ATEROSKLEROZ VA SURUNKALI YALLIG‘LANISH: PATOGENEZ, KLINIK AHAMIYAT VA PROFILAKTIK YONDASHUVLAR
;
https://doi.org/10.5281/zenodo.20507572;
ateroskleroz, surunkali yallig‘lanish, endotelial disfunksiya, LDL, makrofag, sitokinlar, NLRP3 inflammasomasi, yurak-qon tomir kasalliklari, blyashka, hs-CRP.Abstrak
Mazkur maqolada ateroskleroz va surunkali yallig‘lanish o‘rtasidagi patogenetik bog‘liqlik ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Ateroskleroz uzoq muddat davomida arteriya devorida lipidlar to‘planishi, endotelial disfunksiya, immun hujayralar faollashuvi va fibroz blyashka hosil bo‘lishi bilan kechadigan surunkali progressiv kasallik hisoblanadi. So‘nggi ilmiy qarashlarga ko‘ra, ateroskleroz faqat yog‘ almashinuvi buzilishi emas, balki surunkali past darajali yallig‘lanish bilan chambarchas bog‘liq murakkab immun-metabolik jarayondir. Yallig‘lanish mediatorlari, makrofaglar, T-limfotsitlar, sitokinlar, oksidlangan LDL va NLRP3 inflammasomasi aterosklerotik blyashka shakllanishi, o‘sishi va beqarorlashuvida muhim rol o‘ynaydi. Maqolada aterosklerozning asosiy xavf omillari, yallig‘lanish mexanizmlari, klinik oqibatlari hamda profilaktika va davolashga oid zamonaviy yondashuvlar yoritiladi.Iqtiboslar
World Health Organization. Cardiovascular diseases. WHO Fact Sheet, 2025.
Chen P. et al. NLRP3 inflammasome in atherosclerosis: Mechanisms and targeted therapies. Frontiers in Pharmacology, 2024.
Khair M. et al. The role of the NLRP3 inflammasome in atherosclerotic disease: Systematic review and meta-analysis. Journal of Cardiology, 2024.
Ridker P.M. et al. Antiinflammatory Therapy with Canakinumab for Atherosclerotic Disease. New England Journal of Medicine, 2017.
European Society of Cardiology. 2024 ESC Guidelines for the management of chronic coronary syndromes. ESC, 2024.
American College of Cardiology. Low-Dose Colchicine for Atherosclerosis: Key Points. ACC, 2024.
European Society of Cardiology Working Group on Atherosclerosis and Vascular Biology. Long-term trials of colchicine for secondary prevention of vascular events: a meta-analysis. ESC, 2025.
Ross R. Atherosclerosis — An Inflammatory Disease. New England Journal of Medicine, 1999.
Libby P. Inflammation in Atherosclerosis. Nature, 2002.
Hansson G.K., Hermansson A. The immune system in atherosclerosis. Nature Immunology, 2011.
##submission.downloads##
Nashr qilingan
Nashr
Bo'lim
Litsenziya
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by4.footer##Iqtibos keltirish tartibi