QARSHI SHAHAR TUPROQLARI VA O‘SIMLIK QOPLAMINING QO‘RG‘OSHIN BILAN IFLOSLANISH DARAJASINI BAHOLASH

Mualliflar

  • Ernazarova Gulshaydo O‘tkir qizi Qarshi davlat texnika universiteti assistenti Muallif

;

https://doi.org/10.5281/zenodo.20342419

;

Qarshi shahri, qo‘rg‘oshin (Pb), og‘ir metallar, tuproq ifloslanishi, o‘simlik qoplami, bioakkumulyatsiya, ekologik monitoring, fitoremediatsiya.

Abstrak

Ushbu maqolada Qarshi shahar hududidagi tuproq va o‘simlik qoplamining qo‘rg‘oshin (Pb) bilan ifloslanish darajasi ekologik jihatdan baholanadi. Tadqiqotda og‘ir metallarning tuproqda to‘planish manbalari, jumladan transport harakati, sanoat faoliyati va maishiy chiqindilar ta’siri tahlil qilinadi. Tuproq namunalarida qo‘rg‘oshin miqdorini aniqlash, uning bioakkumulyatsiya jarayoni orqali o‘simlik to‘qimalariga o‘tishi hamda oziq-ovqat zanjiri orqali inson salomatligiga potensial xavfi ko‘rib chiqiladi. Ifloslanish darajasini baholashda geoakkumulyatsiya indeksi (I_geo), boyitish omili (EF) va gigiyenik me’yoriy ko‘rsatkichlar asos qilib olinadi. Olingan natijalar asosida ekologik monitoringni kuchaytirish va fitoremediatsiya usullarini qo‘llash zarurligi asoslanadi.

Iqtiboslar

World Health Organization. (2023). Lead poisoning and health. Geneva: WHO Press.

United Nations Environment Programme. (2022). Global Assessment of Soil Pollution. Nairobi: UNEP.

Food and Agriculture Organization. (2021). Soil Pollution: A Hidden Reality. Rome: FAO.

Kabata-Pendias, A. (2011). Trace Elements in Soils and Plants. CRC Press.

Alloway, B.J. (2013). Heavy Metals in Soils: Trace Metals and Metalloids in Soils and their Bioavailability. Springer.

O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi. (2022). Atrof-muhit monitoringi bo‘yicha milliy hisobot. Toshkent.

O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi. (2021). Qashqadaryo viloyatida tuproq va suv tizimlarida og‘ir metall monitoringi bo‘yicha ilmiy hisobot. Toshkent.

Müller, G. (1969). Index of geoaccumulation in sediments of the Rhine River. Geojournal, 2(3), 108–118.

Hakanson, L. (1980). An ecological risk index for aquatic pollution control. Water Research, 14(8), 975–1001.

Salt, D.E., Smith, R.D., & Raskin, I. (1998). Phytoremediation. Annual Review of Plant Biology, 49, 643–668.

##submission.downloads##

Nashr qilingan

2026-05-22

Nashr

Bo'lim

Maqolalar

Iqtibos keltirish tartibi

Ernazarova, G. (2026). QARSHI SHAHAR TUPROQLARI VA O‘SIMLIK QOPLAMINING QO‘RG‘OSHIN BILAN IFLOSLANISH DARAJASINI BAHOLASH. Ilm-Fan Va Innovatsiya, 4(44), 4-6. https://doi.org/10.5281/zenodo.20342419
Innovative Academy RSC
Article metrics Views and PDF downloads
4 Views
0 Downloads