Ушбу тадқиқот Япония пробация хизматининг ташкилий-ҳуқуқий жиҳатларини хорижий давлатлар, хусусан, АҚШ ва Буюк Британия тажрибалари билан қиёсий таҳлил қилишга бағишланган. Япония пробация хизматининг марказлашган бошқаруви, кўнгиллилар тизими ва жамият билан интеграцияси унинг юқори самарадорлигини таъминлайди, бу қайта жиноят содир этиш даражасининг пастлиги (15% дан кам) билан тасдиқланади. АҚШ пробация хизмати назоратга, Буюк Британия эса хусусий сектор билан ҳамкорликка таянади, лекин уларнинг қайта жиноят кўрсаткичлари (30-40% ва 25-30%) Япониядан юқори.

Мазкур мақолада инглиз таниқли сиёсатчилари, олимлари, бадиий ижод номаёндаларининг нутқида ўз ватанининг таркибий қисми бўлмиш Британия ва британияликлар ҳақида айтилган турли фикрлари ва уларни ифодаловчи лисоний воситалар кўриб чиқилади.

ушбу мақолада Буюк Британия ҳудудида маъмурий ва оммавий – ҳуқуқий
низолардан келиб чиқадиган низоларни юстицияда ҳал этиш, унда келишув тартибтаомилларини қўллаш тажрибаси таҳлил қилиниб, унинг ўзига хос жиҳатлари
ёритилган.

Ушбу мақолада илғор хорижий давлатлар тажрибасида профилактика инспекторининг вояга етмаган шахсларнинг гиёҳвандлик воситалари ёки психотроп моддалар истеъмол қилиши олдини олиш фаолияти қиёсий таҳлил қилинган. Тадқиқотда АҚШ, Буюк Британия, Жанубий Корея, Германия, Япония каби мамлакатларда ўсмирлар ўртасида гиёҳвандликка қарши кураш механизмлари, профилактиканинг ҳуқуқий ва институционал асослари, полиция ва таълим муассасалари ўртасидаги ҳамкорлик, ёшларни ижтимоий-руҳий қўллаб-қувватлашнинг инновацион йўналишлари ўрганилган. Шунингдек, профилактика инспекторлари фаолиятидаги ахборот-таҳлил жараёнлари, киберхавфсизликка оид чора-тадбирлар, ота-она ва жамоатчилик иштирокининг ўрни қатъий таҳлил қилинган. Мақолада хорижий тажриба асосида Ўзбекистон шароитига мос амалиётларни жорий этиш юзасидан таклиф ва тавсиялар берилган.

Мазкур мақолада давлатни таназзулга олиб келувчи коррупция тушунчаси, тавсифи, белгилари ва ривожланиш тарихи ёритилган. Хусусан коррупция тушунчасига турли ёндашувлар, таърифлар келтириб ўтилган. Қадимги Рим, Шемер Амир Темур давлатларида коррупцияга қарши курашиш илоҳотлари кўрсатиб ўтилган. Шунингдек, хориж давлатларида коррупцияга қарши курашиш амалиёти масалалари тадқиқ қилинган. Мамлакатимизда коррупция қарши кураш масаласида амалга оширилаётган ислоҳатлар ёритилган. Шунингдек, Финландия, Германия, АҚШ, Италия, Буюк Британия, Хитой давлатларида корупцияга қарши курашиш амалиёти ўрганилган.

Ушбу мақолада ички ишлар органларида ахборот-ташлил фаолиятининг шакллари ва усулларини қўллашнинг ўзига хос хусусиятлари хорижий давлатлар полицияси тажрибаси асосида таҳлил қилинади. Жумладан, АҚШ, Буюк Британия, Германия, Жанубий Корея, Япония каби мамлакатларда полиция бўлинмалари томонидан жиноятчиликка қарши курашишда қўлланилаётган аналитик платформалар, прогнозлаш технологиялари, электрон маълумотлар базалари, тезкор маълумотларни қайта ишлаш алгоритмлари ва криминологик таҳлил усуллари ёритилади. Мақолада замонавий ахборот технологияларига асосланган қарор қабул қилиш, хавф хариталаштириш (crime mapping), «интеллектуал полиция» модели (Intelligence-led policing) ва идоралараро ахборот алмашинуви механизмлари фаолият самарадорлигини оширишдаги аҳамияти асосланган. Хорижий тажриба таҳлили ички ишлар органларининг ахборот-таҳлил салоҳиятини яхшилаш, миллий амалиётга инновацион ёндашувларни жорий этиш бўйича амалий таклифлар ишлаб чиқишга хизмат қилади.

