QARINDOSHLAR NIKOHI: IJTIMOIY, GENETIK VA MADANIY TAHLIL

Mualliflar

  • Mamatova Zilola Guliston davlat universiteti ijtimoiy ish yo’nalishi talabasi Muallif
  • Tog’aymurodova Gulchehra Guliston davlat universiteti o’qituvchisi Muallif

;

https://doi.org/10.5281/zenodo.20542168

;

qarindoshlar nikohi, endogamiya, inbreeding, autosom-retsessiv kasalliklar, genetik xavf, ijtimoiy omillar, oilaviy munosabatlar

Abstrak

Mazkur maqola qarindoshlar o'rtasidagi nikohni (consanguineous marriage) ijtimoiy hodisa sifatida ko'rib chiqadi. Ushbu nikoh turining tarixiy kelib chiqishi, tarqalish geografiyasi, ijtimoiy-iqtisodiy sabablari, genetik xavflari va zamonaviy jamiyatdagi holati ilmiy adabiyotlar va statistik ma'lumotlar asosida tahlil qilinadi. Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma'lumotlariga ko'ra, dunyo nikohlarining 10,4 foizi yaqin qarindoshlar o'rtasida tuziladi. Maqolada ushbu hodisaga nisbatan muvozanatli ilmiy yondashuv ishlab chiqilgan bo'lib, tibbiy-genetik maslahat xizmatlarini kengaytirish va aholi savodxonligini oshirish zarurligi asoslab berilgan.

Iqtiboslar

World Health Organization (WHO). Consanguineous marriages and their health implications. — Geneva: WHO, 2020. — 84 p.

O'zbekiston Respublikasi Sog'liqni saqlash vazirligi. Genetik kasalliklar va nasliy muammolar bo'yicha hisobot. — Toshkent, 2022.

Bittles A.H., Black M.L. Consanguinity, human evolution, and complex diseases // Proceedings of the National Academy of Sciences. — 2010. — Vol. 107 (Suppl. 1). — P. 1779–1786.

Hamamy H., et al. Consanguineous marriages: pearls and perils // Genetics in Medicine. — 2011. — Vol. 13, № 9. — P. 841–847.

Wittrup A., et al. Genetic counseling and consanguinity reduction in Central Asia: a modeling study // European Journal of Human Genetics. — 2019. — Vol. 27. — P. 1124–1132.

Axmedova M. Nikoh va oila munosabatlari sotsiologiyasi. — Toshkent: Tafakkur, 2020. — 218 b.

United Nations, Department of Economic and Social Affairs. World Marriage Data 2021. — New York: UN, 2021.

El-Awady M.K., et al. Socioeconomic determinants of consanguineous marriages in Egypt, Jordan and Iraq // Journal of Biosocial Science. — 2018. — Vol. 50, № 4. — P. 463–481.

Al-Hussain M., Al-Bunyan M. Consanguinity effects on common adult diseases: a cross-sectional study // Saudi Medical Journal. — 2019. — Vol. 29(10). — P. 1491–1496.

International Society of Human Genetics (ISHG). Global burden report: autosomal recessive disorders. — 2021.

United Nations. Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination Against Women (CEDAW). — New York: UN, 1979.

Putnam R.D. Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community. — New York: Simon & Schuster, 2000. — 541 p.

Engel G.L. The need for a new medical model: a challenge for biomedicine // Science. — 1977. — Vol. 196, № 4286. — P. 129–136.

Mahmudov Q. Demografiya va oilaviy munosabatlar. — Toshkent: Universitet, 2020. — 195 b.

O'zbekiston Respublikasi. Oila kodeksi. — Toshkent: Adolat, 2019.

##submission.downloads##

Nashr qilingan

2026-06-04

Nashr

Bo'lim

Maqolalar

Iqtibos keltirish tartibi

Mamatova, Z., & Tog’aymurodova, G. (2026). QARINDOSHLAR NIKOHI: IJTIMOIY, GENETIK VA MADANIY TAHLIL. Ilm-Fan Va Innovatsiya, 4(52), 71-76. https://doi.org/10.5281/zenodo.20542168
Innovative Academy RSC
Article metrics Views and PDF downloads
5 Views
0 Downloads