XALQ CHOLG’U ASBOBLARINING SHAKLLANISHI

Аннотация

Ushbu tezisda o‘zbek xalq cholg‘u asboblarining shakllanish jarayoni tarixiy, organologik va sotsiomadaniy nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi – turli davrlarda shakllangan cholg‘u asboblari tuzilishi va ifoda tizimini aniqlash, ularning shakllanishiga ta’sir ko‘rsatgan ijtimoiy, madaniy hamda texnologik omillarni yoritishdir. Ushbu maqsadga erishish uchun tarixiy-komparativ tahlil, eksperimental organologiya va dalaviy eshittirish metodlari qo‘llanildi. Natijalarda asboblarning morfologik evolyutsiyasi, materiallar bilan ishlash an’analari va musiqiy tizimdagi o‘zgarishlar qayd etildi; xususan, dutor, gijjak va karnay kabi asboblar konstruksiyasida XIV–XX asrlarda yuz bergan o‘zgarishlar keng ko‘lamda hujjatlashtirildi. Muhokama qismida bu o‘zgarishlarning milliy o‘zlikni ifodalash, marosim amaliyoti va ustachilik an’analari bilan o‘zaro munosabati tahlil qilinadi. Xulosa tariqasida xalq cholg‘u asboblarining shakllanishi jarayoni doimiy evolyutsion hodisa ekani, u hozirgi global madaniy almashuv sharoitida ham o‘z aktual ahamiyatini saqlab qolishi ta’kidlanadi.