Мақолада ишни судга қадар юритиш босқичида суриштирув ва дастлабки терговни тўхтатиш институтига оид хорижий тажрибани ўрганиш ва Ўзбекистон қонунчилигига татбиқ этиш масалалари кўриб чиқилган. Муаллиф турли ҳуқуқий тизимларда, жумладан англо-саксон, континентал, ислом ҳуқуқи ва МДҲ давлатларида бу институтнинг ўзига хос хусусиятларини таҳлил қилган. Мақолада асосий эътибор АҚШ ва Буюк Британия каби англо-саксон ҳуқуқ тизимига эга давлатлардаги амалиётга қаратилган. Муаллиф бу тизимда прокурорнинг кенг ваколатлари, айбга иқрорлик бўйича келишув (plea bargaining) амалиёти ва терговни тўхтатишнинг турли босқичлардаги хусусиятларини таъкидлаб ўтган. Шунингдек, мақолада бу соҳада хорижий тажрибани ўрганишнинг аҳамияти ва Ўзбекистон қонунчилигини такомиллаштиришдаги ўрни ҳақида фикрлар билдирилган.

Ушбу тезисда босқинчилик жиноятларини олдини олиш бўйича илғор хорижий давлатлар тажрибаси тизимли равишда таҳлил қилинган. Хусусан, АҚШ, Япония, Буюк Британия, Германия ва Сингапурда қўлланилаётган “hot-spot policing”, “community policing”, “environmental crime prevention” ва “focused deterrence” каби моделлар мазмунан очиб берилган. Ушбу моделлар жиноятчиликка қарши курашда фақат жазо чораларига эмас, балки профилактик ёндашувга асослангани таъкидланган. Ўзбекистонда ҳам мазкур тажрибалар миллий ҳуқуқий тартибот тизимига мослаштирилиб, “Хавфсиз шаҳар” концепцияси доирасида амалга оширилаётгани кўрсатилган. Тадқиқот натижаларига кўра, профилактик моделларни миллий амалиётга жорий этиш орқали босқинчилик жиноятларини барвақт аниқлаш ва уларнинг ижтимоий илдизларини заифлаштириш мумкинлиги асосланган.

Мақолада “smart маҳалла” ахборот тизими ҳудуддаги жиноятларни олдини олиш борасида мулоҳазалар ҳамда хорижий давлатлар АҚШ, Канада, Буюк Британия, Германия, Ҳиндистон, Австралия) тажрибаси, бу борада ҳуқуқшунос олимларнинг фикрлари ўрганилиб муаллиф томонидан таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқилган.

Ушбу мақолада профилактика инспекторининг номусга тегиш жиноятига қарши курашишда махсус профилактика чораларини амалга оширишдаги ўрни ва вазифалари хорижий давлатлар тажрибаси асосида таҳлил қилинган. Тадқиқотда зўравонлик ва жинсий тажовузларнинг сабаб ва шарт-шароитлари, хавф гуруҳини аниқлаш, жабрланувчиларни ҳимоя қилиш, жиноят содир этишга мойил шахсларни барвақт аниқлаш ва улар билан индивидуал профилактик ишларни ташкил этиш масалалари ёритилган. АҚШ, Буюк Британия, Канада, Туркия ва Жанубий Корея каби мамлакатларда жинсий жиноятларнинг олдини олиш соҳасида қўлланилаётган махсус профилактика механизмлари, полицей–жамоатчилик ҳамкорлиги, электрон мониторинг, реабилитация дастурлари ва фуқаролар хабардорлигини ошириш бўйича тажрибалар қиёсий ўрганилган. Мақола миллий амалиётда профилактика инспектори фаолиятини янада такомиллаштириш бўйича амалий таклифлар ишлаб чиқишга қаратилган..

Маълумки, ҳозирги кунда жамият ҳаётининг деярли барча соҳаларини, шу жумладан таълим сифатини оширишни ахборот-коммуникация технологияларисиз тасаввур қилиш қийин. Агар чет эл тажрибасига назар ташлайдиган бўлсак, замонвий шароитда ахборот-коммуникацон технологияларнинг тезкор ривожланиши таълим жараёнида уларнинг имкониятларидан фойдаланиш учун қулай шароитни вужудга келтирди. Масалан, ҳозирда United Kingdom Open University (Буюк Британия) талабалари бевосита ахборот технологиялардан фойдаланиш орқали таълим олмоқдалар^[1]. Ахборотли технология педагогик технологиянинг таркибий қисми, техник воситаларининг мукаммаллашган замонавий тури сифатида таълим жараёнида қўлланила бошланди. Демак, узлуксиз таълим педагоглар зиммасига янада катта масъулият қўймоқда. Бу эса педагог учун нафақат педагогик маҳоратни балки ахборот технологиялардан оқилона фойдаланишни ҳам билишни талаб этмоқда.

