САЪДИДДИН ҲАМАВИЙ ИЛМИЙ МЕРОСИНИНГ ТАСНИФИ
Vol. 5 No. 23 (2026): Science and Technology in the Modern World 21-28
Abstract
XIII аср Ислом шарқи ирфоний ва фалсафий тафаккури ривожида кубровия тариқатининг йирик намояндаси, шайх Нажмиддин Кубронинг муносиб халифаларидан бири бўлмиш Саъдиддин Ҳамавий (вафоти 649/1252 й.) ўзидан кейинги суфийлик дунёқараши тизимига улкан таъсир кўрсатган нодир ва сермазмун илмий-адабий мерос қолдирди. Ҳамавий ижодининг ўзига хос хусусияти шундаки, у анъанавий амалий тасаввуф доирасидан чиқиб, назарий ирфон, борлиқ фалсафаси (вужудшунослик), рамзлар тизими ва ҳарфлар сири (илми ҳуруф) каби мураккаб метафизик масалаларни тизимли равишда тадқиқ этган илк мутафаккирлардан биридир. Унинг қаламига мансуб “ал-Мисбоҳ фит-тасаввуф”, “Маҳбубул-муҳиббийн ва матлубул-восилийн”, “Сакинат ус-солиҳийн” каби йирик асарлари ҳамда ўнлаб кичик ҳажмли рисолалари нафақат кубровия, балки кейинчалик шаклланган нақшбандия, неъматуллоҳия ва ҳуруфия каби ижтимоий-диний оқимларнинг ҳам назарий манбаси бўлиб хизмат қилди. Ҳамавий асарларининг умумий тавсифига назар ташланса, улардаги бош ғоя - Касрат (кўплик) оламидан Ваҳдат (бирлик) оламига томон руҳий юксалиш, илоҳий зотнинг борлиқдаги тажаллийлари ва инсони комил концепциясининг фалсафий асосларини очиб беришдан иборат эканлиги кўринади.
References
Аббосий М. Тасҳиҳ-и нусха-йи хатти-йи Маҳбубул-муҳиббийн ва матлубул-восилийн (Қўлёзма нусханинг илмий-танқидий матни таҳлили). Филол. фан. докт. (DSc) дисс. – Теҳрон: Теҳрон университета, 1391/2012. – 320 б. (عباسی، مهرزاد. تصحیح نسخه خطی محبوب المحبین و مطلوب الواصلین. پایاننامه دکتری / دانشگاه تهران.)
Баҳрул-маъоний [Қўлёзма]. – Истанбул: Сулаймония кутубхонаси, Фозил Аҳмад Пошо фонди, инв. № 706. – 180 в. (بحر المعانی [نسخه خطی]. – استانبول: کتابخانه سلیمانیه، بخش فاضل احمد پاشا.) 3. Нурий М., Шамс М. Китабшинаси-йи асар-и Саъдеддин Ҳаммуйи (Саъдиддин Ҳамавий асарлари библиографияси) // Маариф-и Исломий. – Теҳрон: Имом Содиқ (а.с.) университети нашриёти, 1384/2005. – № 61. – Б. 115–130. (نوری، محمد؛ شمس، مجید. «کتابشناسی آثار سعدالدین حمویه» // معارف اسلامی.)
Ризойи Ҳ., Занжироний Муҳаммадий М. Маърифа ва барраси-йи Сакинат ус-солиҳийн («Сакинат ус-солиҳийн» асарининг таништирилиши ва тадқиқи) // Фаслнома-и тахсиси-йи субкшинаси-йи назм ва наср-и форси. – Баҳробод, 1392/2013. – Т. 1. № 3. – Б. 225–240. (رضایی، حمید؛ زنجیرانی، محمد محمدی. «معرفه و بررسی سکینة الصالحین» // سبک شناسی نظم و نثر فارسی.)
Ҳамавий С. Ал-Мисбоҳ фит-тасаввуф (Тасаввуф чироғи) / Таҳқиқ ва тасҳиҳ: Нажиб Мойил Ҳиравий. – Теҳрон: Интишорот-и Мавло, 1362/1983. – 280 б. (حمویی، سعدالدین. المصباح فی التصوف / به تصحیح و تحقیق نجیب مایل هروی.)
Ҳамавий С. Сакинат ус-солиҳийн [Қўлёзма]. – Теҳрон: Миллий Мажлис кутубхонаси, инв. № 10494. – 40 в. (حمویی، سعدالدین. سکینة الصالحین [نسخه خطی]. – تهران: کتابخانه مجلس شورای ملی.) 7. Ҳамавий С. Сакинат ус-солиҳийн / Таҳқиқ ва тасҳиҳ: Сора Кашфий. – Қум: Мажмаъу захоирил-исломий, 1394/2015. – 160 б. (حمویی، سعدالدین. سکینة الصالحین / به تحقیق و تصحیح ساره کشفی.)
Arğun Ş. Sa'deddîn Hammûyî'nin Hayatı, Eserleri ve Tasavvufî Görüşleri. Doktora Tezi. – Erzurum: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2023. – 285 s.
Gökbulut S. Necmeddin-i Kubro: Hayati, Eserleri, Görüşleri. – Istanbul: İnsan Yayınları, 2010. – 320 s.
Readership
Downloads
Published
Issue
Section
How to Cite
