DAVLAT TOMONIDAN QOʻLLANILADIGAN SUNʼIY INTELLEKT VA INSON HUQUQLARI: OMMAVIY KUZATUV TIZIMLARI UCHUN JINOIY CHEKLOVLAR
Ключевые слова:
ommaviy kuzatuv, sunʼiy intellekt, inson huquqlari, yuz tanib olish, xususiy hayot huquqi, aybsizlik prezumpsiyasi, ijtimoiy reytinglash, jinoiy cheklovlar, proporsionallik.Аннотация
Maqolada davlat tomonidan ommaviy kuzatuv maqsadida qoʻllaniladigan sunʼiy intellekt (SI) tizimlarining inson huquqlari bilan bogʻliq jinoiy-huquqiy jihatlari tahlil qilinadi. Muallif yuz tanib olish, xulqni bashorat qilish va ijtimoiy reytinglash kabi texnologiyalarning xususiy hayotga daxlsizlik, soʻz erkinligi va aybsizlik prezumpsiyasi tamoyillariga tahdidini koʻrib chiqadi. Ommaviy kuzatuvni cheklashning xalqaro standartlari – ECHR, ICCPR va YI AI Act – qiyosiy tahlil qilinadi. Shuningdek, davlat vakolat doirasi va shaxs erkinliklari oʻrtasidagi muvozanatni saqlash mexanizmlari hamda huquqbuzarliklar uchun jinoiy javobgarlik masalalari koʻrib chiqiladi. Xulosa sifatida ommaviy kuzatuv tizimlarini qonuniy chegaralar ichida saqlashning kompleks huquqiy modeli taklif etiladi.
Библиографические ссылки
Zuboff S. The Age of Surveillance Capitalism: The Fight for a Human Future at the New Frontier of Power. – New York: PublicAffairs, 2019. – 704 p.
Lyon D. Surveillance Society: Monitoring Everyday Life. – Buckingham: Open University Press, 2001. – 184 p.
Feldstein S. The Global Expansion of AI Surveillance. – Washington D.C.: Carnegie Endowment for International Peace, 2019. – 30 p.
Floridi L. et al. An Ethical Framework for a Good AI Society: Opportunities, Risks, Principles, and Recommendations // Minds and Machines. – 2018. – Vol. 28, No. 4. – P. 689–707.
European Court of Human Rights. Zakharov v. Russia, Application No. 47143/06 (Grand Chamber, 2015).
European Court of Human Rights. Big Brother Watch and Others v. The United Kingdom, Applications Nos. 58170/13, 62322/14 and 24960/15 (Grand Chamber, 2021).
United Nations Human Rights Committee. General Comment No. 37 on Article 21 (Right of Peaceful Assembly). – Geneva, 2020.
European Union. Artificial Intelligence Act, Regulation (EU) 2024/1689. – Brussels, 2024.
Brayne S. Predict and Surveil: Data, Discretion, and the Future of Policing. – Oxford: Oxford University Press, 2020. – 224 p.
Angwin J., Larson J., Mattu S., Kirchner L. Machine Bias // ProPublica. – 2016.
Ohlin J. D. The Assault on International Law. – Oxford: Oxford University Press, 2015.
Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. – Toshkent, 2023.
Oʻzbekiston Respublikasi “Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisida”gi qonuni. – Toshkent, 2022.
Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksi. – Toshkent: Adolat, 2024.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Sunʼiy intellekt texnologiyalarini rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori. – Toshkent, 2024.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Как цитировать
