RAQAMLI BANKING VA ELEKTRON TIJORATDA FISHING (FEYK) PLATFORMALAR ORQALI SODIR ETILADIGAN KIBER-FIRIBGARLIKKA QARSHI PROAKTIV HIMOYA TIZIMINI SHAKLLANTIRISH
Ключевые слова:
Raqamli banking, elektron tijorat, kiberxavfsizlik, fishing hujumlari, feyk tizimlar, proaktiv himoya, ijtimoiy muhandislik, tranzaksiyalar xavfsizligi..Аннотация
Mazkur maqolada elektron tijorat va raqamli bank ekotizimida eng xavfli kiber-tahdidlardan biri hisoblangan fishing (phishing) va soxta (feyk) tizimlar orqali sodir etiladigan firibgarliklar tahlil qilingan. Zamonaviy fishing platformalarining texnik arxitekturasi, foydalanuvchilarning xulq-atvorini manipulyatsiya qilish mexanizmlari (ijtimoiy muhandislik) va ushbu jarayonlarning tranzaksiyalar xavfsizligiga ta’siri o‘rganilgan. Tadqiqot doirasida, an’anaviy reaktiv bloklash usullaridan farqli o‘laroq, sun’iy intellekt va veb-resurslarning tarkibiy hamda vizual elementlarini real vaqt rejimida tahlil qilishga asoslangan proaktiv himoya tizimining konseptual modeli taklif etilgan.
Библиографические ссылки
O‘zbekiston Respublikasining "Kiberxavfsizlik to‘g‘risida"gi O‘RQ-764-son Qonuni. – Toshkent, 2022.
O‘zbekiston Respublikasining "Elektron tijorat to‘g‘risida"gi O‘RQ-792-son Qonuni. – Toshkent, 2022.
Anti-Phishing Working Group (APWG). Phishing Activity Trends Report. – Global APWG Repository, 2024-2025.
Cybersecurity Ventures. Official Cybercrime Report: Predictions and Statistics for Digital Banking and E-Commerce Platforms. – Cybercrime Magazine, 2025.
Garavizadeh, A., & Ahmad, M. (2023). Deep Learning Approaches for Phishing Website Detection in Digital Banking. Journal of Cyber Security and Mobility, 12(3), 345-368.
Zainal, R., et al. (2023). Real-time Anti-Phishing System based on Visual and Lexical Features for E-Commerce Platforms. IEEE Transactions on Dependency and Secure Computing, 20(4), 1120-1135.
Al-Sarem, M., et al. (2024). An Ensemble Learning Approach for Detecting Phishing Attacks in Modern FinTech Applications. Computers, Materials & Continua, 78(2), 1895-1915.
Basnet, R., Mukkamala, S., & Sung, A. H. (2022). Detection of Phishing Attacks: A Machine Learning Approach. Advances in Information Security, Vol. 114, Springer, Berlin.
Rao, R. S., & Pais, A. R. (2023). Detection of Phishing Websites Using Light-Weight Visual Features. Sadhana - Academy Proceedings in Engineering Sciences, 48(1), 34-48.
Chiew, K. L., Tan, C. L., & Wong, K. (2024). A New Anti-Phishing Framework Based on Visual Similarity and Heuristic Charactering. Journal of Computer Security, 32(2), 211-234.
Shirazi, H., et al. (2023). Social Engineering in Digital Banking: Analyzing the Human Component of Phishing Attacks. IEEE Security & Privacy, 21(5), 42-51.
Gupta, B. B., & Sheng, Q. Z. (Eds.). (2024). Machine Learning for Anti-Phishing: Concepts, Algorithms, and Practices in E-Commerce. CRC Press.
Juraev, X., & Karimov, A. (2024). O‘zbekiston raqamli bank tizimida ijtimoiy muhandislik tahdidlari va ularni bartaraf etish muammolari. Axborot Texnologiyalari va Kiberxavfsizlik Muammolari, 2(1), 45-52.
Ganiyev, S. K., & Karimov, M. M. (2023). Axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik asoslari. Darslik. – Toshkent: "Aloqachi".
Abdullayev, A. N. (2024). Raqamli banking va to‘lov tizimlarida firibgarlik (fraud) monitoringi samaradorligini oshirish usullari. Iqtisodiyot va Innovatsion Texnologiyalar ilmiy jurnali, (3), 112-125.
Tojiyev, R. R. (2023). Elektron tijorat platformalarida feyk resurslarni intellektual tahlil yordamida klassifikatsiyalash. Muhammad al-Xorazmiy avlodlari ilmiy-amaliy jurnali, 4(22), 89-94
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Как цитировать