Центральноазиатский журнал междисциплинарных исследований и исследований в области управления

Tay-Saks kasalligi TSD - bu autosom-retsessiv tarzda meros bo'lib o'tadigan, o'limga olib keladigan neyrodegenerativ kasallik bo'lib, unda HEXA genidagi mutatsiyalar tufayli beta-geksozaminidaza A fermenti yetishmovchiligi yuzaga keladi. Bu holat GM2 gangliozidning asosan markaziyda, ayniqsa miya va orqa miyadagi nerv hujayralarida to'planishiga olib keladi, bu esa progressiv neyron shikastlanish va nobud bo'lishiga sabab bo'ladi. Kasallikning klinik ko'rinishi infantil, yoshligida boshlanadigan subakut va kech boshlanadigan shakllarini o'z ichiga olgan keng spektrni tashkil etadi, ularning har biri boshlanish yoshi, og'irligi va tashxisdan keyin yashash muddati bilan farq qiladi. Kasallikning patofiziologik mexanizmi GM2 gangliozidni parchalay olmaydigan beta-geksozaminidaza A fermentining yetishmovchiligi va keyin bu moddaning lizosomalarda to'planishi, hujayra o'limi va asab tizimining funktsiyasini yo'qotishiga olib kelishi asosida yotadi. Tashxis ferment faolligini o'lchash (geksozaminidaza A darajasini aniqlash) va HEXA genidagi mutatsiyalarni aniqlash uchun molekulyar genetik testlar orqali qo'yiladi. Hozirgi vaqtda kasallikni davolash usuli mavjud emas, ammo simptomatik davo, palliativ yordam va genetik maslahat muhim ahamiyatga ega. Ushbu maqolaning maqsadi - Tay-Saks kasalligining turli shakllarining klinik ko'rinishi, diagnostik usullari, patofiziologiyasi, epidemiologiyasi va joriy davolash usullarini qiyosiy tahlil qilish orqali kasallikning keng spektrli tabatini chuqur o'rganishdir. Shuningdek, maqolada kasallikning kelajakdagi davolash istiqbollari, jumladan, gen terapiyasi, ferment almashtirish terapiyasi va substratni kamaytirish terapiyasi kabi yangi yo'nalishlar ham yoritiladi.

Parhez terapiyasi tibbiyotda kasalliklarni davolash va oldini olishda muhim vosita hisoblanadi, u bemorning organizm metabolizmini normallashtirishga, immun tizimini mustahkamlashga va turli kasalliklarning asoratlarini kamaytirishga yordam beradi, ayniqsa yurak-qon tomir, oshqozon-ichak va endokrin tizim kasalliklarida samarali qo‘llaniladi, parhez shifokor tomonidan bemorning yoshi, jinsi, sog‘liq holati va kasallik turiga qarab individual tarzda belgilanadi, shuningdek parhez dietaning to‘g‘ri tanlanishi bemorning turmush sifatini yaxshilash va kasalliklarning qaytalanishini kamaytirishga xizmat qiladi

Ushbu maqolada sun’iy intellekt texnologiyalarining mehnat bozoriga ta’siri, ish o‘rinlarining avtomatlashtirilishi va yangi kasblarning paydo bo‘lishi masalalari tahlil qilingan. Sun’iy intellektning rivojlanishi natijasida ba’zi kasblar yo‘qolishi mumkinligi bilan birga, yangi imkoniyatlar ham vujudga kelishi isbotlab berilgan. Shuningdek, maqolada inson kapitalini qayta tayyorlash, raqamli ko‘nikmalarni rivojlantirish va texnologiyani inson manfaatlariga xizmat qildirish zarurligi ilmiy asosda yoritilgan.

