IZOTONIK KONSENTRATSIYANI VANT-GOFF, RAUL USULLARI VA NATRIY XLOR BO'YICHA EKVIVALENTI YORDAMIDA HISOBLASH: NAZARIY ASOSLAR VA FARMATSEVTIK AMALIYOT UCHUN VALIDATSIYA
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20610335Keywords:
izotonik eritma, osmotik bosim, Vant-Goff tenglamasi, Raul qonuni, natriy xlor ekvivalenti, krioskopeik oʻzgarish, osmolallik, farmatsevtik validatsiya, parenteral eritmalar.Abstract
Ushbu tadqiqotda izotonik konsentratsiyani aniqlashning uchta asosiy usuli – Vant-Goff osmotik bosim tenglamasi, Raul muzlash nuqtasining pasayishi qonuni va natriy xlor boʻicha ekvivalent usuli – nazariy va eksperimental jihatdan qiyosiy oʻrganildi. Har uchala usul USP 43, BP 2024 va EP 11.0 talablari asosida validatsiya qilindi. Qon plazmasining fiziologik osmotik bosimi 780 ± 8 kPa (37 °C), krioskopeik oʻzgarish ΔTf = 0.52 °C va efektiv osmolallik 285–295 mOsm/kg ekanligini inobatga olgan holda, NaCl standart eritmasidan boshlangan hisoblash metodologiyasi ishlab chiqildi. Tekshirilgan 5 ta farmasevtik preparatda Vant-Goff usuli boʻicha topilgan osmotik bosim qiymatlari haqiqiy oʻlchangan qiymatlar bilan statistik jihatdan mos keldi (r² = 0.9984; p > 0.05). Raul usulida ΔTf oʻlchovi asosida hisoblangan izotonik konsentratsiyalar RSD < 1.5% aniqlik bilan aniqlandi. NaCl ekvivalenti usuli amaliy farmatsiyada eng keng tarqalgan va qoʻllanishi oson metodika ekanligi isbotlandi. Uchala usul oʻrtasidagi oʻrtacha farq 2.3 ± 0.7% ni tashkil etdi, bu ESV (eritmalar sifati validatsiyasi) mezonlarini qondiradi.References
van't Hoff JH. The role of osmotic pressure in the analogy between solutions and gases. J Membr Sci. 1995;100(1):39–44. (Original: Zeitschrift für physikalische Chemie, 1887;1:481–508.)
Raoult FM. Sur la loi qui régit les pressions de vapeur des dissolvants. Comptes rendus de l'Académie des sciences. 1882;94:1430–1433.
United States Pharmacopeia (USP 43–NF 38). Chapter <1231> Water for Pharmaceutical Purposes; Chapter <785> Osmolality and Osmolarity. Rockville, MD: USP Convention; 2020.
British Pharmacopoeia 2024. Appendix XVIB: Osmolality; General Notices: Parenteral Preparations. London: The Stationery Office; 2024.
European Pharmacopoeia 11th Edition (EP 11.0). Chapter 2.2.35: Osmolality; Monograph: Solutions for Infusion. Strasbourg: EDQM; 2023.
ICH Harmonised Tripartite Guideline Q2(R1). Validation of Analytical Procedures: Text and Methodology. Geneva: ICH; 2005.
Sinko PJ. Martinʿs Physical Pharmacy and Pharmaceutical Sciences. 7th ed. Philadelphia: Wolters Kluwer; 2017. pp. 152–189.
Atkins P, de Paula J, Keeler J. Physical Chemistry: Thermodynamics, Structure, and Change. 11th ed. Oxford: Oxford University Press; 2022. pp. 151–178.
Denbigh KG. The Principles of Chemical Equilibrium. 4th ed. Cambridge: Cambridge University Press; 1981.
Khabibullaev, S., Yuldashev, N., & Mamazulunov, N. (2023). Metabolic changes in the body as the result of long-term use of artificial sweetener-sodium cyclamate. Science and innovation, 2(D10), 64-70.
Қодиров, Р. Ш., Мамазулунов, Н. Х., Ботиров, Э. Х., & Юсупов, М. М. (2020). ФЛАВОНОИДЫ RUSSOWIA SOGDIANA (BGE). FEDSCH. Экономика и социум, (12-1), 628-631.
Mamazulunov, N. (2021). INORGANIC PHOSPHATE AND PRINCIPLES OF FLUORESCENCE. Экономика и социум, (3-1 (82)), 167-169.
Икрамова, М. М., Таджибоев, К. Т., & Мамазулунов, Н. Х. (2013). ОПРЕДЕЛЕНИЕ АКТИВНОСТИ АМИНОТРАНСФЕРАЗА В ПЕРФУЗАТЕ ПЕЧЕНИ ПРИ ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНОМ ТОКСИЧЕСКОМ ГЕПАТИТЕ. SCIENCE AND WORLD, 42.
Bokiyev, M. (2021). Bokiyev M. Mamazulunov N. SOME BIOLOGICAL ACTIVE PRODUCTS OF METALLOCENES: ferrocene, cyclopentadiene, ferrostimulants, siacrine, bioglue, ferrocerone. Архив исследований.
Қодиров, Р. Ш., Мамазулунов, Н. Х., Ботиров, Э. Х., & Юсупов, М. М. (2020). ФЛАВОНОИДЫ RUSSOWIA SOGDIANA (BGE). FEDSCH. Экономика и социум, (12-1), 628-631.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Innovative Academy RSC

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
How to Cite