БОЛАЛАРДА МАСОФАВИЙ ЎҚИТИШ ЖАРАЁНИДА ВИЗУАЛ ЧАРЧОҚ ПРОФИЛАКТИКАСИ (АДАБИЁТЛАР ШАРҲИ)

Авторы

  • Бобоева Р.Р. Бухоро давлат тиббиёт институти, Бухоро, Ўзбекистон Автор
  • Саломова Ш. Бухоро давлат тиббиёт институти, Бухоро, Ўзбекистон Автор

Ключевые слова:

визуал чарчоқ, рақамли кўриш зўриқиши, компьютер кўриш синдроми, масофавий ўқитиш, болалар, офтальмология, профилактика, кўриш гигиенаси, аккомодация, кўз ёш плёнкаси.

Аннотация

Мазкур шарҳ болаларда масофавий ўқитиш жараёнида юзага келадиган визуал чарчоқ (рақамли кўриш зўриқиши, digital eye strain, DES)нинг тарқалиши, этиопатогенези, клиник кўринишлари, хавф омиллари ва профилактикаси бўйича замонавий илмий маълумотларни таҳлил қилишга бағишланган. COVID-19 пандемияси даврида масофавий таълимга оммавий ўтиш болаларда DES тарқалишининг 50–60% гача ва ундан юқори даражада ошишига олиб келгани кўрсатилган. Касалликнинг асосий механизмлари — аккомодацион ва бинокуляр зўриқиш, пирпираш частотаси ҳамда тўлиқлигининг пасайиши, кўз ёш плёнкасининг беқарорлиги, шунингдек асосий хавф омиллари: экран вақтининг давомийлиги, кичик иш масофаси, смартфонлардан фойдаланиш, ёритилганлик ва монитор ранг ҳарорати, рефраксия нуқсонлари кўриб чиқилади. Эргономик ташкил этиш, «20–20–20» қоидаси, экран вақтини меъёрлаш, кўриш гигиенаси ҳамда ота-оналар, педагоглар ва тиббиёт ходимларининг ҳамкорлигига асосланган илмий асосланган профилактик йўналишлар умумлаштирилган. 

Библиографические ссылки

Sheppard A.L., Wolffsohn J.S. Digital eye strain: prevalence, measurement and amelioration // BMJ Open Ophthalmology. — 2018. — Vol. 3, № 1. — P. e000146.

Bhattacharya S., Saleem S.M., Singh A. Digital eye strain in the era of COVID-19 pandemic: An emerging public health threat // Indian Journal of Ophthalmology. — 2020. — Vol. 68, № 8. — P. 1709–1719.

Mohan A., Sen P., Shah C., Jain E., Jain S. Prevalence and risk factor assessment of digital eye strain among children using online e-learning during the COVID-19 pandemic: Digital eye strain among kids (DESK study-1) // Indian Journal of Ophthalmology. — 2021. — Vol. 69, № 1. — P. 140–144.

Demirayak B., Yılmaz Tugan B., Toprak M., Çinik R. Digital eye strain and its associated factors in children during the COVID-19 pandemic // Indian Journal of Ophthalmology. — 2022. — Vol. 70, № 3. — P. 988–992.

Kaur K., Gurnani B., Nayak S. et al. Digital Eye Strain — A Comprehensive Review // Ophthalmology and Therapy. — 2022. — Vol. 11, № 5. — P. 1655–1680.

Blehm C., Vishnu S., Khattak A., Mitra S., Yee R.W. Computer vision syndrome: a review // Survey of Ophthalmology. — 2005. — Vol. 50, № 3. — P. 253–262.

Rosenfield M. Computer vision syndrome: a review of ocular causes and potential treatments // Ophthalmic and Physiological Optics. — 2011. — Vol. 31, № 5. — P. 502–515.

Portello J.K., Rosenfield M., Chu C.A. Blink rate, incomplete blinks and computer vision syndrome // Optometry and Vision Science. — 2013. — Vol. 90, № 5. — P. 482–487.

Sterner B., Gellerstedt M., Sjöström A. Accommodation and the relationship to subjective symptoms with near work for young school children // Ophthalmic and Physiological Optics. — 2006. — Vol. 26, № 2. — P. 148–155.

Courtin R., Pereira B., Naughton G. et al. Prevalence of dry eye disease in visual display terminal workers: a systematic review and meta-analysis // BMJ Open. — 2016. — Vol. 6, № 1. — P. e009675.

Wolffsohn J.S., Arita R., Chalmers R. et al. TFOS DEWS II diagnostic methodology report // The Ocular Surface. — 2017. — Vol. 15, № 3. — P. 539–574.

Bababekova Y., Rosenfield M., Hue J.E., Huang R.R. Font size and viewing distance of handheld smart phones // Optometry and Vision Science. — 2011. — Vol. 88, № 7. — P. 795–797.

Aldukhayel A., Baqar S.M., Almeathem F.K. et al. Digital eye strain caused by online education among children in Qassim region, Saudi Arabia: a cross-sectional study // Cureus. — 2022. — Vol. 14, № 4. — P. e23813.

Khanwalkar P., Dabir N. Visual ergonomics for changing work environments in the COVID-19 pandemic // Work. — 2022. — Vol. 73, № s1. — P. S169–S176.

Gowrisankaran S., Sheedy J.E. Computer vision syndrome: A review // Work. — 2015. — Vol. 52, № 2. — P. 303–314.

Адабиётларнинг тўлиқ рўйхати Саломова Ш.нинг диссертация тадқиқотининг асосий матнида келтирилган.

Загрузки

Опубликован

2026-06-23

Как цитировать

Бобоева , Р., & Саломова , Ш. (2026). БОЛАЛАРДА МАСОФАВИЙ ЎҚИТИШ ЖАРАЁНИДА ВИЗУАЛ ЧАРЧОҚ ПРОФИЛАКТИКАСИ (АДАБИЁТЛАР ШАРҲИ). Центральноазиатский журнал академических исследований, 4(6 Part 3), 64-70. https://www.in-academy.uz/index.php/CAJAR/article/view/53418
Innovative Academy RSC
Article metrics Views and PDF downloads
0 Views
0 Downloads