ИЧКИ ИШЛАР ОРГАНЛАРИ ВА БОШҚА ҲУҚУҚНИ МУҲОФАЗА ҚИЛУВЧИ ОРГАНЛАРНИНГ ПРОФИЛАКТИК ФАОЛИЯТИ: АМАЛИЁТ, БАҲОЛАШ МЕЗОНЛАРИ ВА ТИЗИМЛИ МУАММОЛАР (ЎЗБЕКИСТОН МИСОЛИДА)

Abstract

Мақолада Ўзбекистонда ҳуқуқбузарликлар профилактикасини амалга оширишда ички ишлар органлари ҳамда бошқа ҳуқуқни муҳофаза қилувчи субъектларнинг ўзаро ҳамкорлиги, бошқарув ва баҳолаш амалиёти илмий-таҳлилий жиҳатдан ёритилади. Тадқиқотда профилактиканинг қонунийлик, инсонпарварлик, тизимлилик, инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ва идоралараро ҳамкорлик принципларига таянадиган ҳуқуқий табиати асосланиб, “далилга асосланган полиция фаолияти”, ситуацион профилактика ва экологик криминология ёндашувларининг амалий аҳамияти баҳоланади. Амалиёт таҳлили натижасида профилактика самарадорлигини баҳолашда “миқдорий ҳисобот” устуворлиги, “outcome” (рецидив камайиши, риск-гуруҳдан чиқиш) индикаторларининг етарлича инобатга олинмаслиги, ягона кейс-менежмент ва рақамли интеграциянинг тўлиқ шаклланмагани каби муаммолар аниқланади. Мақолада SOP асосида ваколатларни аниқ чегаралаш, “E-ijtimoiy profilaktika” платформасини соҳавий базалар билан интеграция қилиш, кибер-профилактика бўлинмалари, OSINT/AI воситалари ва доимий малака ошириш механизмларини жорий этиш бўйича таклифлар илгари сурилади.