Maqolalar

TOSHKENT VILOYATIDAGI BUZILGAN YERLARNI LANDSHAFT-GEOEKOLOGIK BAHOLASH VA ULARNI REKULTIVATSIYA QILISHNING USTUVOR YO‘NALISHLARI

Jild 5 son 23 (2026): Zamonaviy dunyoda innovatsion tadqiqotlar 158-162

DOI: 10.5281/zenodo.21510896 2026-07-22 Maqolalar Open Access

Mualliflar

  • Sharipov Shavkat Muhamajanovich Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy universiteti, geografiya fanlari doktori, professor
  • Samatova Nafisa Rustamovna Jizzax davlat pedagogika universiteti, doktorant

Annotatsiya

Maqolada Toshkent viloyatidagi buzilgan yerlarning mazmuni, hududiy tarqalishi va rekultivatsiya ustuvorliklari landshaft-geoekologik yondashuv asosida baholandi. Google Earth Pro tasvirlari, SRTM DEM va landshaft qatlamlari ArcGIS Pro muhitida tahlil qilindi. Kon va karyerlar 266,3 km² (1,79%), irrigatsion hamda jar eroziyasi ta’siridagi yerlar 529,9 km² (3,53%) maydonni egallashi, turli darajada buzilgan yerlarning umumiy ulushi 5,46% atrofida ekani aniqlandi. Qurama, Olmaliqsoy-2 va Sovuqbuloqsoy qismlarida buzilish eng yuqori. Kon-karyerlar, sug‘oriladigan yerlar va daryo vodiylari uchun tabaqalashtirilgan rekultivatsiya choralari taklif qilindi.

Kalit soʻzlar:

Iqtiboslar

Вахабов Х. Оценка и прогноз формирования горнопромышленных ландшафтов и физико-географические основы их рекультивации: автореф. дис. д-ра геогр. наук. – Ташкент, 2001. – 48 с.

Томаков П.И., Коваленко В.С. Рациональное землепользование при открытых горных работах. – Москва: Недра, 1984. – 213 с.

Sharipov Sh.M. Toshkent viloyati landshaftlariga antropogen ta’sir va ularning o‘zgarganligi // O‘zbekiston Geografiya jamiyati axboroti. – Toshkent, 2011. – 37-jild. – B. 21–23.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 29-apreldagi 169-son qarori “Buzilgan yerlarni rekultivatsiya qilish, tuproqning unumdor qatlamini sidirib olish, saqlash va undan oqilona foydalanish tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida”. – URL: https://lex.uz/docs/6448783

Montanarella L., Scholes R., Brainich A. The IPBES Assessment Report on Land Degradation and Restoration. – Bonn: IPBES Secretariat, 2018. – 744 p. DOI: 10.5281/zenodo.3237392

Goudie A.S., Viles H.A. Geomorphology in the Anthropocene. – Cambridge: Cambridge University Press, 2016.

Boardman J., Poesen J. (eds.). Soil Erosion in Europe. – Chichester: Wiley, 2006.

Gann G.D., McDonald T., Walder B. et al. International principles and standards for the practice of ecological restoration // Restoration Ecology. – 2019. – Vol. 27, Suppl. 1. – P. S1–S46. DOI: 10.1111/rec.13035

Tarolli P., Sofia G. Human topographic signatures and derived geomorphic processes across landscapes // Geomorphology. – 2016. – Vol. 255. – P. 140–161. DOI: 10.1016/j.geomorph.2015.12.007.

Arratia-Solar A., Hernández P., Cisternas M. Conceptual framework for planning post-mining land uses: Integrating stakeholders, GIS, and multi-criteria decision-making // The Extractive Industries and Society. – 2022. – Vol. 9. – Article 101083. DOI: 10.1016/j.exis.2022.101083.

Vanmaercke M., Panagos P., Vanwalleghem T. et al. Measuring, modelling and managing gully erosion at large scales: A state of the art // Earth-Science Reviews. – 2021. – Vol. 218. – Article 103637. DOI: 10.1016/j.earscirev.2021.103637.

Poesen J. Soil erosion in the Anthropocene: Research needs // Earth Surface Processes and Landforms. – 2018. – Vol. 43, No. 1. – P. 64–84. DOI: 10.1002/esp.4250.

Shukurov N., Kodirov O., Peitzsch M. et al. Microbial and chemical indicators of soil quality in areas affected by mining industry in Uzbekistan // Science of the Total Environment. – 2014. – Vol. 496. – P. 471–478. DOI: 10.1016/j.scitotenv.2014.01.031.

Sharipov Sh.M. Issues of preserving landscape diversity and improving the geoecological situation of the Tashkent region: doctoral dissertation. – Tashkent, 2022.

Oʻquvchilar geografiyasi

10 Koʻrishlar
0 PDF yuklab olishlar
1 Davlatlar

    Yuklab olishlar

    Nashr qilingan

    2026-07-22

    Iqtibos keltirish tartibi

    Sharipov, S., & Samatova , N. (2026). TOSHKENT VILOYATIDAGI BUZILGAN YERLARNI LANDSHAFT-GEOEKOLOGIK BAHOLASH VA ULARNI REKULTIVATSIYA QILISHNING USTUVOR YO‘NALISHLARI. Zamonaviy Dunyoda Innovatsion Tadqiqotlar, 5(23), 158-162. https://doi.org/10.5281/zenodo.21510896
    Innovative Academy RSC
    Article metrics Views and PDF downloads
    10 Views
    0 Downloads