SHARQIY FARG'ONA VODIYSIDA ILDAM KALTAKESAK (EREMIAS VELOX PALLAS, 1771) POPULATSIYASINING BIOEKOLOGIK XUSUSIYATLARI (2025-YIL DALA KUZATUVLARI ASOSIDA)

Аннотация

Ushbu maqolada Sharqiy Farg‘ona vodiysida 2025-yil davomida olib borilgan dala kuzatuvlari asosida Ildam kaltakesak (Eremias velox Pallas, 1771) populyatsiyasining bioekologik xususiyatlari tahlil qilindi. Tadqiqot Yozyovon, Toshloq, Bo‘z, Xo‘jaobod va Asaka hududlarini qamrab oldi. Transekli hisoblash, vizual kuzatuv va morfometrik o‘lchovlar asosida populyatsiya zichligi, jinsiy tarkibi, yosh guruhlari, ko‘payish mavsumiyligi, oziqlanish spektri va regeneratsiya darajasi aniqlangan. 2025-yilda jami 62 individ qayd etilib, eng yuqori zichlik Bo‘z tumani (4.8 ind/ha) biotoplarida kuzatildi. Urg‘ochilar ulushi bahorgi ko‘payish mavsumida yuqori bo‘lib (42 %), regeneratsiya ko‘rsatkichi 30 % ni tashkil etdi. Oziqlanish tarkibi opportunistik bo‘lib, karapaxli hasharotlar va chumolilar ustunlik qildi. Tadqiqot natijalari Sharqiy Farg‘onadagi E. velox populyatsiyasining ekologik ahvoli barqarorligini, biroq antropogen bosimning ortishi biotoplar qisqarishiga olib kelishi mumkinligini ko‘rsatadi.