 This article provides detailed information about the concept of generations, their role in society, and the differences between them. Each generation is shaped by its historical, social, and economic conditions, and possesses distinct values, behaviors, and communication styles. Differences between generations such as the Silent Generation, Baby Boomers, Generation X, Millennials, and Generation Z are examined, describing their approach to work, attitudes toward technology, and social activity. The article also emphasizes the importance of developing effective communication, collaboration, and social understanding between different generations. This knowledge helps reduce intergenerational conflicts and promotes mutual respect in the workplace, educational processes, and everyday life.

ushbu maqolada kimyo fanidan maktab o‘quvchilarining ilmiy tadqiqot yaratish tashkil etishning pedagogik va metodik asoslari o‘rganilgan. Maktab o‘quvchilarini ilmiy tadqiqot ishlariga jalb qilish orqali xulosa kimyo faniga bo‘lgan fikrni baholash, tanqidiy va ijodiylashtirishni rivojlantirish, tajriba o‘rganish va natijalarni tahlil qilish ko‘rinishidagi tadqiqot tahlili. Kimyo darslarida va sinfdan ma'lumot olish uchun mashg'ulotlarda ilmiy yordamni amalga oshirishning amaliy usullari ko‘rsatib berilgan.

Современное воспитание младших школьников происходит в условиях стремительного развития информационных технологий. Цифровая среда стала неотъемлемой частью жизни семьи: гаджеты сопровождают ребёнка с ранних лет, а виртуальная коммуникация постепенно вытесняет живое, эмоционально насыщенное общение.

Ushbu maqolada kundan-kunga rivojlanib borayotgan maktabgacha ta’lim tizimiga yangi inovatsion ta’lim shakllarining va texnalogyalarining joriy etilishi, rivojlanish strategyasining ishlab chiqilishi, chekka qishloqdagi mamlakatimiz aholisi uchun maktabgacha ta’lim tashkilotlarini barpo qilinishi va shart-sharoitlar yaratish, maktabgacha ta’limda qamrov sonini oshirish, har bir bolani maktabgacha ta’limda mukammal ta’lim va tarbiya olishi uchun ijtimoiy ko’maklashish kabi islohotlar haqida so’z boradi.

В данной статье рассматриваются результаты теоретического и практического изучения роли педагогической практики в формировании основ педагогической компетентности студентов, готовящихся стать будущими учителями в системе высшего образования. Раскрывается значение педагогической практики в профессиональной подготовке будущего педагога, а также содержание, сущность, формы и методы формирования у них профессиональных умений и навыков.

This article explores the integration of blended learning (BL) models in philological education as a transformative approach to teacher training and digital competence development. Drawing on recent literature, including Ashraf et al. (2022) and Sobchenko and Vorozhbit-Horbatiuk (2022), the study examines both the pedagogical prospects and challenges of BL implementation in philology. Findings highlight that blended learning enhances student motivation, autonomy, and digital literacy while aligning educational practices with European and international standards. However, the success of BL depends on sound instructional design, teacher training, and equitable access to digital tools. The article concludes that blended learning represents not only a methodological shift but also a cultural transformation in philological education, fostering innovation, inclusivity, and interdisciplinary collaboration.

Maqolada O‘zbekiston Respublikasining Surxondaryo viloyati misolida jinoyatchilikning oldini olishning dolzarb masalalari ilmiy-amaliy nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Jamoat joylari va ko‘chalarda sodir etilgan jinoyatlarning 2025-yil 9 oyidagi statistik ko‘rsatkichlari (umumiy 36,1 %, ko‘chalarda 64,8 % ga kamayish) asosida viloyatda amalga oshirilgan profilaktika choralarining samaradorligi baholanadi. Tadqiqotda mahalla profilaktika inspektorlari tizimi, yoshlar bilan ishlash, iqtisodiy-ijtimoiy omillarni bartaraf etish hamda raqamli texnologiyalardan foydalanish kabi yo‘nalishlarning jinoyatchilik darajasiga ta’siri ko‘rsatib beriladi. Surxondaryo viloyatidagi tajriba Markaziy Osiyo mintaqasi uchun namunaviy model sifatida baholanib, ushbu choralarni yanada kengaytirish va tizimlashtirish bo‘yicha takliflar beriladi.