Мақолада ишни судга қадар юритиш босқичида суриштирув ва дастлабки терговни тўхтатиш институтининг хорижий тажрибаси ўрганилган ҳамда уни Ўзбекистон қонунчилигига имплементация қилиш масалалари таҳлил қилинган. Муаллиф дунёнинг турли ҳуқуқий оилаларига мансуб давлатлар — англа-саксон (АҚШ, Буюк Британия, Канада), континентал (Франция, Италия, Испания), ислом ҳуқуқи (Саудия Арабистони, Эрон), аралаш (Япония, Жанубий Корея) ва МДҲ мамлакатларининг қонунчилиги ва амалиётини қиёсий-ҳуқуқий методда тадқиқ этган. Мақолада асосий эътибор англа-саксон ҳуқуқ тизимига, хусусан, АҚШ ва Буюк Британиядаги амалиётга қаратилган.

Мазкур мақолада хориж мамлакатлари, жумладан АҚШ, Буюк Британия, Германия, Франция, Япония, Корея Республикаси, Сингапур, Россия ва бошқа давлатларда жиноят содир этган, ҳуқуқбузарлик қилган ёки озодликдан маҳрум этиш жойларидан озод қилинган шахсларни профилактик ҳисобга олиш механизмининг ўзига хос хусусиятлари таҳлил қилинган. Хорижий тажрибани ўрганиш асосида Ўзбекистонда профилактик ҳисобга олиш тизимини такомиллаштириш бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқилган.

Мақола хорижий илғор давлатлар (Германия, Буюк Британия, Норвегия, АҚШ, Австралия, Сингапур) тажрибаси асосида профилактика инспекторларининг рецидив жиноятчиликнинг олдини олишдаги роли ва самарали механизмларини таҳлил қилади. Рецидив даражасининг энг паст кўрсаткичларига эга бўлган мамлакатларнинг пробация хизматлари (Bewährungshelfer, National Probation Service, HOPE Probation, Yellow Ribbon Project каби моделлар) батафсил ёритилган. Тадқиқотда инспекторларнинг юқори касбий тайёргарлиги, оптимал юклама, Risk-Need-Responsivity (RNR) модели, электрон назорат, иш билан таъминлаш дастурлари, маданий мослашув ва тезкор санкциялар каби омилларнинг рецидивни 20–55 % га камайтиришдаги ҳал қилувчи аҳамияти кўрсатиб берилган. Мақолада хорижий тажрибани Ўзбекистон шароитига мослаштириш бўйича амалий таклифлар берилган бўлиб, ушбу ёндашувларни жорий қилиш рецидив жиноятчиликни тубдан камайтириш ва давлат бюджетини тежаш имконини яратиши таъкидланади.

20-asr ingliz adabiyotida falsafiy roman janri o'zini baland ovozda e'lon qiladi. 20-asr ingliz intellektual romani adabiyotga yozuvchilar mahoratining eng yuqori namunalarini beradi. Intellektual roman tarixiy roman janriga kuchli ta’sir ko‘rsatadi. 20-asr ingliz tarixiy romani mualliflarning tarixga noan'anaviy nuqtai nazardan qarash istagi bilan birlashtirilgan. Yozuvchilar ko'pincha rasmiy tarix fanlari bilan bahslashadilar, afsonalar, afsonalar va afsonalar materiallaridan, shuningdek, bugungi kungacha saqlanib qolgan o'tmishning yozma va ashyoviy dalillaridan foydalanadilar. Ushbu jarayonning boshlanishi 19-asrda tasvirlangan, ammo bu yondashuv nihoyat 20-asrning o'rtalarida shakllangan.

Мақолада оиладаги зўравонликка қарши қонунчиликнинг жаҳон миқёсидаги ривожланиш тенденциялари таҳлил қилиниб, жиноят қонунчилигида ушбу ҳодисага нисбатан махсус жиноят таркибларининг киритилиши, фуқаролик ва жиноят ишларининг интеграция қилинган модели, шунингдек давлат социал сиёсати ва молиялаштириш тизимининг аҳамияти ёритилган. Финляндия, Бельгия, Буюк Британия, Словения ва Германия мисолида Европа тажрибаси ўрганилади, айрим мамлакатларда қонунлар интеграцияси моделига ўтиш жараёнлари ёритилади.

