IBTIDOIY DINLAR

Abstract

Ibtidoiy dinlar — insoniyat tarixidagi eng qadimiy e’tiqodiy tizimlardan bo‘lib, ular inson tafakkuri, tabiat hodisalariga bo‘lgan munosabat va ijtimoiy hayotning dastlabki shakllarida shakllangan. Bu dinlarda odamlar tabiiy kuchlar — quyosh, oy, yomg‘ir, shamol, daraxt va hayvonlarga sig‘inish orqali ularning ta’sirini tushunishga va jilovlashga harakat qilganlar. Ibtidoiy diniy qarashlar orasida animizm (ruhlar mavjudligiga ishonch), fetishizm (ashyolarga ilohiy kuch yuklash), totemizm (hayvon yoki o‘simlikni ajdod deb bilish) va shamanizm (ruhoniy vositachilik) asosiy o‘rin tutadi. Ushbu e’tiqodlar keyinchalik rivojlangan dinlar — politeizm va monoteizm shakllariga zamin yaratgan. Ibtidoiy dinlar inson tafakkurining evolyutsiyasi, ma’naviyat va madaniyat tarixini o‘rganishda muhim manba hisoblanadi.