Молодёжь является ключевым ресурсом любой страны, её движущей силой и основой будущего развития. В статье рассматривается значимость современного поколения в формировании общества, развитии экономики, науки, культуры и социальных инициатив. Особое внимание уделяется сочетанию культурного наследия и современных технологий, а также инициативности и гражданской ответственности молодёжи. Анализируются примеры реализации государственных программ, направленных на поддержку талантливых и активных молодых людей и создание условий для их профессионального и личностного роста.

Мақолада Ўзбекистон Республикасида хотин-қизлар томонидан содир этилаётган ҳуқуқбузарликларнинг махсус профилактикасини такомиллаштириш масалалари илмий-амалий нуқтаи назардан таҳлил қилинади. 2020 йил статистикасига кўра, аёллар орасида фирибгарлик 30 %, ўғрилик 28 %, гиёҳванд моддалар билан боғлиқ жиноятлар 38 % га ошгани, ҳар 100 000 нафар аёлга 32 та жиноят тўғри келиши ва 14 774 нафар хотин-қизга «ҳимоя ордери» расмийлаштирилгани каби кўрсаткичлар асосида ҳуқуқбузарликларнинг гендер-ижтимоий сабаблари очиб берилади. Тадқиқотда оилавий зўравонлик, иқтисодий қарамлик, рақамли фирибгарлик, ҳуқуқий онгнинг пастлиги ва жабрланувчиларнинг мулкий зарарини қоплашдаги муаммолар алоҳида урғуланади. Профилактикани такомиллаштириш йўналишлари сифатида гендер-ҳассос полисинг, маҳалла инспекторлари тизимини кучайтириш, аёллар учун иқтисодий-таълимий дастурлар, рақамли хавфсизлик билимларини ошириш ва «ҳимоя ордери» тизимини рақамлаштириш бўйича амалий таклифлар берилади.

Maqolada O‘zbekiston Respublikasi ichki ishlar organlari profilaktika inspektorlari nazoratidagi obyektdarni tasniflashning nazariy-asosiy muammolari va takomillashtirish yo‘nalishlari tahlil qilinadi. Hozirgi tasnifning kamchiliklari, yuklamaning notekis taqsimlanishi va huquqbuzarliklarning aniqlanishiga salbiy ta’siri ko‘rsatib o‘tiladi. Surxondaryo viloyati misolida: 2025-yilning 9 oyida “Tiğ” tadbiri doirasida 2260 ta o‘tkir tiğli predmet aniqlanganligi, ma’muriy huquqbuzarliklarning 33 766 taga (+20 015) oshgani va boshqa statistik ko‘rsatkichlar asosida. Xavf darajasiga (risk assessment) asoslangan uch bosqichli (yuqori – o‘rta – past) tasnif modeli taklif etilib, “E-Profilaktika” axborot tizimini risk baholash moduli bilan to‘ldirish, jamoat joylari va “xavfli hududlarni” alohida obekt sifatida kiritish, o‘tkir tiğli predmet olib yuruvchilarni avtomatik ravishda o‘rta xavf guruhiga kiritish kabi amaliy takliflar beriladi. Ushbu choralar profilaktika inspektorlari faoliyatining samaradorligini oshirishga xizmat qiladi.

Maqolada O‘zbekiston Respublikasida probatsiya nazorati ostidagi shaxslarning xulq-atvorini baholashning nazariy-huquqiy asoslari, amaldagi tartib-qoidalari va takomillashtirish yo‘nalishlari chuqur tahlil qilinadi. “Probatsiya to‘g‘risida”gi Qonunning 27–29-moddalari va 2025 yil statistik ma’lumotlari (87 685 nafar nazoratdagi shaxs, 78 % to‘liq tuzalish ko‘rsatkichi, 10 ishga joylashtirish tadbirlari va boshqalar) asosida baholash jarayonidagi subyektivlik muammolari ko‘rsatib o‘tiladi. Xalqaro Risk-Needs-Responsivity (RNR) modeliga asoslangan 100 ballik standartlashtirilgan baholash tizimi taklif etilib, majburiyatlarni bajarish (40 ball), ijtimoiy moslashuv (30 ball), huquqiy intizom (20 ball) va psixologik-motivatsion holat (10 ball) kabi to‘rt blokdan iborat mezonlar batafsil bayon qilinadi. Baholashning uch bosqichli (dastlabki, davriy, yakuniy) tartibi va “E-Probatsiya” axborot tizimida avtomatik baholash modulini joriy etish zaruriyati asoslanadi. Taklif etilgan choralar probatsiya tizimining samaradorligini oshirish va qayta jinoyatchilikni kamaytirishga xizmat qiladi.

