OʻZBEK SHEVASHUNOSLIGINING DOLZARB MUAMMOLARINING YECHIMI HAMDA RIVOJLANTIRISH BOSQICHLARI

Abstrak

Ushbu maqolada o‘zbek shevashunosligi fanining bugungi kunda duch kelayotgan fundamental muammolari va ularni hal etishning ilmiy-amaliy mexanizmlari tizimli ravishda tadqiq etiladi. Tadqiqot jarayonida o‘zbek dialektologiyasining shakllanish va rivojlanish bosqichlari tahlil qilinib, har bir davrning o‘ziga xos lingvistik xususiyatlari va fan taraqqiyotidagi o‘rni ochib berilgan. Ayniqsa, globallashuv va shiddatli urbanizatsiya jarayonlari natijasida o‘zbek shevalarining adabiy til ta’sirida o‘zgarishi, ayrim dialektal qatlamlarning iste’moldan chiqib ketishi kabi xavotirli tendensiyalar ilmiy asoslab berilgan. Maqolaning yangiligi shundaki, unda an’anaviy dialektologik usullar bilan bir qatorda, zamonaviy raqamli texnologiyalarni fanga integratsiya qilish, xususan, o‘zbek shevalarining elektron xaritalarini yaratish va dialektologik korpusni shakllantirish masalalari dolzarb yechim sifatida ilgari surilgan. Shuningdek, hududiy shevalarni etnolingvistik va lingvoareal jihatdan o‘rganish orqali milliy tilning boy imkoniyatlarini saqlab qolish, sheva xususiyatlarini saqlagan holda adabiy tilni boyitish strategiyalari ishlab chiqilgan. Maqola yakunida o‘zbek shevashunosligini yangi bosqichga olib chiqish uchun kadrlar tayyorlash va dala-tadqiqot ishlarini jonlantirish bo‘yicha amaliy takliflar berilgan.