Мазкур мақолада коррупцияга оид жиноятларда жиноят субъектининг ўзига хос ҳуқуқий ва амалий хусусиятлари илмий таҳлил этилган. Муаллиф жиноят субъекти тушунчасини тўғри аниқлаш коррупцияга қарши кураш самарадорлигини оширишда муҳим ўрин тутишини таъкидлайди. Мақолада Ўзбекистон Республикаси жиноят қонунчилигидаги «мансабдор шахс» тушунчаси халқаро меъёрлар билан таққосланиб, БМТ ва Европа Кенгашининг коррупцияга қарши конвенцияларидаги таърифлар билан солиштирилган. Шунингдек, АҚШ, Буюк Британия, Финляндия, Япония ва Корея Республикаси қонунларидаги коррупцион жиноятлар субъектига оид нормалар таҳлил этилган. Муаллиф миллий қонунчиликни такомиллаштириш учун давлат иштирокидаги ташкилотлар ва жамоат функцияларини бажарувчи шахсларни мансабдор шахс сифатида қамраб олиш таклифини илгари суради. Шу билан бирга, хусусий сектордаги коррупция ҳолатларини алоҳида ҳуқуқий йўл билан тартибга солиш зарурлиги таъкидланади. Хулоса сифатида, мансабдор шахс тушунчасининг аниқ, кенг ва функционал белгилар асосида белгиланиши коррупцияга қарши курашнинг ҳуқуқий механизмларини мустаҳкамлайди ва давлат бошқаруви тизимининг шаффофлигини оширади, деган хулосага келинган

Ушбу мақолада тезкор қидирув тадбирларини ўтказишда инсонларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини таъминлашда АҚШ, Канада, Италия, Германияда, Буюк Британия, Швецария ва бошқа ривожланган давлатларнинг тажрибалари таҳлил қилинган.

Мақола Ўзбекистон Республикасининг «Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тўғрисида»ги Қонуни 1- ва 4-моддаларида белгиланган профилактиканинг мақсади ва асосий вазифаларини хорижий давлатлар (Финляндия, Сингапур, Норвегия, Швеция, Нидерландия, Канада, Дания, Австралия, Шотландия, Янги Зеландия, Буюк Британия, АҚШ, Корея Республикаси, Германия) тажрибаси нуқтаи назаридан таҳлил қилади. Ҳуқуқий онгни ошириш (KiVa, Character and Citizenship Education), сабабларни бартараф этиш (Housing First, Root Causes Initiative), ижтимоий реабилитация (Mentor Program, Indigenous Justice Programs), жабрланувчиларни ҳимоя қилиш (Personal Safety Plan), идоралараро ҳамкорлик (Veiligheidshuizen, MASH, SSP) ва замонавий технологиялардан фойдаланиш (Predictive Policing, Police@SG) йўналишларидаги энг самарали моделлар батафсил ёритилган. Мақолада Ўзбекистон шароитига мослаштириш бўйича комплекс таклифлар берилган бўлиб, уларни жорий этиш ҳуқуқбузарликларни 20–40 % га камайтириш ва профилактика тизимини глобал стандартлар даражасига кўтариш имконини яратиши таъкидланган.

Буюк британияда тарқалаётган янги турдаги коронавирус ваҳимаси бутун Европага тарқалди. 22-декабрь санасидан бошлаб Ўзбекистон ҳам Британия ва янги штамм аниқланган бошқа мамлакатлар билан авиақатновларни тўхтатди. Хўш, янги вирус нега хавфли? Янги турдаги коронавируснинг хавфлилиги шундаки, у оддий коронавирусдан тезроқ тарқалади. Шунингдек, у янгича таркибда бўлгани учун шу вақтгача самарали бўлган дорилар таъсирида йўқолмаслиги мумкин.

