Eurasian Journal of Academic Research is an open access, peer-reviewed international journal that publishes original research and review articles related to diverse areas. The main objective is to offer an intellectual platform to the international scholars and it aims to promote interdisciplinary studies in applied sciences. All manuscripts must be prepared in Uzbek, English or Russian languages and subject to a rigorous peer-review process.

Nashr qilingan: 2025-12-03

ИСКУССТВЕННЫЙ ИНТЕЛЛЕКТ КАК ИНСТРУМЕНТ РАЗВИТИЯ ПРОСТРАНСТВЕННОГО МЫШЛЕНИЯ НА УРОКАХ ЧЕРЧЕНИЯ В ОБЩЕОБРАЗОВАТЕЛЬНЫЙ ШКОЛЕ

В статье рассматривается методика применения искусственного интеллекта в процессе преподавания черчения в общеобразовательной школе. Обосновано влияние ИИ на развитие пространственного мышления учащихся, представляющего собой ключевой компонент графической подготовки. На основе анализа современных исследований и педагогического опыта предложена система методов, включающая ИИ-поддерживаемую ментальную ротацию, генерацию 3D-моделей по чертежам, автоматизированный анализ графических ошибок, адаптацию сложности заданий и использование генеративных ИИ-тренажёров. Показано, что интеграция ИИ позволяет значительно повысить эффективность обучения черчению, обеспечивает индивидуализацию процесса и снижает когнитивную нагрузку учащихся при выполнении пространственных преобразований. Материалы исследования могут служить основой для дальнейшей разработки цифровых образовательных платформ и внедрения интеллектуальных технологий в графическое образование.

Э. Э. Хужакулов

7-19

2025-11-30

SURUNKALI BUQOQDA QALQONSIMON BEZ ANATOMIYASI O‘ZGARISHLARI

Surunkali buqoq (chronic goiter) – qalqonsimon bez to‘qimalarining uzoq muddatli giperplaziyasi, follikulyar degeneratsiyasi va fibroz o‘zgarishlari bilan kechuvchi endokrin patologiyadir [1]. Ushbu kasallikda morfologik o‘zgarishlar bez parenximasining nodulyar ko‘rinishda o‘sishi, kollagen tolalarining ko‘payishi, qon tomirlarning kengayishi hamda limfotsitar infiltratsiya bilan namoyon bo‘ladi [2]. 2015–2025-yillar oralig‘ida chop etilgan ko‘plab ilmiy manbalarda qayd etilishicha, bu o‘zgarishlar asosan yod tanqisligi, oksidativ stress, gormon sekretsiyasining buzilishi va autoimmun jarayonlar bilan bog‘liq [3].

Azimova Masuda, Xalilov Sanjar, Xalilov Hikmatulla

20-28

2025-11-30

KUPFFER HUJAYRALARINING ADAPTATSIYA MEXANIZMLARI

Kupffer hujayralari (KH) — jigar parenximasida joylashgan maxsus to‘qima makrofaglari bo‘lib, ular immun javobning birinchi liniyasi sifatida organizmni toksik, mikrobiologik va metabolik stresslardan himoya qiladi. So‘nggi o‘n yillikda olib borilgan genomik, transkriptomik va metabolomik tadqiqotlar KH’larning o‘zgaruvchan mikroatrofiyaga moslashuv mexanizmlarini chuqur yoritib berdi. Bu hujayralar jigar ichidagi kislorod bosimining gradienti, ozuqa moddalari konsentratsiyasi, va ichki signal molekulalarining darajasiga qarab fenotipik plastiklikni namoyon etadi.

Xalilov Hikmatulla, Joʻrayeva Shaxzoda, Axmedova Sevinch, Fayziyeva Sevinch

29-38

2025-11-30

MIKROGLIYA HUJAYRALARINING ADAPTATSIYA MEXANIZMLARI

Mikrogliya — markaziy asab tizimining (MAT) asosiy immun hujayralari bo‘lib, ular neyron muvozanatini saqlash, yallig‘lanish javobini tartibga solish va regeneratsiya jarayonlarida ishtirok etadi [1]. So‘nggi tadqiqotlar mikrogliya hujayralari turli stress, yallig‘lanish yoki jarohat holatlarida moslashuv (adaptatsiya) mexanizmlarini ishga solishini ko‘rsatmoqda. Ushbu maqolada mikrogliyaning metabolik, epigenetik, va signallash asosidagi adaptatsion o‘zgarishlari tahlil qilinadi

