“QIRG‘IZ” ETNONIM NOMLANISHLARINING KELIB CHIQISHIGA DOIR MULOHAZALAR

Mualliflar

  • Saydamov Shaxzod Arslan o‘g‘li Samarqand Davlat Universiteti Tarix fakulteti 2-kurs magistranti Muallif

;

https://doi.org/10.5281/zenodo.20288136

;

Kyrgyz ethnonym, Hirkis, Chilgiz, Kirg Oguz, Kirg Yus, Kahrkasa, Kyzyl-Zher, Gurkur, Yz, Kangyuy, Usun, Yuechzhi, Khionnu, Kuznetsk, Teletskoye.

Abstrak

Ushbu maqolada asosan Qirg‘iz etnonimining kelib chiqishi va uning sematik mazmuni turkiy xalqlar etnogenezi tarixidagi eng murakkab hamda bahsli masalalardan biri yoritilib o‘tilgan. Mazkur mavzu qadimgi xitoy yilnomalari, turkiy bitiklar, arab-fors manbalari hamda zamonaviy tarixiy-lingvistik tadqiqotlar asosida o‘rganilgan. Olimlar tomonidan qirg‘iz etnonimining kelib chiqishi haqida turli nazariyalar ilgari surilgan bo‘lib, eng keng tarqalgan qarashlardan biri uni “qirq” soni bilan bog‘laydi. Ushbu talqinga ko‘ra, qirg‘izlar “qirq urug‘” yoki “qirq qabila ittifoqi” ma`nosini anglatgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, “qirg‘iz” etnonimi nafaqat etnik nom, balki qadimgi turkiy xalqlarning siyosiy, madaniy va ijtimoiy birlashuv jarayonlarini ifodalovchi tarixiy tushuncha sifatida ham muhim ahamiyatga ega.

Iqtiboslar

Абул-Гази. Родословная древних тюрков. /Абул Гази//Перевод и предисловие Г.С. Саблукова. — Казань, 1914. — 336 с.

Ахсикенди, Сайф ад-Дин. «Тарыхтардын жыйнагы» (Мажму атут Таворих) /Ахсикенди Сайф ад-Дин// Госконцерн «Акыл», Перевод М.Досболова, О. Сооронова,- Бишкек, 1996. -126 с.

Ахинжанов, С.М. Кыпчаки в истории средневекового Казахстана/С. М. Ахинжанов//-А-А., 1989.-296с.

Бичурин Н.Я., 1851, С.97

Бартольд, В.В. Извлечение из сочинения Гардизи «Занй ал-ахбар» В. В. Бартольд//Соч.-Т. VIII. - М.: Наука. 1973. – 724 с.

Материалы по истории и кыргызов и Кыргызстана - Б., 2003.Ч. I 315с.

Martin, H. D. The Rise of Chingis Khan and his Conquest of North China,XVIII, 360 p. 1 л. портр., 3 отд. л. карт. the J. Hopkins press,- 1950 (стр. 133, 149,235-236, 288, прим. 10).

Радлов, В. В. Этнографический обзор турецких племен Сибири и Монголии В.В. Радлов//пер. с нем. Н. Н. Козьмина.-Иркутск, 1929. - С.18-19.

##submission.downloads##

Nashr qilingan

2026-05-19

Nashr

Bo'lim

Maqolalar

Iqtibos keltirish tartibi

Saydamov, S. (2026). “QIRG‘IZ” ETNONIM NOMLANISHLARINING KELIB CHIQISHIGA DOIR MULOHAZALAR. Zamonaviy Dunyoda Innovatsion Tadqiqotlar, 5(17), 24-27. https://doi.org/10.5281/zenodo.20288136
Innovative Academy RSC
Article metrics Views and PDF downloads
2 Views
0 Downloads