 Maqolada O‘zbekiston Respublikasi probatsiya xizmati faoliyatining hozirgi holati, erishilgan yutuqlar (2025-yil statistikasi: 87 685 nafar nazoratdagi shaxs, 78 % to‘liq tuzalish ko‘rsatkichi, 10 142 nafari ishga joylashtirilgan) va mavjud muammolar (xodimlarning og‘ir yuklamasi, baholashning sub’ektivligi, raqamlashtirishning yetarli emasligi, reabilitatsiya dasturlarining cheklanganligi) chuqur tahlil qilinadi. Buyuk Britaniya (OASys), Kanada (LS/CMI) va AQSh (LSI-R) tajribasiga asoslanib, probatsiya xizmatini takomillashtirishning kompleks yo‘nalishlari taklif etiladi: Risk-Need-Responsivity modeliga asoslangan milliy baholash vositasini joriy etish, xodimlar sonini 1,5 baravar oshirish, “E-Probatsiya” tizimini to‘liq raqamlashtirish, kognitiv-xulq terapiyasi va boshqa reabilitatsiya dasturlarini kengaytirish, qonunchilikni takomillashtirish. Ushbu choralar qayta jinoyatchilikni 20–30 % ga kamaytirish, inspektorlar ish unumdorligini 40–50 % ga oshirish va davlat byudjeti mablag‘larini tejash imkonini beradi.

Ushbu maqolada ta’lim muassasalarida ma’naviy-axloqiy tarbiyani tashkil etishda geymikatsiya va multimedia usullarining o‘rni haqida fikrlar batafsil yoritilgan.

Ibtidoiy dinlar — insoniyat tarixidagi eng qadimiy e’tiqodiy tizimlardan bo‘lib, ular inson tafakkuri, tabiat hodisalariga bo‘lgan munosabat va ijtimoiy hayotning dastlabki shakllarida shakllangan. Bu dinlarda odamlar tabiiy kuchlar — quyosh, oy, yomg‘ir, shamol, daraxt va hayvonlarga sig‘inish orqali ularning ta’sirini tushunishga va jilovlashga harakat qilganlar. Ibtidoiy diniy qarashlar orasida animizm (ruhlar mavjudligiga ishonch), fetishizm (ashyolarga ilohiy kuch yuklash), totemizm (hayvon yoki o‘simlikni ajdod deb bilish) va shamanizm (ruhoniy vositachilik) asosiy o‘rin tutadi. Ushbu e’tiqodlar keyinchalik rivojlangan dinlar — politeizm va monoteizm shakllariga zamin yaratgan. Ibtidoiy dinlar inson tafakkurining evolyutsiyasi, ma’naviyat va madaniyat tarixini o‘rganishda muhim manba hisoblanadi.

Мазкур ишда хорижий давлатларда профилактика инспекторларининг терговга қадар текширув босқичида терговчи билан ўзаро ҳамкорлик қилиш амалиёти ўрганилган. Тадқиқот доирасида профилактик хизмат ходимлари ва тергов органлари ўртасидаги ахборот алмашинуви, вазифалар тақсимоти, хавф омилларини барвақт аниқлаш механизми, қўшма текширув ҳаракатлари ҳамда жиноятчиликнинг олдини олишдаги институционал ёндашувлар таҳлил қилинади. Илғор хорижий тажрибалар асосида профилактика инспекторининг терговга қадар текширув жараёнидаги ўрни, ҳуқуқий мақоми ва амалий функциялари ёритилган. Ушбу тажриба миллий ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тизимини такомиллаштириш учун муҳим методологик асос бўлиб хизмат қилиши мумкин.

