ВОЯГА ЕТМАГАН ҚИЗЛАР ЖИНОЯТЧИЛИГИНИНГ ТУШУНЧАСИ ВА КРИМИНОЛОГИК ТАВСИФИ
Keywords:
вояга етмаганлар жиноятчилиги, қизлар жиноятчилиги, криминологик тавсиф, гендер омил, профилактика, ижтимоий муҳит, виктимизация, травма, болалар адлияси.Abstract
Мақолада вояга етмаган қизлар жиноятчилигининг тушунчаси ва унинг криминологик хусусиятлари комплекс тарзда таҳлил қилинган. Ушбу феномен вояга етмаганлар жиноятчилиги ва аёллар жиноятчилигининг кесишган нуқтаси сифатида қаралиб, мустақил криминологик муаммо сифатида асосланади. Тадқиқотда мазкур ҳодисанинг сабабий омиллари макро-, мезо- ва микродаражаларда ёритилиб, оилавий муҳит, ижтимоий назорат, таълимдан узилиш, тенгдошлар таъсири ва травматик тажрибаларнинг ўрни очиб берилган. Шунингдек, расмий статистик маълумотлар таҳлили орқали вояга етмаган қизлар жиноятчилигининг ҳолати ва динамикаси баҳоланган. Мақолада профилактика механизмларини такомиллаштириш, жумладан гендер-сезгир ва травма-информирован ёндашувларни жорий этиш зарурати асосланган.
References
Ильяшенко А.Н. Преступное поведение несовершеннолетних женского пола и его предупреждение: дисс. … канд. юрид. наук. Москва, 1999.
Куприянова А.В. Женская преступность несовершеннолетних как объект исследования гендерной криминологии. 2007.
Прокопенко Е.А. Преступность несовершеннолетних женского пола как объект криминологического изучения. 2010.
Осадчук О.А. Преступность несовершеннолетних женского пола: криминологические и уголовно-правовые аспекты: дисс. … канд. юрид. наук. Краснодар, 2023.
Osadchuk O.A., Groshev A.V., Ryabtseva E.E., Ekimova Z.Z. State, Causes and Ways of Minimizing Female Juvenile Delinquency. 2021.
Brzezińska J. On the phenomenon of female juvenile delinquency. 2018.
Niyozova S.S. Voyaga yetmaganlar jinoyatchiligining sabablari va ularga imkon bergan shart-sharoitlarga doir ilmiy yondashuvlar. 2023.
Karaketova D.Y. Jinoyat subyektining jins bilan bogʻliq fakultativ belgilari. 2025.
UNICEF. Justice for Children in Uzbekistan: Consolidated Report. 2020.
O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Jinoyat sodir etganligi aniqlangan shaxslar soni (jami).
O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Jinoyat sodir etganligi aniqlangan shaxslar soni (ayollar).
O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Jinoyat sodir etganligi aniqlangan 13–15 yoshdagi shaxslar soni.
O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Jinoyat sodir etganligi aniqlangan 16–17 yoshdagi shaxslar soni.
O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi. Criminal statistics 2024 va 2025 yil 1-yarmi criminal statistics.
UNICEF Data. Justice for children. Last update: June 2025.
UNICEF. Reimagine Justice for Children. 2021.
Office of Juvenile Justice and Delinquency Prevention. Fast Facts on Youth Justice. 2025.
GOV.UK. Youth Justice Statistics: 2024 to 2025. Published 29 January 2026.
National Child Traumatic Stress Network. Trauma among Girls in the Juvenile Justice System. 2014.
29.09.2010. O‘RQ-263-son, Voyaga yetmaganlar oʻrtasida nazoratsizlik va huquqbuzarliklarning profilaktikasi toʻgʻrisida.
11.04.2023. O‘RQ-829-son, Xotin-qizlar va bolalar huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlarini ishonchli himoya qilish tizimi yanada takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida.
02.12.2024. PF-201-son, Bolalar masalalari boʻyicha komissiyalar faoliyatining samaradorligini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida.
06.02.2025. O‘RQ-1024-son, Voyaga yetmaganlar oʻrtasida huquqbuzarliklar profilaktikasi tizimi takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksiga oʻzgartirishlar kiritish haqida.
Усманова Муборак Акмалджановна. (2026). Вояга етмаганлар жиноятчилиги: криминологик таҳлил ва профилактика механизмларини такомиллаштириш. International Multidisciplinary Research in Academic Science (IMRAS). – 2026. – Vol. 9, Issue 02. – Б. 9–14. https://doi.org/10.5281/zenodo.18731925
Downloads
Published
Issue
Section
How to Cite