Xalilov Hikmatulla, Xamidjanov Abdulmalik, Abduvohidov Muhammad Mustafo

39-47

2025-11-30

QONDAGI QAND MIQDORINING G‘OVAKSIMON SUYAKLARNING SUYAKLANISHIGA TA’SIRI

G‘ovaksimon (trabekulyar) suyaklarning suyaklanish jarayoni organizmdagi modda almashinuvining eng sezgir ko‘rsatkichlaridan biridir, xususan, qondagi glyukoza darajasi suyak metabolizmiga bevosita va bilvosita ta’sir ko‘rsatadi [1]. 2015–2025-yillar davomida olib borilgan ko‘plab klinik va eksperimental tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, giperglikemiya (qonda glyukoza miqdorining me’yordan ortishi) suyak to‘qimalarida kollagen sintezini sekinlashtirib, osteoblastlarning faoliyatini pasaytiradi va suyakning yangilanish jarayonini izdan chiqaradi [2]. Shu bilan birga, gipoglikemiya holatlari ham suyak hosil bo‘lish jarayoniga salbiy ta’sir ko‘rsatib, osteoklastlarning faolligini oshirishi mumkin.

Shatursunova Madina, Xalilov Hikmatulla

48-56

2025-11-30

YUMSHOQ BUG‘DOY NAV VA TIZMALARINING NAV SINOV KO‘CHATZORLARIDA VEGETATSIYA DAVOMIDA BIOMASSA TO‘PLASHI

Maqolada yumshoq bug‘doy nav va tizmalarining vegetatsiya davrida xo‘l va quruq biomassa to‘planishi va o‘simlik organlari orasida taqsimlanishi to‘g‘risida tadqiqot natijalari keltirilgan. Tajribalarda ma’lum bo‘lishicha tahlillarda o‘nta o‘simlikning umumiy xo‘l biomassaning o‘rtacha qiymati 193 g.ni tashkil etgan bo‘lsa, shundan 39,8 g, ya’ni o‘rtacha 20% ni xo‘l boshoq (gullash fazasidagi), 21,4 g ildiz massasi (11%),  85 g poyaning xo‘l biomassasi (44%), 48 g barcha barglarning xo‘l massasi (25%) tashkil etishi aniqlandi.

Yusupov Nuriddin Xasanovich , Mamaraximov Bunyod Ikromovich , Qarshiboev Hasan Xolbazarovich , Usarov Zoxid Igamovich

57-61

2025-11-30

САФРАНБОЛУ (ТУРКИЯ) ВА ҚАШҚАДАРЁ ВИЛОЯТИ (ЎЗБЕКИСТОН) НОМОДДИЙ МАДАНИЙ МЕРОСИ: АНЪАНА, РАСМ-РУСУМ ВА МИЛЛИЙ ХУСУСИЯТЛАРНИ ҚИЁСИЙ ТАҲЛИЛИ

Ушбу мақолада Туркиянинг Сафранболу шаҳри ва Ўзбекистоннинг Қашқадарё вилоятидаги номоддий маданий мерос — анъаналар, расм-русумлар ва миллий хусусиятлар қиёсий таҳлил асосида ўрганилади. Муаллиф мазкур ҳудудлардаги тарихий-маданий муҳит, диний ва оилавий маросимлар, ҳунармандчилик ва халқ оғзаки ижоди каби омиллар орқали маданий идентификация жараёнларини таҳлил этади. Тадқиқот натижалари икки халқнинг маданий яқинлиги ва ўзига хослигини кўрсатиб, миллий ўзликни англашда номоддий мероснинг ўрнини очиб беради

Фарход Очилов , Мурод Эгамбердиев

62-73

2025-11-30

ЕВРОПА МАМЛАКАТЛАРИ ҚОНУНЧИЛИГИДА ГУМОН ҚИЛИНУВЧИ ВА АЙБЛАНУВЧИНИНГ ҲУҚУҚЛАРИНИ ТАЪМИНЛАШГА ҚАРАТИЛГАН КАФОЛАТЛАР

Мақолада Ўзбекистон Республикаси жиноят-процессуал қонунчилигига биноан ишни судга қадар юритишда гумон қилинувчи ва айбланувчининг ҳуқуқларини таъминлашга қаратилган кафолатлар ривожланган хусусан АҚШ, Япония, Финландия, Грузия, Австрия каби ривожланган давлат қонунчилигида кафолатланган ҳуқуқлар қиёсий таҳлил қилинган ҳамда уларнинг ижобий жиҳатларини миллий қонунчиликка имплемитвция қилиш юзасидан таклиф ва тавсиялар илгари сурилган

