ОСИЁ МАМЛАКАТЛАРИНИНГ НУФУЗДАН ФОЙДАЛАНИБ ПОРА ОЛИШ УЧУН ЖАВОБГАРЛИКНИ БЕЛГИЛАШ ТАЖРИБАСИ

Abstract

Мақолада Осиё давлатларининг нуфуздан фойдаланиб пора олишни коррупциянинг бир тури сифатида жиноий жавобгарликка тортиш бўйича тажрибаси ўрганилган. 2003-йилда қабул қилинган БМТ Коррупцияга қарши конвенциясининг 18-моддасида назарда тутилган нуфуздан фойдаланиб пора олиш учун жавобгарликни белгилашнинг халқаро-ҳуқуқий асослари таҳлил қилинган. Корея Республикаси, Индонезия, Таиланд, Вьетнам, Сингапур ва Малайзиянинг қонунчилиги ва ҳуқуқни қўллаш амалиёти кўриб чиқилган. Нуфуздан фойдаланиб пора олишни криминаллаштириш бўйича учта асосий модель аниқланган: тўғридан-тўғри (мустақил жиноят таркиби сифатида ажратиш), билвосита (яқин таркиблар бўйича малакалаштириш) ва қисман (ҳақиқий амалга оширишсиз халқаро мажбуриятларни расмий ратификация қилиш). Корея тажрибасига алоҳида эътибор қаратилган, бу ерда нуфуздан фойдаланиб пора олиш Жиноят кодексининг 132-моддасида алоҳида жиноят таркиби сифатида ажратилган. Осиё давлатларининг миллий қонунчилигини халқаро стандартлар ва бу соҳадаги илғор тажрибани ҳисобга олган ҳолда такомиллаштириш зарурлиги асосланган.