TEMURIYLAR SAROY AYOLLARINING DIPLOMATIK FAOLIYATI VA SULOLAVIY NIKOHLARNING SIYOSIY AHAMIYATI
;
Temuriylar, sulolaviy nikoh, diplomatiya, Saroymulkixonim, Gavharshodbegim, ko'ragan/gurgan, tashqi siyosat, legitimlik, geosiyosat, Movarounnahr.Abstrak
Ushbu maqolada Temuriylar davlati (1370–1507) tashqi siyosati va ichki barqarorligini ta'minlashda saroy ayollarining o‘rni hamda sulolaviy nikohlarning geosiyosiy ahamiyati ko‘rib chiqiladi. Amir Temur va Temuriylar imperiyasining xalqaro aloqalarida xotin-qizlar nafaqat oila a'zosi, balki strategik diplomat, elchilarni qabul qiluvchi va sulolaviy ittifoqlarni mustahkamlovchi yetakchi kuch sifatida namoyon bo‘lgan. Maqolada Saroymulkixonim (Bibi xonim, taqr. 1341–1408), Gavharshodbegim (vaf. 1457) kabi nufuzli siymolarning siyosiy faoliyati, shuningdek, Chingiziylar, Xorazm sultonat va Mo‘g‘uliston hukmdorlari bilan tuzilgan nikoh ittifoqlarining tarixiy oqibatlari arxiv manbalari va zamonaviy istoriografiya prizmasida tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, "ko‘ragan" (gurgan) unvoni va sulolaviy nikoh instituti Temuriylar diplomatiyasida legitimlik (qonuniylik) va geosiyosiy ittifoqlarni ta'minlashning asosiy mexanizmi bo'lgan
Iqtiboslar
Sharofiddin Ali Yazdiy. Zafarnoma (1425). Toshkent: O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi, 1972 (nashr).
Nizomiddin Shomiy. Zafarnoma (1404). Toshkent: Fan, 1996 (nashr).
Clavijo, Ruy González de. Embassy to Tamerlane, 1403–1406. Translated by Guy Le Strange. New York & London: Harper & Brothers, 1928.
Babur, Zahiriddin Muhammad. Baburnama. Translated by W. M. Thackston. Washington D.C.: Smithsonian Institution, 1996.
Mirxond (Muhammad ibn Xovandshoh). Ravzat us-safo. Tehran: Khayyam, 1960 (nashr).
Xondamir (Giyas ud-Din). Habib us-siyar. Tehran: Khayyam, 1954 (nashr).
Monografiyalar va ilmiy maqolalar (Secondary Sources)
Bartold, V. V. (1963). Ulugbek i yego vremya. Moskva: Nauka.
Bartold, V. V. (1977). Turkestan Down to the Mongol Invasion. 4th ed. London: Luzac. (E. J. W. Gibb Memorial Series)
Dalkesen, N. (2007). Gender Roles and Women's Status in Central Asia and Anatolia between the 13th and 16th Centuries. PhD Dissertation. Ankara: Middle East Technical University.
Fayziyev, T. (2009). Timurid Princesses. Tashkent: Uzbekistan Publishing House.
Golombek, L. & Wilber, D. (1988). The Timurid Architecture of Iran and Turan. 2 vols. Princeton: Princeton University Press.
Golombek, L. & Subtelny, M. (eds.). (1992). Timurid Art and Culture: Iran and Central Asia in the Fifteenth Century. Leiden: Brill.
Hasanzadeh, S. (2018). "Gawharshad Begum, a Model of Migrant Woman." Women's Research Studies, Tehran.
Kamoliddin, Sh. (2006). "Temuriylar davrida ayollar va madaniyat." O'zbekiston tarixi, №3, s. 45–52.
Manz, B. F. (1989). The Rise and Rule of Tamerlane. Cambridge: Cambridge University Press.
Manz, B. F. (1998). "Women in Timurid Dynastic Politics." In: Women in the Medieval Islamic World (ed. G. R. G. Hambly). New York: St. Martin's Press, p. 121–139.
Roxburgh, D. J. (2001). "Ruy González de Clavijo's Narrative of Courtly Life." Muqarnas, Vol. 18, p. 112–130.
Subtelny, M. E. (2007). Timurids in Transition: Turko-Persian Politics and Acculturation in Medieval Iran. Leiden: Brill.
Thackston, W. M. (1989). A Century of Princes: Sources on Timurid History and Art. Cambridge, MA: The Aga Khan Program for Islamic Architecture.
Yusupova, D. (2012). "Temuriylar saroyi ayollarining madaniy merosi." Sharqshunoslik, Toshkent, №4, s. 28–35.
Elektron manbalar
Wikipedia: "Saray Mulk Khanum." Wikipedia: The Free Encyclopedia. [Murojaat: 2026-yil may]. URL: https://en.wikipedia.org/wiki/Saray_Mulk_Khanum
Wikipedia: "Gawhar Shad." Wikipedia: The Free Encyclopedia. [Murojaat: 2026-yil may]. URL: https://en.wikipedia.org/wiki/Gawhar_Shad
Wikipedia: "Timurid Empire." Wikipedia: The Free Encyclopedia. [Murojaat: 2026-yil may]. URL: https://en.wikipedia.org/wiki/Timurid_Empire
ResearchGate (2026). "Patron of Science and Culture in the Timurid Dynasty: Saray Mulk Khanum." Vol. 2, Issue 2. URL: https://www.researchgate.net/publication/400716198
ResearchGate (2025). "A Glance to Gawhar Shad Begum's Role in Shahrukh Mirza's Government." URL: https://www.researchgate.net/publication/393448142
ZIENJOURNALS (2023). "Temuri Queens Strengthening Diplomatic Relations." Zien Journal of Social Sciences and Humanities, Vol. 21. URL: https://zienjournals.com/index.php/zjssh/article/download/3865/3204
Origins: Ohio State University (2012). "A Castilian in Samarkand, 1404." URL: https://origins.osu.edu/milestones/september-2012-castilian-samarkand-1404
##submission.downloads##
Nashr qilingan
Nashr
Bo'lim