KOLLAGEN VA ELASTIN TUZILISHI VA ORGANIZMDAGI AHAMIYATI

Abstract

Mazkur maqolada inson organizmidagi biriktiruvchi to‘qimaning asosiy strukturaviy oqsillari hisoblangan kollagen va elastinning tuzilishi, turlari hamda ularning biologik va fiziologik ahamiyati keng yoritilgan. Ilmiy manbalarga ko‘ra (Alberts va boshq., Guyton & Hall, Junqueira), kollagen inson organizmidagi eng ko‘p uchraydigan oqsil bo‘lib, umumiy oqsil massasining taxminan 30 foizini tashkil etadi hamda suyak, teri, pay, tog‘ay va qon tomirlarining mexanik mustahkamligini ta’minlaydi. Elastin esa to‘qimalarga elastiklik va cho‘ziluvchanlik xususiyatini berib, ayniqsa qon tomirlari, o‘pka va teri faoliyatida muhim rol o‘ynaydi. Maqolada kollagenning asosiy turlari, ularning to‘qimalardagi joylashuvi va funksional ahamiyati histologiya va fiziologiya fanlari doirasida tahlil qilingan. Shuningdek, elastinning molekulyar tuzilishi va elastik tolalar hosil qilish mexanizmlari zamonaviy ilmiy adabiyotlar asosida bayon etilgan. Ilmiy tadqiqotlar natijalariga ko‘ra, yosh o‘tishi bilan kollagen va elastin sintezining kamayishi terining qarishi, bo‘g‘im va qon tomirlarida degenerativ o‘zgarishlarning rivojlanishiga olib kelishi aniqlangan. Bundan tashqari, maqolada kollagen va elastin almashinuvi buzilishi natijasida yuzaga keladigan patologik holatlar, jumladan, osteoporoz, bo‘g‘im kasalliklari va teri elastikligining pasayishi ilmiy asosda yoritilgan. Shuningdek, ushbu oqsillar sintezini qo‘llab-quvvatlashda to‘g‘ri ovqatlanish, vitamin va mikroelementlarning ahamiyati hamda sog‘lom turmush tarzining roli zamonaviy tibbiy manbalar asosida tahlil qilingan.