Мазкур илмий мақолада давлат фуқаролик хизматида мажлислар самарадорлигини ошириш, инсон омилини қисқартириш ва мажлисларни рақамли технологиялар ёрдамида оптималлаштиришнинг истиқболли йўналишлари таҳлил қилинган. Тадқиқотда қиёсий кейс-таҳлил методи қўлланилди. Жаҳон тажрибаси (Эстония, Сингапур, АҚШ, Канада, Буюк Британия) ва илғор корпоратив амалиётлар (Zoom IQ, Microsoft Viva, Otter.ai) мисолида мажлисларни қисқартириш, автоматик хулоса тайёрлаш, қарорларни тез ва сифатли қабул қилиш механизмлари ўрганилган. Кейс-таҳлиллар асосида мажлислардаги вақт сарфи 40-70% гача камайиши, топшириқлар аниқлик билан тақсимланиши ва фуқаролик хизматчилари фаолиятида иш самарадорлиги ошиши мумкинлиги кўрсатиб берилган. Шу билан бирга, мазкур инновацион ёндашувларни Ўзбекистон давлат бошқарув тизимига жорий этиш бўйича таклифлар ҳам ишлаб чиқилган.

Мазкур тезисда замонавий ҳуқуқий давлатларда тергов судяси институтининг шаклланиши, ривожланиши ва амалиётда тутган ўрни таҳлил етилган. Жумладан, Франция, Италия, Испания, Нидерландия ва Германия каби Европа мамлакатларида тергов судясининг ваколатлари, функциялари ҳамда тергов жараёнидаги иштироки ёритилган. Бундан ташқари, Буюк Британия, Болтиқбўйи мамлакатлари, Қозоғистон ва Қирғизистон тажрибалари орқали турли ҳуқуқий тизимларда тергов судяси институтининг мавжудлиги ёки ўзига хос жиҳатлари таҳлил қилинади. Тадқиқотда тергов судяси институтининг фуқароларнинг ҳуқуқлари ва еркинликларини ишончли ҳимоя қилишдаги ўрни, шунингдек, тергов устидан суд назоратини таъминлашдаги аҳамияти алоҳида таъкидланади. Муаллиф ушбу институтни Ўзбекистон қонунчилигига татбиқ етиш зарурати ва ижобий натижалари ҳақида хулоса қилади.

Ўзбекистон мустақиллиги қўлга киритилгач нафақат юртимиз, балки хорижий мутахассислар олдида ҳам мамлакат ҳаётининг турли жабҳаларини ўрганиш учун янги имконият эшиклари очилди. Натижада, бугунги кунда хорижда Ўрта Осиё, хусусан Ўзбекистонга оид тадқиқотлар сонининг ўсгани ва минтақани ўрганувчи мутахассислар сонининг кўпайиб бораётганлигига гувоҳ бўлишимиз мумкин.

Мақола хорижий давлатлар (АҚШ, Россия, Франция, Германия, Буюк Британия, Исроил)да президент хавфсизлиги ва миллий хавфсизлик органларининг (USSS, ФСО, DGSE, BKA, MI5, Shin Bet) ҳуқуқбузарликлар профилактикаси бўйича фаолиятини такомиллаштириш масалаларини таҳлил қилади. Ушбу органларнинг терроризм, киберҳужумлар, молиявий жиноятлар, шпионаж ва бошқа таҳдидларга қарши профилактик чора-тадбирлари, замонавий технологиялар (Big Data, AI, биометрия, антидрон тизимлари), идоралараро ва халқаро ҳамкорлик механизмлари батафсил ёритилган. Тадқиқотда хорижий тажрибанинг асосий йўналишлари – ҳуқуқий базани мустаҳкамлаш, илмий-таҳлилий ёндашувларни ривожлантириш, ходимлар тайёргарлигини ошириш ҳамда профилактика самарадорлигини 20–50 % га кўтариш имкониятлари кўрсатиб берилган. Мақола хорижий тажрибани Ўзбекистон шароитига мослаштириш бўйича амалий таклифлар билан якунланади ва миллий хавфсизлик органларининг профилактика фаолиятини глобал стандартларга мослаштиришда муҳим аҳамиятга эга.

20-asr ingliz adabiyotida falsafiy roman janri o'zini baland ovozda e'lon qiladi. 20-asr ingliz intellektual romani adabiyotga yozuvchilar mahoratining eng yuqori namunalarini beradi. Intellektual roman tarixiy roman janriga kuchli ta’sir ko‘rsatadi. 20-asr ingliz tarixiy romani mualliflarning tarixga noan'anaviy nuqtai nazardan qarash istagi bilan birlashtirilgan. Yozuvchilar ko'pincha rasmiy tarix fanlari bilan bahslashadilar, afsonalar, afsonalar va afsonalar materiallaridan, shuningdek, bugungi kungacha saqlanib qolgan o'tmishning yozma va ashyoviy dalillaridan foydalanadilar. Ushbu jarayonning boshlanishi 19-asrda tasvirlangan, ammo bu yondashuv nihoyat 20-asrning o'rtalarida shakllangan.