THE RELATIONSHIP BETWEEN THE CATEGORIES OF INTENSITY AND GRADATION: A SEMANTIC, COGNITIVE, AND FUNCTIONAL-PRAGMATIC ANALYSIS

Mualliflar

  • A’zamjon Ixtiyorov Kokand State University, Uzbekistan Muallif

;

https://doi.org/10.5281/zenodo.20541147

;

intensivlik, gradatsiya, graduallik, intensifikatsiya, darajalilik semantikasi, semantik shkala, funksional-semantik maydon, baholash semantikasi, ekspressivlik, emotsionallik, kognitiv lingvistika, pragmatika, intensifikatorlar, ingliz tili, o‘zbek tili.

Abstrak

Mazkur maqolada intensivlik va gradatsiya kategoriyalarining lingvistik tabiati, semantik mohiyati hamda o‘zaro munosabati tahlil qilinadi. Gradatsiya kategoriyasining darajalilik semantikasini ifodalovchi umumiy kategoriya sifatidagi o‘rni va intensivlikning ushbu tizimning yuqori segmentlarini aks ettiruvchi semantik-pragmatik hodisa ekanligi ilmiy jihatdan asoslanadi. Tadqiqotda J. Lyons, D. Bolinger, C. Kennedy, G. Lakoff, R. Langacker, A.V. Bondarko va boshqa olimlarning nazariy qarashlari asosida intensivlik va gradatsiyaning kognitiv, funksional-semantik hamda pragmatik xususiyatlari yoritiladi. Shuningdek, mazkur kategoriyalarning baholash, ekspressivlik va emotsionallik bilan aloqadorligi ochib beriladi. Ingliz va o‘zbek tillari materiallari asosida olib borilgan qiyosiy tahlil intensivlik va gradatsiyaning universal hamda milliy-madaniy jihatlarini aniqlash imkonini beradi. Tadqiqot natijalari intensivlik gradatsiyaga tayanuvchi, biroq semantik va pragmatik jihatdan nisbatan murakkabroq kategoriya ekanligini ko‘rsatadi.

Iqtiboslar

Arutyunova, N. D. (1988). Tipy yazykovyx znacheniy: Otsenka. Sobytiye. Fakt. Moskva: Nauka.

Bolinger, D. (1972). Degree Words. The Hague: Mouton.

Bondarko, A. V. (1984). O grammatike funksional'no-semanticheskix poley. Izvestiya Akademii Nauk SSSR. Seriya literatury i yazyka, 43(5), 492–498.

Croft, W., & Cruse, D. A. (2004). Cognitive Linguistics. Cambridge: Cambridge University Press.

Kennedy, C. (2007). Vagueness and Grammar: The Semantics of Relative and Absolute Gradable Adjectives. Linguistics and Philosophy, 30(1), 1–45.

Kennedy, C., & McNally, L. (2005). Scale Structure, Degree Modification, and the Semantics of Gradable Predicates. Language, 81(2), 345–381.

Lakoff, G. (1987). Women, Fire, and Dangerous Things: What Categories Reveal about the Mind. Chicago: University of Chicago Press.

Langacker, R. W. (1987). Foundations of Cognitive Grammar. Volume I: Theoretical Prerequisites. Stanford: Stanford University Press.

Leech, G. N. (1983). Principles of Pragmatics. London: Longman.

Lyons, J. (1977). Semantics (Vols. 1–2). Cambridge: Cambridge University Press.

Paradis, C. (2008). Configurations, Construals and Change: Expressions of Degree. English Language and Linguistics, 12(2), 317–343.

Quirk, R., Greenbaum, S., Leech, G., & Svartvik, J. (1985). A Comprehensive Grammar of the English Language. London: Longman.

Safarov, Sh. (2006). Kognitiv tilshunoslik. Toshkent: Sangzor.

Mahmudov, N. M. (2017). Til va nutq. Toshkent: Mumtoz so‘z.

Nurmonov, A. (2012). Tanlangan asarlar (3 jildlik). Toshkent: Akademnashr.

Sayfullayeva, R., Mengliyev, B., Boqiyeva, G., Qurbonova, M., Yunusova, Z., & Abuzalova, M. (2009). Hozirgi o‘zbek adabiy tili. Toshkent: Fan va texnologiya.

Cruse, D. A. (1986). Lexical Semantics. Cambridge: Cambridge University Press.

Taylor, J. R. (2002). Cognitive Grammar. Oxford: Oxford University Press.

##submission.downloads##

Nashr qilingan

2026-06-04

Nashr

Bo'lim

Maqolalar

Iqtibos keltirish tartibi

A’zamjon, I. (2026). THE RELATIONSHIP BETWEEN THE CATEGORIES OF INTENSITY AND GRADATION: A SEMANTIC, COGNITIVE, AND FUNCTIONAL-PRAGMATIC ANALYSIS. Ilm-Fan Va Innovatsiya, 4(51), 149-151. https://doi.org/10.5281/zenodo.20541147
Innovative Academy RSC
Article metrics Views and PDF downloads
1 Views
0 Downloads