QUVURLARNING MAHALLIY QARSHILIKLARINI MODELLASHTIRISHDA SPALART-ALLMARAS MODELINING AHAMIYATI

Аннотация

Turbulent oqimlarni modellashtirish zamonaviy gidrodinamika va hisoblash suyuqliklar mexanikasining (CFD) eng muhim yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Sanoat, energetika, aviatsiya va muhandislik kommunikatsiya tizimlarida suyuqlik hamda gaz oqimlari ko‘pincha turbulent rejimda harakatlanadi. Bunday oqimlarni aniq hisoblash energiya yo‘qotishlarini kamaytirish, qurilmalar samaradorligini oshirish va optimal konstruksiyalar yaratishda muhim ahamiyatga ega. Turbulent oqimlarni tavsiflash uchun Reynolds o‘rtalashtirilgan Navye–Stoks (RANS) tenglamalariga asoslangan ko‘plab turbulentlik modellari ishlab chiqilgan. Ular orasida Spalart–Allmaras modeli alohida o‘rin egallaydi. Ushbu model 1992-yilda Philippe Spalart va Steven Allmaras tomonidan ishlab chiqilgan bo‘lib, turbulent yopishqoqlikni aniqlash uchun bitta transport tenglamasidan foydalanishga asoslanadi. Spalart–Allmaras modeli ayniqsa aerodinamik tashqi oqimlar, chegara qatlamlari va yuqori Reynolds sonli oqimlarni hisoblashda samarali hisoblanadi. Modelning asosiy afzalligi uning soddaligi, kam hisoblash resurslari talab qilishi va amaliy masalalarda yetarli aniqlik berishidadir. Shu sababli ushbu model ANSYS Fluent, OpenFOAM va boshqa CFD dasturlarida keng qo‘llaniladi. Ushbu ishda Spalart–Allmaras turbulentlik modelining nazariy asoslari, asosiy tenglamalari, afzallik va kamchiliklari hamda amaliy qo‘llanish sohalari tahlil qilinadi.