Ушбу ишда профилактика инспекторининг ҳуқуқбузарликлар объектларига нисбатан умумий ва якка тартибдаги профилактика чора-тадбирларини амалга ошириш фаолияти, уни такомиллаштиришга доир долзарб масалалар ҳамда хорижий амалиёт асосида самарали модель ва механизмлар таҳлил қилинади. Тадқиқот профилактика инспекторларининг ваколатлари, уларнинг жамият хавфсизлигини таъминлашдаги институционал ўрни, профилактика тадбирларининг амалдаги самарадорлиги, рецидив жиноятчиликнинг юқорилиги билан боғлиқ муаммолар ва уларни бартараф этиш йўлларини қамраб олади. Шuningdek, замонавий хавфни баҳолаш инструментларини жорий этиш, электрон профилактика тизимларини ривожлантириш, индивидуал профилактик ишни кучайтириш ҳамда жамоатчилик билан ҳамкорликни такомиллаштириш бўйича таклифлар илгари сурилади. Тадқиқот натижалари ҳуқуқбузарликлар профилактикаси соҳасидаги миллий тизимни модернизация қилиш учун назарий ва амалий аҳамиятга эга.

Мақола Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 2 апрелдаги ПҚ-5050-сон қарори билан ташкил этилган Маҳалла ҳуқуқ-тартибот масканларида профилактика инспектори ва патруль-пост хизмати ходимларининг жамоат тартибини сақлаш борасидаги ўзаро ҳамкорлигининг ҳозирги ҳолати ва такомиллаштириш йўналишларига бағишланган. Маскан Низомида белгиланган вазифа ва функциялар (жамоат тартибини сақлаш, видеокузатув мониторинги, ижтимоий мослаштириш, идоралараро ҳамкорлик) асосида икки ходимнинг бир жойда жойлашуви уларнинг маълумот алмашинуви ва тезкор реакциясини кескин оширгани таъкидланган. Шу билан бирга, ҳамкорлик регламентининг йўқлиги, видеокузатув тизимининг тўлиқ интеграция қилинмагани, юклама нормасининг юқорилиги каби муаммолар кўрсатиб ўтилган. Хорижий тажриба (Нидерландиянинг Veiligheidshuizen ва Wijkagent, Буюк Британиянинг Neighbourhood Policing Teams, Сингапурнинг Community Policing Unit) мисолида самарали ҳамкорлик моделлари таҳлил қилинган. Мақолада Маскан фаолиятини янада кучайтириш бўйича амалий таклифлар – кунлик брифинг-де-брифинг, ягона электрон журнал, видеотаҳлилчи мақоми, «Фидокор ёшлар» билан қўшма патруль ва махсус йўриқнома ишлаб чиқиш илгари сурилган. Ушбу чораларни жорий этиш ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш самарадорлигини 30–50 % га ошириши таъкидланган.

Мақола Ўзбекистонда полиция ходимининг ижтимоий-иқтисодий жиҳатдан кам таъминланган оилалар («Темир дафтар»га киритилганлар) билан профилактик ишлаш фаолиятининг ҳозирги ҳолати ва такомиллаштириш йўналишларига бағишланган. Президентнинг 2023 йил 21 декабрдаги ПФ-209-сон Фармони, ПҚ-402-сон қарори ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг «Темир дафтар», «Саховат ва кўмак» жамғармаси тўғрисидаги қарорлари асосида полиция ходимининг янги роли – маҳалла еттилиги, ижтимоий ходимлар ва «Инсон» марказлари билан интеграциялашган боғловчи бўғин сифатида талқин қилинган. Амалиётдаги муаммолар (тайёргарлик етишмаслиги, юклама нормасининг юқорилиги, маълумот алмашинувидаги тўсиқлар) ва хорижий тажриба (Буюк Британиянинг Troubled Families Programme, Нидерландиянинг Wijkagent, Швециянинг Socialtjänsten-Polisen) мисолида полиция ходимининг фаолиятини замонавийлаштириш бўйича амалий таклифлар илгари сурилган. Уларни жорий этиш кам таъминланган оилаларнинг ижтимоий аҳволини яхшилаш, ёшлар жиноятчилиги ва рецидивнинг олдини олишда сезиларли натижа бериши таъкидланган.