Саидов Баҳром Анварович, Аманов Азамат Акмал ўғли

74-83

2025-11-30

ГИПЕРИНСУЛИНЕМИЯ КАК КОМОРБИДНОЕ СОСТОЯНИЕ У ПАЦИЕНТОВ С ХРОНИЧЕСКОЙ ОБСТРУКТИВНОЙ БОЛЕЗНЬЮ ЛЕГКИХ

Гиперинсулинемия — это состояние, характеризующееся повышенным уровнем инсулина в крови, которое часто встречается у пациентов с хронической обструктивной болезнью легких (ХОБЛ). Коморбидные состояния усугубляют течение ХОБЛ, повышают риск сердечно-сосудистых осложнений и метаболических нарушений. Настоящее исследование направлено на изучение частоты гиперинсулинемии у пациентов с ХОБЛ, её влияния на тяжесть заболевания, уровень воспаления и функции лёгких. Анализ данных позволяет выявить связь между метаболическими нарушениями и тяжестью респираторной патологии, а также подчеркнуть необходимость комплексного подхода к лечению таких пациентов.

Рафкат Фаттахов

84-88

2025-11-30

CHRONIC OBSTRUCTIVE PULMONARY DISEASE AND METABOLIC SYNDROME: CURRENT EVIDENCE AND FUTURE DIRECTIONS

Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) and Metabolic Syndrome (MetS) are two highly prevalent chronic conditions with significant global health burden. Increasing evidence indicates a strong interplay between these disorders, mediated by systemic inflammation, oxidative stress, and metabolic dysregulation. The coexistence of COPD and MetS is associated with accelerated lung function decline, higher frequency of exacerbations, increased cardiovascular risk, and reduced quality of life. This review summarizes current epidemiological data, underlying pathophysiological mechanisms, and clinical implications of the COPD–MetS overlap. Additionally, emerging therapeutic strategies—including lifestyle interventions, pharmacological approaches, and precision medicine—are discussed. Understanding the interaction between COPD and MetS is critical for early detection, risk stratification, and integrated patient management, and future research should focus on longitudinal studies and novel biomarker-based approaches.

Rafkat Fattakhov

89-94

2025-11-30

THE IMPACT OF DEPRESSIVE DISORDERS ON THE DAILY LIFE AND HEALTH OF PATIENTS WITH CHRONIC OBSTRUCTIVE PULMONARY DISEASE

This article describes a study analyzing the impact of COPD on the daily life and health of patients. The frequency of occurrence of depressive disorders among these patients and their impact on the course of the disease and the life of patients with COPD are analyzed. The study included 100 patients. The results emphasize the need to include assessment of depressive disorders in a comprehensive approach to the diagnosis of COPD for their further correction and improvement of the general condition of patients

Yulia Fattakhova

95-102

2025-11-30

O‘PKA SILI BILAN OG‘RIGAN BEMORLARDA DAVOGA RIOYA QILISH

Davolanishga rioya qilish o'pka tuberkulyozini (TB) samarali davolashda asosiy omil hisoblanadi. Silga qarshi terapiyaga rioya qilmaslik kasallikning uzoq davom etishiga, dori vositalariga chidamlilik xavfining oshishiga va salbiy klinik natijalarga olib kelishi mumkin. Ushbu tadqiqot o'pka tuberkulyozi bilan og'rigan bemorlarning davolanishga rioya qilish darajasini o'rganadi va rioya qilish xatti-harakatlariga ta'sir qiluvchi asosiy omillarni aniqlaydi. Tuzilmaviy so'rovnomalar va klinik monitoring ma'lumotlari yordamida silga qarshi davolanayotgan 150 nafar bemordan iborat kogorta o'rganildi. Tadqiqot shuni ko'rsatdiki, bemorlarning 68% yuqori, 22% - o'rtacha amal va 10% - past rioya qilish. Giyohvand moddalarning nojo'ya ta'siri, ijtimoiy-iqtisodiy ahvoli, ta'lim darajasi va tibbiy yordam ko'rsatuvchi provayderlar bilan aloqa sifati kabi omillar rioya qilish darajasi bilan sezilarli darajada bog'liq edi. Natijalar davolash natijalarini yaxshilash va sil kasalligi tarqalishini kamaytirish uchun kengaytirilgan maslahat, ijtimoiy qo'llab-quvvatlash va rioya qilish monitoringini o'z ichiga olgan integratsiyalashgan bemorga yo'naltirilgan yondashuvlarning muhimligini ta'kidlaydi.

