KIMYOVIY TERMODINAMIKANING BIRINCHI QONUNI VA UNING ANALITIK IFODASI. ICHKI ENERGIYA. ISSIQLIK VA ISH ENERGIYANI UZATISH SHAKLLARI EKANLIGI.

Abstract

Kimyoviy termodinamikaning birinchi qonuni ΔU=Q−A tenglamasi asosida tizimning ichki energiyasi, issiqlik va ish o‘rtasidagi fundamental bog‘liqlik ilmiy tahlil qilinadi. Ichki energiyaning molekulyar kinetik va potentsial komponentlari, ularning harorat va bosim bilan statistik o‘zgarishi  modellashtiriladi. Issiqlik va ishning energiya almashinuvidagi roli izotermik, adiabatik va izoxor jarayonlar misolida qisqa analitik ifodalar orqali tushuntiriladi. Statistik manbalarga ko‘ra, kimyoviy jarayonlarda issiqlikning ishga aylanish samaradorligi 25–35 % ni tashkil etishi, sanoat jarayonlarida energiya yo‘qotishlari esa 30–40 % gacha yetishi mumkinligi qayd etildi. Internet ma’lumotlari asosidagi istiqbolli bashoratlarga ko‘ra, 2030-yilgacha kvant termodinamikasi usullarini qo‘llash ichki energiya fluktuatsiyalarini o‘lchash aniqligini 8–10 baravar oshirishi kutilmoqda. Mazkur ilmiy tahlillar energiya almashinuvi jarayonlarini chuqur anglashga va termo-kimyoviy texnologiyalarning yanada samarali rivojlanishiga nazariy asos yaratadi.