Ушбу ишда жиноий жавобгарликка тортилган ва жазони ижро этиш муассасаларидан қайтиб келган вояга етмаганлар билан профилактика инспекторининг ишлаш фаолиятининг мазмун-моҳияти ёритилади. Тадқиқотда мазкур тоифадаги ёшларнинг қайта жиноят содир этиш хавфини камайтириш, уларни ижтимоийлаштириш, психологик-қўллаб қувватлаш ва назорат қилишдаги замонавий ёндашувлар таҳлил қилинади. Шунингдек, хорижий давлатлар амалиёти асосида вояга етмаган ҳуқуқбузарлар билан ишлашнинг институционал моделлари, профилактика инспекторининг роли ва ваколатлари, идоралараро ҳамкорлик механизмлари ёритилади. Тадқиқот натижалари миллий профилактика тизимини такомиллаштириш учун муҳим назарий ва амалий аҳамият касб этади.

Ушбу ишда профилактика инспекторининг ҳуқуқбузарликлар профилактикасида бандлик ва меҳнат органлари билан ўзаро ҳамкорлик фаолияти таҳлил қилинади. Тадқиқотда ишсизлик, иқтисодий қийинчиликлар ва ижтимоий номувофиқликнинг ҳуқуқбузарликлар содир этилишига таъсир этувчи асосий омил сифатидаги ўрни ёритилади ҳамда ушбу муаммоларни бартараф этишда бандлик органлари билан профилактика инспектори ўртасидаги интерактив ҳамкорликни такомиллаштириш бўйича таклифлар ишлаб чиқилади. Мавжуд миллий амалиёт ва хорижий тажрибалар асосида шахсни меҳнатга жалб этиш, касбга ўқитиш, қайта тайёрлаш, иш билан таъминлаш ва ижтимоий ҳимоя механизмлари профилактика самарадорлигини оширувчи омиллар сифатида таҳлил қилинади. Тадқиқот натижалари ҳуқуқбузарликларнинг ижтимоий-иқтисодий илдизларини бартараф этишга қаратилган комплекс профилактика моделини шакллантиришда амалий аҳамиятга эга.

Ўзбекистон Республикасида қонуний никоҳсиз бирга яшаш (фактик никоҳ муносабатлари) кейинги йилларда жиддий ижтимоий-ҳуқуқий муаммога айланмоқда. Бундай муносабатлар кўпинча вояга етмаган қизларнинг эрта никоҳи, хотин-қизларнинг ҳуқуқлари поймол бўлиши, болаларнинг оталикдан маҳрум қолиши, оилавий зўравонлик ва камбағалликнинг кучайишига олиб келади.

Мақола Қозоғистон Республикасида оила-турмуш доирасидаги ҳуқуқбузарликлар (хусусан, оилавий зўравонлик)нинг олдини олишда профилактика инспекторлари томонидан умумий профилактикани амалга оширишдаги асосий муаммоларни таҳлил қилади. 2009 йилги «Турмыстық зорлық-зомбылық профилактикаси тўғрисида»ги Қонун ва 2024 йил апрелдаги янги қонунчилик ўзгартиришлари асосида тизимнинг амалий ишлаши кўриб чиқилади. Тадқиқотда профилактика инспекторларининг касбий тайёргарлигининг етишмаслиги, ресурслар тақчиллиги, идоралараро ҳамкорликнинг заифлиги каби тизимли камчиликлар очиб берилган.

