MITOXONDRIAL IRSIYAT ASOSIDAGI KASALLIKLAR: GENETIK XUSUSIYATLARI VA KLINIK KO‘RINISHLARI
;
Mitoxondriya, mtDNK, irsiyat, geteroplazmiya, MELAS, LHON, Kearns-Sayre sindromi, mushak biopsiyasi, patologik anatomiya, genetik mutatsiya, energiya almashinuvi.Abstrak
Ushbu darslik materiali mitoxondrial irsiyat asosida rivojlanadigan kasalliklarning genetik xususiyatlari, patomorfologik o‘zgarishlari va klinik ifodalanishlarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Mitoxondriyalar hujayra energiyasini ishlab chiqarishda markaziy rol o‘ynaydi, ularning DNKsi esa faqat onalik yo‘li orqali nasldan-naslga o‘tadi. Mitoxondrial DNKdagi mutatsiyalar hujayra metabolizmining buzilishiga olib kelib, asosan energiyaga ehtiyoji yuqori bo‘lgan to‘qimalar – asab, mushak, yurak, ko‘z va buyrak tizimlarini zararlaydi. Ushbu kasalliklar ko‘pincha polimorf belgilar bilan namoyon bo‘lib, tashxis qo‘yishda klinik, laborator, morfologik va molekulyar-genetik yondashuvlar zarur bo‘ladi. Darslikda mitoxondriyalarning tuzilishi, genetik mexanizmlari, geteroplazmiya tushunchasi, shuningdek, MELAS, LHON va Kearns-Sayre kabi sindromlarning asosiy belgilariga chuqur yondashilgan. Patologik anatomiya fanining asosiy tamoyillariga tayangan holda mushak biopsiyasi va boshqa gistologik tahlillar orqali tashxislash usullari yoritilgan. Ushbu ma’lumotlar talabalar uchun mitoxondrial kasalliklarning molekulyar asoslari va klinik jihatlarini tushunishda muhim manba hisoblanadi.
Iqtiboslar
Ergashev, B. (2025). Sirkon dioksid qoplamalari va materialining klinik laborator ahamiyati. Journal of Uzbekistan’s Development and Research (JUDR), 1(1), 627–632.
Ergashev, B. (2025). Gingivitning bakteriologik etiologiyasi va profilaktikasi. In International Scientific Conference "Innovative Trends in Science, Practise and Education", 1(1), 122–128.
Ergashev, B. (2025). Bemorlar psixologiyasi va muloqot ko’nikmalari. Modern Science and Research, 4(2), 151–156.
Ergashev, B. (2025). Pulpitning etiologiyasi, patogenezi, morfologiyasi va klinik simptomlari. Modern Science and Research, 4(3), 829–838.
Ergashev, B. (2025). Stomatologiyada tish kariesi: Etiologiyasi, diagnostika va davolash usullari. Modern Science and Research, 4(3), 821–828.
Ergashev, B. (2025). Tish emal prizmalariga yopishib olgan tish blyashka matrixning mikrobiologiyasi va tarkibi. Modern Science and Research, 4(3), 815–820.
Ergashev, B. (2025). Advances in oral health: Prevention, treatment, and systemic implications. American Journal of Education and Learning, 3(3), 1108–1114.
Tursunaliyev, Z., & Ergashev, B. (2025). Bolalarda tish kariesini oldini olish usullari. Modern Science and Research, 4(4), 686–691.
Ergashev, B. (2025). Karies va paradont kasalliklari profilaktikasi. Modern Science and Research, 4(4), 732–741.
Ergashev, B. (2025). Psychological support for cancer patients. ИКРО журнал, 15(1), 164–167.
Ergashev, B., & Raxmonov, Sh. (2025). Oral trichomoniasis: Epidemiology, pathogenesis, and clinical significance. Kazakh Journal of Ecosystem Restoration and Biodiversity, 1(1), 19–27.
Ergashev, B., & Raxmonov, Sh. (2025). Transmission dynamics of tuberculosis: An epidemiological and biological perspective. Kazakh Journal of Ecosystem Restoration and Biodiversity, 1(1), 28–35.
Ergashev, B. J. (2025). Uch shoxli nervning yallig’lanishi: Klinikasi, etiologiyasi va davolash usullari. Research Focus, 4(3), 162–169.
Ergashev, B. J. (2025). Tish kariesi tarqalishining ijtimoiy va biologik omillari: Tahliliy yondashuv. Журнал научных исследований и их решений, 4(2), 427–430.
Rakhmanov, Sh., Bakhadirov, M., & Ergashev, B. (2025). Skin diseases laboratory diagnosis. Международный мультидисциплинарный журнал исследований и разработок, 1(3), 130–132.
Ergashev, B. J. (2025). Tish olish operatsiyasidan keyin yuzaga chiqishi mumkin bo’lgan asoratlar. Журнал научных исследований и их решений, 4(2), 421–426.
Ergashev, B. J. (2025). Tish og’rig’ining etiologiyasi, klinik belgilari va zamonaviy davolash usullari. Educational Development, 1(1), 57–63.
Ergashev, B. J. (2025). To‘liq va qisman adentiya etiologiyasi va patogenezidagi muhim faktorlar. Is’hoqxon Ibrat Followers Journal, 1(1), 9–17.
Ergashev, B. J. (2025). Yuz nervining yallig’lanishi: Klinikasi, etiologiyasi, davolash usullari. Research Focus, 4(3), 155–161.
Ergashev, B. J. (2025). Energetik ichimliklarning tish emal qavatiga ta’siri va oldini olish usullari (adabiyotlar sharhi). Журнал научных исследований и их решений, 4(2), 416–420.