G‘AZNAVIYLAR DAVRIDA ILM-FAN, ADABIYOT VA TARIXNAVISLIK TARAQQIYOTI

Authors

  • Jo‘rayeva Dildora Asqarovna Aniq va ijtimoiy fanlar universiteti magistranti Author

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.20205189

Keywords:

G‘aznaviylar, G‘azna, ilm-fan, forsiy adabiyot, tarixnavislik, Beruniy, Firdavsiy, Unsuriy, Bayhaqiy, Utbiy, Gardiziy, saroy madaniyati. DEVELOPMENT OF SCIENCE, LITERATURE AND HISTORIOGRAPHY IN THE GHAZNAVID PERIOD

Abstract

Mazkur maqolada G‘aznaviylar davrida ilm-fan, adabiyot va tarixnavislik taraqqiyoti saroy homiyligi, Xuroson va Movarounnahr ilmiy-adabiy an’analari, forsiy-islomiy madaniyatning yuksalishi hamda G‘azna shahrining siyosiy-madaniy markazga aylanishi bilan bog‘liq holda tahlil qilinadi. Mahmud G‘aznaviy va uning vorislari davrida G‘azna saroyi shoirlar, tarixchilar, kotiblar, faqihlar, astronomlar va tabiblar faoliyat yuritgan yirik ilmiy-adabiy muhitga aylandi. Maqolada Firdavsiy, Unsuriy, Farruxiy Sistoniy, Manuchehriy Damg‘oniy, Abu Rayhon Beruniy, Utbiy, Gardiziy va Bayhaqiy merosi asosida G‘aznaviylar davri madaniy hayotining asosiy yo‘nalishlari yoritiladi.

References

Bosworth C.E. The Ghaznavids: Their Empire in Afghanistan and Eastern Iran 994–1040. — New Delhi: Munshiram Manoharlal Publishers Pvt. Ltd., 1992.

Lazard G. The Rise of the New Persian Language // The Cambridge History of Iran. Vol. 4: The Period from the Arab Invasion to the Saljuqs / ed. R.N. Frye. — Cambridge: Cambridge University Press, 1975. — P. 595–632.

Раҳим Назарбек. Марказий Осиё: Илк исломий тарихдан лавҳалар. — Тошкент: “Navro‘z” нашриёти, 2016.

Browne E.G. A Literary History of Persia. Vol. II: From Firdawsi to Sa‘di. — Cambridge: Cambridge University Press, 1956.

Ҳодизода Р., Шукуров М., Абдуҷабборов Т. Адабиёти тоҷик. Асрҳои X–XV. — Душанбе: Маориф, 1988.

Забеҳулло Сафо. Таърихи адабиёт дар Эрон. Жилди 1. — Теҳрон: Интишороти Фирдавс, 1372 ҳ.ш.

Фирдавсий Абулқосим. Шоҳнома. — Тошкент: “Ўзбекистон миллий энциклопедияси” Давлат илмий нашриёти, 2018. — 704 б.

Фирдавсий А. Шоҳнома: танланган боблар. — Тошкент: Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриёти, 1997.

Kennedy E.S. The Exact Sciences // The Cambridge History of Iran. Vol. 4: The Period from the Arab Invasion to the Saljuqs / ed. R.N. Frye. — Cambridge: Cambridge University Press, 1975. — P. 393–395.

Абу Райҳон Беруний. Ҳиндистон. Танланган асарлар. II том. — Тошкент: Фан, 1965.

Бартольд В.В. Сочинения. Т. II. Ч. 2. — Москва: Наука, 1964.

Abu Rayhon Beruniy. Qonuni Mas’udiy. Tanlangan asarlar. IV–V tomlar. — Toshkent: Fan, 1973.

Булгаков П.Г. Жизнь и труды Бируни. — Ташкент: Фан, 1972.

Nazim Muhammad. The Life and Times of Sultan Mahmud of Ghazna. — New Delhi: Munshiram Manoharlal Publishers Pvt. Ltd., 1971.

Bulliet R.W. The Patricians of Nishapur: A Study in Medieval Islamic Social History. — Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1972.

al-‘Utbī. The Kitab-i-Yamini: Historical Memoirs of the Amir Sabaktagin and the Sultan Mahmud of Ghazna / translated by James Reynolds. — London: Oriental Translation Fund, 1858.

Bosworth C.E. The Later Ghaznavids: Splendour and Decay. The Dynasty in Afghanistan and Northern India 1040–1186. — New Delhi: Munshiram Manoharlal Publishers Pvt. Ltd., 1992.

Gardīzī. Zayn al-akhbār / ed. ‘Abd al-Hayy Habibi. — Tehran: Bunyād-i Farhang-i Iran, 1347 h.sh.

Бартольд В.В. Сочинения. Т. I. — Москва: Издательство восточной литературы, 1963.

Абу-л-Фазл Бейхаки. История Мас’уда 1030–1041 / пер. с перс., введ., коммент. и прил. А.К. Арендса. — Ташкент: Издательство АН УзССР, 1962. — 860 с.

Муллоджонов С.К. “Та’рих-и Мас’уди” Абулфазла Байхаки как источник по изучению государственного устройства Газневидов: автореф. дис. ... канд. ист. наук. — Душанбе, 2000.

Meisami J.S. Persian Historiography to the End of the Twelfth Century. — Edinburgh: Edinburgh University Press, 1999.

Sana’i. The Walled Garden of Truth: Hadiqat al-Haqiqa / translated by David Pendlebury. — London: Octagon Press, 1974.

Bosworth C.E. The Ghaznavids // Encyclopaedia Iranica. — New York: Encyclopaedia Iranica Foundation.

Зарипов Ҳ. Форс-тожик адабиёти тарихи. 1-жилд. — Тошкент: Ўқитувчи, 1974.

Downloads

Published

2026-05-15

Issue

Section

Articles

How to Cite

Jo‘rayeva, D. (2026). G‘AZNAVIYLAR DAVRIDA ILM-FAN, ADABIYOT VA TARIXNAVISLIK TARAQQIYOTI. Science and Innovation, 4(40), 142-148. https://doi.org/10.5281/zenodo.20205189
Innovative Academy RSC
Article metrics Views and PDF downloads
2 Views
0 Downloads