 Мақола илғор хорижий давлатлар (АҚШ, Швеция, Норвегия, Германия, Буюк Британия, Австралия ва Янги Зеландия) тажрибаси асосида оила-турмуш доирасидаги ҳуқуқбузарликларнинг (хусусан, оилавий зўравонликнинг) олдини олишда профилактика инспекторлари фаолиятининг умумий профилактика тизимидаги ўрни ва аҳамиятини таҳлил қилади. Тадқиқотда умумий профилактиканинг проактив характерга эга экани, жамоатчиликнинг фаол иштирокини таъминлаш, эрта интервенция, гендер тенглигига оид таълим дастурлари ҳамда идоралараро ҳамкорликнинг самарадорлиги кўрсатиб берилган. Илмий асосланган хорижий моделлар таҳлили шуни кўрсатадики, профилактика инспекторларининг роли фақат репрессив ёки индивидуал чоралар билан чекланмасдан, балки жамиятнинг барча қатламларини қамраб олувчи умумий профилактика стратегиясининг муҳим звеноси сифатида шаклланиши лозим. Мақолада келтирилган хорижий тажриба Ўзбекистонда оилавий зўравонликнинг олдини олиш тизимини такомиллаштириш учун амалий тавсиялар бериш имконини яратади.

Мақола хорижий давлатлар (АҚШ, Россия, Франция, Германия, Буюк Британия, Исроил)да президент хавфсизлиги ва миллий хавфсизлик органларининг (USSS, ФСО, DGSE, BKA, MI5, Shin Bet) ҳуқуқбузарликлар профилактикаси бўйича фаолиятини такомиллаштириш масалаларини таҳлил қилади. Ушбу органларнинг терроризм, киберҳужумлар, молиявий жиноятлар, шпионаж ва бошқа таҳдидларга қарши профилактик чора-тадбирлари, замонавий технологиялар (Big Data, AI, биометрия, антидрон тизимлари), идоралараро ва халқаро ҳамкорлик механизмлари батафсил ёритилган. Тадқиқотда хорижий тажрибанинг асосий йўналишлари – ҳуқуқий базани мустаҳкамлаш, илмий-таҳлилий ёндашувларни ривожлантириш, ходимлар тайёргарлигини ошириш ҳамда профилактика самарадорлигини 20–50 % га кўтариш имкониятлари кўрсатиб берилган. Мақола хорижий тажрибани Ўзбекистон шароитига мослаштириш бўйича амалий таклифлар билан якунланади ва миллий хавфсизлик органларининг профилактика фаолиятини глобал стандартларга мослаштиришда муҳим аҳамиятга эга.

Мақола Ўзбекистон Республикасининг «Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тўғрисида»ги Қонуни 1- ва 4-моддаларида белгиланган профилактиканинг мақсади ва асосий вазифаларини хорижий давлатлар (Финляндия, Сингапур, Норвегия, Швеция, Нидерландия, Канада, Дания, Австралия, Шотландия, Янги Зеландия, Буюк Британия, АҚШ, Корея Республикаси, Германия) тажрибаси нуқтаи назаридан таҳлил қилади. Ҳуқуқий онгни ошириш (KiVa, Character and Citizenship Education), сабабларни бартараф этиш (Housing First, Root Causes Initiative), ижтимоий реабилитация (Mentor Program, Indigenous Justice Programs), жабрланувчиларни ҳимоя қилиш (Personal Safety Plan), идоралараро ҳамкорлик (Veiligheidshuizen, MASH, SSP) ва замонавий технологиялардан фойдаланиш (Predictive Policing, Police@SG) йўналишларидаги энг самарали моделлар батафсил ёритилган. Мақолада Ўзбекистон шароитига мослаштириш бўйича комплекс таклифлар берилган бўлиб, уларни жорий этиш ҳуқуқбузарликларни 20–40 % га камайтириш ва профилактика тизимини глобал стандартлар даражасига кўтариш имконини яратиши таъкидланган.

