books.google.com/books/about/White_Collar_Crime.html?id=3jEZAAAAIAAJ
Merton R.K. Social Structure and Anomie // American Sociological Review. — 1938. — Vol. 3, No. 5. — P. 672–682.
Sykes G.M., Matza D. Techniques of Neutralization: A Theory of Delinquency // American Sociological Review. — 1957. — Vol. 22, No. 6. — P. 664–670.
Жиноят ишлари бўйича туман судининг 2024 йил 4 октябрдаги 1-1207-2401/106-сон ҳукми; Жиноят ишлари бўйича туман судининг 2024 йил 19 июндаги 1-1208-2401/140-сон ҳукми; Жиноят ишлари бўйича туман судининг 2024 йил 22 июлдаги 1-1209-2401/79-сон ҳукми
Жиноят ишлари бўйича туман судининг 2024 йил 20 майдаги 1-1209-2401/49-сон ҳукми
Очилов Ҳ.Р. Ўзгалар мулкини компьютер воситаларидан фойдаланиб талон-торож қилганлик учун жавобгарлик: юридик фанлар бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси. — Тошкент: Тошкент давлат юридик университети, 2017. —Б. 3–12, 132–166.
Button M., Cross C. Cyber Frauds, Scams and Their Victims. — London; New York: Routledge, 2017. — DOI: 10.4324/9781315679877. — URL: https://www.routledge.com/Cyber-Frauds-Scams-and-their-Victims/Button-Cross/p/book/9781138931206
География читателей
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Как цитировать