Toshpo'latova Fatima Qudratovna

103-108

2025-11-30

ВНЕДРЕНИЕ ОБЯЗАТЕЛЬНОГО МЕДИЦИНСКОГО СТРАХОВАНИЯ В РЕСПУБЛИКЕ

Внедрение обязательного медицинского страхования (ОМС) в Республике Узбекистан является одним из ключевых направлений проводимых реформ национальной системы здравоохранения. Цель введения ОМС заключается в создании устойчивого финансового механизма, обеспечивающего равный доступ населения к качественным медицинским услугам, оптимизацию расходов и повышение эффективности ресурсного распределения в секторе здравоохранения. В последние годы Узбекистан активно модернизирует инфраструктуру медицины, внедряет принципы государственно-частного партнёрства и усиливает роль цифровых технологий, что делает переход к страховой модели особенно актуальным.

Нигора Мухамедова

109-117

2025-11-30

СПОРТ СОҲАСИНИНГ ИҚТИСОДИЙ САМАРАДОРЛИГИ: ЎЗБЕКИСТОН ТАЖРИБАСИ ВА РИВОЖЛАНИШ ЙЎНАЛИШЛАРИ

Мақолада Ўзбекистонда спорт соҳаси ва иқтисодиёт ўртасидаги ўзаро боғлиқлик илмий жиҳатдан таҳлил қилинган. Илмий тадқиқотда давлат бюджети ҳисобидан спортни молиялаштириш, спорт инфратузилмасига инвестициялар ва тижоратлаштириш жараёнлари динамикаси ўрганилган. Ўтган беш йилда спортга ажратилаётган маблағлар икки баробарга ўсгани, янги спорт иншоотлари қурилаётгани ва аҳолининг фитнес ҳамда спорт хизматларига талабининг ортиб бораётгани қайд этилган. Тадқиқот натижалари шундан далолат берадики, спорт соҳаси нафақат ижтимоий соҳа сифатида, балки иқтисодий ўсиш драйвери сифатида ҳам фаол ривожланмоқда. Муаллиф томонидан хорижий тажрибалар асосида спортни молиялаштириш ва давлат-хусусий шериклик механизмларини такомиллаштириш бўйича таклифлар илгари сурилган. Шу билан бирга, спорт бизнесини қонунчилик ва солиқ соҳалари орқали қўллаб-қувватлаш, ахборот тизимларини жорий этиш ва спорт туризмини ривожлантириш зарурлиги асослаб берилган. Ушбу тадқиқот хулосалари мамлакатда “Янги Ўзбекистон” стратегияси доирасида спортнинг иқтисодий самарадорлигини ошириш ва соғлом жамият барпо этишга хизмат қилади.

Христос Галатис

118-123

2025-11-30

AUTHENTIC MATERIAL INTEGRATION: STRATEGIES FOR ELIMINATING PRAGMATIC TRANSFER ERRORS

This research focuses on developing and implementing a methodology for using authentic materials to eliminate pragmatic errors among English philology students. The formation of pragmatic competence requires the ability to use language appropriately in cross-cultural contexts. The study presents strategies for identifying, analyzing, and correcting pragmatic errors through authentic video, audio, and textual materials. Results from a 16-week experimental study involving 170 students indicate that exercises based on authentic materials improve students' understanding and practical application of pragmatic features by 42%. The research employed Discourse Completion Tasks, role-play scenarios, and retrospective verbalization methods.

Chevar Fayzulloeva

124-131

2025-11-30

VERBAL AND NON- VERBAL MEANS OF COMMUNICATION AMONG HUMAN BEINGS

Language functions as the paramount vehicle for communication, facilitating human interaction within society and with the surrounding world. The process of communication is multifaceted, encompassing both linguistic and non-linguistic forms that permit the conveyance of information, affects, concepts, and stances. This paper provides an analysis of the nature of communication, with specific attention directed toward the characteristics, functions, and interdependency of verbal and non-verbal interaction. Furthermore, it addresses the evolution of human linguistic capabilities, the underlying cognitive and social mechanisms, and the definitive distinctions from animal communication systems. The analysis concludes by highlighting impediments to communicative efficacy, the influence of cultural variables on language utilization, and the reciprocal relationship linking language, cognition, and the social sphere.

Gulom Atayev

132-138

2025-11-30