XALQARO STANDARTLAR ASOSIDA FITOSANITAR XAVFLARNI TAHLIL QILISH

##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

Abstrak:

Ushbu maqolada fitosanitar xavflarni aniqlash, baholash va boshqarish bo‘yicha ilmiy asoslangan yondashuvlar tahlil qilinadi. O‘simliklar salomatligiga tahdid soluvchi zararkunandalar, kasallik qo‘zg‘atuvchilar va invaziv begona o‘tlarning tarqalish omillari, ularning iqtisodiy, ekologik va ijtimoiy ta’siri ko‘rib chiqiladi. Xalqaro fitosanitar xavf tahlili (PRA) standartlari va milliy karantin choralarining samaradorligi misolida metodologik yondashuvlar yoritiladi. Tadqiqot natijalari o‘z vaqtida va to‘g‘ri baholangan fitosanitar xavf choralarini qo‘llash orqali hududiy va xalqaro miqyosda o‘simliklar salomatligini saqlash, hosildorlikni oshirish va oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash mumkinligini ko‘rsatadi.

##plugins.themes.bootstrap3.article.details##

##submission.citations##:

IPPC (International Plant Protection Convention). (2019). ISPM 2: Framework for pest risk analysis. FAO, Rome. https://www.ippc.int/en/publications/593/

IPPC (International Plant Protection Convention). (2019). ISPM 11: Pest risk analysis for quarantine pests. FAO, Rome. https://www.ippc.int/en/publications/639/

EPPO (European and Mediterranean Plant Protection Organization). (2023). EPPO Decision Support Scheme for Pest Risk Analysis. Paris: EPPO. https://www.eppo.int/RESOURCES/eppo_standards/pra

Choudhary, R., Singh, P., & Verma, K. (2025). Climate change impacts on pest and disease dynamics in agriculture. Journal of Agricultural Sciences, 17(1), 45–59. https://doi.org/10.1016/j.agsci.2025.01.004

Raparelli, E., Marconi, M., & Vitale, A. (2025). Modelling invasive pest spread under climate change scenarios. Pest Management Science, 81(2), 112–125. https://doi.org/10.1002/ps.7890

Tshikhudo, P., Makhado, R., & Mokoena, M. (2025). Risk assessment of plant pathogens in Southern Africa. African Journal of Plant Protection, 42(1), 55–70. https://doi.org/10.1016/j.ajpp.2025.02.006

Panno, S., Caruso, A. G., & Davino, S. (2020). Tomato brown rugose fruit virus: Seed transmission rate and efficacy of different seed disinfection treatments. Plants, 9(5), 613. https://doi.org/10.3390/plants9050613

Adkin, A., & Wearne, S. (2025). Enhancing pest risk analysis methodologies: A global perspective. Crop Protection, 172, 106354. https://doi.org/10.1016/j.cropro.2025.106354

Grünberger, S., & Chaabane, A. (2024). Pesticide contamination in irrigation systems and its impact on beneficial organisms. Environmental Monitoring and Assessment, 196(2), 141. https://doi.org/10.1007/s10661-023-11715-3

Bebber, D. P., Holmes, T., & Gurr, S. J. (2014). The global spread of crop pests and pathogens. Global Ecology and Biogeography, 23(12), 1398–1407. https://doi.org/10.1111/geb.12214

Zadoks, J. C., & Schein, R. D. (2011). Epidemiology and plant disease management. Oxford University Press. ISBN: 978-0195127386

Miller, S. A., & Jones, J. B. (2014). Integrated management of plant virus diseases. In W. M. Foster (Ed.), Plant Pathology Concepts and Laboratory Exercises (pp. 515–540). CRC Press. https://doi.org/10.1201/b16503

FAO. (2022). Plant Pest Risk Analysis Guide. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations. https://www.fao.org/publications

CABI. (2023). Invasive Species Compendium. Wallingford, UK: CAB International. https://www.cabi.org/isc