ARAL TEŃIZI REGIONÍNDA EKOLOGIYALÍQ QÁWIPSIZLIKTI TÁMIYNLEW: MILLIY NÍZAMShÍLÍQ REFORMALARÍ HÁM XALÍQARALÍQ HUQÍQÍY STRATEGIYALAR
Ключевые слова:
ekologiyalıq degradaciya, Aral boyı regionı, xalıqaralıq ekologiya huquqı, innovaciyalıq zona statusı, transshegaralıq resurslar, global ekologiyalıq basqarıw, ekologiyalıq qáwipsizlik strategiyası.Аннотация
Bul maqala Aral teńizi regionındaǵı ekologiyalıq degradaciya processleriniń huquqıy tásirlerin kompleks analizlewge baǵıshlanǵan. Izertlew sheńberinde Aral boyı regionınıń ekologiyalıq krizis zonası retindegi huquqıy statusı hám bul aymaqtıń modernizaciyalanıwına tiykar bolıwshı xalıqaralıq-huquqıy mexanizmler úyrenilgen. Sonday-aq, Ózbekstannıń jańalanǵan konstituciyalıq reformaları hám BMSh Bas Assambleyasınıń Aral boyı regionın ekologiyalıq innovaciyalar hám texnologiyalar zonası retinde tán alıwshı rezolyuciyasınıń ámeliy áhmiyeti túsindiriledi. Bunnan tısqarı, transshegaralıq suw resursların basqarıwdaǵı xalıqaralıq sheriklik modelleri tallanıp, regionda ekologiyalıq qáwipsizlikti támiynlewdiń huquqıy strategiyaların jetilistiriw boyınsha usınıslar berilgen.
Библиографические ссылки
Зонн И.С., Гланц М.Г. Аральская энциклопедия. – М.: Международные отношения, 2008.
Бортник В.Н., Чистяева С.П. Гидрометеорология и гидрохимия морей СССР. Том VII: Аральское море. – Ленинград: Гидрометеоиздат, 1990. – С. 29-34.
Глазовский Н.Ф. Аральский кризис: причины возникновения и пути выхода. – М.: Наука, 1990. – 136 с.
Micklin P. The Aral Sea Disaster // Annual Review of Earth and Planetary Sciences. – 2007. – Vol. 35. – P. 47-72.
Kosarev A.N., Kostianoy A.G., Zonn I.S. The Aral Sea Environment. – The Handbook of Environmental Chemistry, Vol. 7. – Springer, 2010. – P. 15-18.
Micklin, P.P. (2007). The Aral Sea Disaster. Annual Review of Earth and Planetary Sciences, 35, 47-72.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Orolboʻyi xalqaro innovatsiya markazining faoliyati samaradorligini oshirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarori, 12.02.2020 yildagi PQ-4597-son // Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 04.07.2023-y., 06/23/107/0441-son.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Orolboʻyi xalqaro innovatsiya markazini tashkil etish toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarori, 16.10.2018 yildagi PQ-3975-son // Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 20.01.2024-y., 06/24/14/0052-son.
European Union completed planting of 27 thousand trees in Aral Sea basin // Delegation of the European Union to Uzbekistan, https://www.eeas.europa.eu/delegations/uzbekistan/european-union-completed-planting-27-thousand-trees-aral-sea-basin_en.
Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi [Mazkur yangi tahrirdagi Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi 2023-yil 30-aprel kuni oʻtkazilgan Oʻzbekiston Respublikasi referendumida umumxalq ovoz berish orqali qabul qilingan] // Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 01.05.2023-y., 03/23/837/0241-son.
Mamlakat taraqqiyotining 2030-yilgacha moʻljallangan ustuvor yoʻnalishlari doirasida islohotlarni izchil davom ettirish va yangi bosqichga olib chiqishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni, 16.02.2026 yildagi PF-21-son // Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.03.2026-y., 06/26/46/0290-son.
Faso, B., Rica, C., Guinea, E., Islands, M., & Sudan, S. (2021). Declaring the Aral Sea region a zone of ecological innovations and technologies: draft resolution: addendum/Angola, Azerbaijan, Belarus, China, Hungary, Romania, Tajikistan, Turkmenistan, Uzbekistan, Venezuela (Bolivarian Republic of) and Viet Nam.
Updated Nationally Determined Contribution of the Republic of Uzbekistan (NDC 3.0) for the period up to 2035 within the Framework of the Paris Climate Agreement. – Tekst: elektron // UN Climate Change: [sayt]. — URL: https://unfccc.int/sites/default/files/2025-11/Uzbekistan%20Third%20NDC.pdf.
Конвенция По охране и использованию трансграничных водотоков и международных озер // O‘zbekiston Respublikasi Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, https://lex.uz/docs/1331394.
Nukus Declaration // CAWater-Info, https://cawater-info.net/library/eng/nukus_declaration.pdf.
Full text of the UNESCAP resolution on establishment of the United Nations special programme for the Aral Sea basin (UNSPAS) initiated by Turkmenistan and adopted on 19 May 2023 // Permanent Mission of Turkmenistan to The UN, https://un.mission.gov.tm/en/news/117084.
IFAS – Platform for Sustainable Development of Central Asia. – Tekst: elektron // O‘zbekiston Milliy axborot agentligi: [sayt]. – URL: https://uza.uz/posts/508520.
Ziganshina, D. (2014). Promoting transboundary water security in the Aral Sea Basin through international law (Vol. 3). Martinus Nijhoff Publishers.
Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish sohasini transformatsiya qilish va vakolatli davlat organi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni, 31.05.2023 yildagi PF-81-son // Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.03.2026-y., 06/26/46/0290-son.
Ekologik nazorat toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni, 27.12.2013 yildagi O‘RQ-363-son // Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son.
Резолюция 76/300 Генеральной Ассамблеи. — Tekst: elektron // Организация Объединенных Наций: [sayt]. — URL: https://docs.un.org/ru/A/RES/76/300.
Tursinbaev, M., & Rustem, O. (2023). Ijro hokimiyati organlari tizimining asosiy bo ‘g ‘ini sifatida vazirliklarning ekologik davlat boshqaruvi sohasidagi vakolatlari. Siyosatshunoslik, huquq va xalqaro munosabatlar jurnali, 2(7), 31-35.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Как цитировать
