PSIXOFIZIKA FANI PAYDO BO‘LISHI HAMDA SHAKLLANISHIDA E. VEBER VA T. FEXNER TADQIQOTLARINING O‘RNI

Аннотация:

Mazkur maqolada psixofizika fanining paydo bo‘lishi va ilmiy fan sifatida shakllanish jarayonida nemis olimlari Ernst Veber hamda Gustav Teodor Fexner tomonidan olib borilgan ilmiy tadqiqotlarning nazariy va metodologik ahamiyati tahlil qilinadi. Psixofizika inson sezgi jarayonlari bilan tashqi jismoniy ta’sirlar o‘rtasidagi qonuniyatlarni o‘rganadigan muhim ilmiy yo‘nalish sifatida psixologiya tarixida alohida o‘rin egallaydi. Maqolada Veber tomonidan ishlab chiqilgan sezgi farqlanish chegaralari haqidagi ilmiy qarashlar hamda uning tajriba asosidagi kuzatuvlari psixofizikaning shakllanishiga qanday ta’sir ko‘rsatgani yoritiladi. Shuningdek, Fexner tomonidan taklif etilgan psixofizik qonun, ya’ni jismoniy ta’sir intensivligi bilan subyektiv sezgi kuchi o‘rtasidagi bog‘liqlikni ifodalovchi nazariy model ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda psixofizika fanining shakllanishi eksperimental psixologiyaning rivojlanishi bilan chambarchas bog‘liq ekanligi asoslab beriladi. Veber va Fexner ilmiy ishlari psixologiyada miqdoriy o‘lchash usullarining paydo bo‘lishiga zamin yaratgani hamda sezgi jarayonlarini ilmiy eksperiment orqali o‘rganish imkoniyatini kengaytirgani ko‘rsatib beriladi. Natijada psixofizika inson sezgi tizimining qonuniyatlarini ilmiy asosda tushuntirishga xizmat qiluvchi muhim nazariy va amaliy yo‘nalish sifatida shakllanganligi xulosa qilinadi.