Ушбу ишда профилактика инспекторининг вояга етмаганлар ўртасида ўғирлик жиноятларини олдини олиш фаолиятининг мазмун-моҳияти, унда мавжуд муаммолар ва уларни бартараф этишга қаратилган амалий таклифлар ёритилган. Тадқиқотда ўғирлик жиноятларига мойил бўлган вояга етмаганларнинг ижтимоий-психологик хусусиятлари, уларнинг ҳуқуққа зид хатти-ҳаракатларига таъсир этувчи омиллар, оила ва маҳалла муҳитидаги профилактика ишларининг камчиликлари таҳлил қилинган. Шунингдек, профилактика инспектори фаолиятида замонавий хавфни баҳолаш инструментларидан фойдаланиш, таълим муассасалари, жамоат бирлашмалари ва пробация хизмати билан ҳамкорликни кучайтириш, профилактик ишни индивидуаллаштириш ҳамда рақамли технологияларни жорий этиш билан боғлиқ таклифлар илгари сурилган. Тадқиқот натижалари вояга етмаганлар ўртасида ўғирлик жиноятларини камайтириш ва жиноятчилик профилактикасини такомиллаштиришда муҳим назарий ва амалий аҳамият касб этади.

ПРОФИЛАКТИКА ИНСПЕКТОРИНИНГ РЕСИДИВ ЖИНОЯТЧИЛИКНИ ОЛИДИНИ ОЛИШ ФАОЛИЯТИ БОРАСИДАГИ АЙРИМ МУЛОҲАЗАЛАР

Мақола Ўзбекистон Республикасида профилактика инспекторининг рецидив жиноятчиликнинг олдини олиш фаолиятига бағишланган. Рецидив даражасининг юқорилиги (38–42 %), профилактика инспекторларининг ҳозирги муаммолари – юклама нормасининг ошиқлиги (120–180 нафар), касбий тайёргарликнинг етишмаслиги, моддий-техник таъминотнинг пастлиги, илмий асосланмаган хавфни баҳолаш усуллари батафсил таҳлил қилинган. Хорижий тажриба (Норвегия, Гавайи HOPE Probation, Германия Bewährungshelfer) мисолида индивидуал профилактиканинг самарали моделлари кўрсатиб берилган. Мақолада Ўзбекистон шароитида рецидивни 15–20 % га камайтириш имконини берадиган амалий таклифлар – юклама нормасини тушириш, RNR моделини жорий этиш, электрон назоратни кенгайтириш, идоралараро ҳамкорликни мустаҳкамлаш ва солиқ имтиёзлари орқали ишга жойлаштиришни рағбатлантириш илгари сурилган.

Ушбу ишда оила ва турмуш доирасидаги ҳуқуқбузарликларнинг олдини олишда профилактика инспектори ҳамда жамоат бирлашмаларининг ўзаро ҳамкорлик механизмлари ўрганилади. Тадқиқотда маиший зўравонлик, оилавий низолар ва турмуш муносабатлари доирасида юзага келаётган ҳуқуқбузарликларни барвақт аниқлаш, уларнинг келиб чиқиш сабабларини бартараф этиш ва профилактик таъсир чораларини амалга оширишда давлат ва жамоат тузилмалари ўртасидаги ҳамкорликнинг аҳамияти ёритилади. Шунингдек, хорижий амалиётлар мисолида фуқаролик жамияти институтларининг профилактика инспектори фаолиятига қўшадиган ҳиссаси, ўзаро ҳамкорликнинг ҳуқуқий асослари ва амалий механизмлари таҳлил қилинади. Тадқиқот натижалари миллий профилактика тизимини такомиллаштиришда муҳим назарий ва амалий аҳамиятга эга.

Мақола хорижий илғор давлатлар (Германия, Буюк Британия, Норвегия, АҚШ, Австралия, Сингапур) тажрибаси асосида профилактика инспекторларининг рецидив жиноятчиликнинг олдини олишдаги роли ва самарали механизмларини таҳлил қилади. Рецидив даражасининг энг паст кўрсаткичларига эга бўлган мамлакатларнинг пробация хизматлари (Bewährungshelfer, National Probation Service, HOPE Probation, Yellow Ribbon Project каби моделлар) батафсил ёритилган. Тадқиқотда инспекторларнинг юқори касбий тайёргарлиги, оптимал юклама, Risk-Need-Responsivity (RNR) модели, электрон назорат, иш билан таъминлаш дастурлари, маданий мослашув ва тезкор санкциялар каби омилларнинг рецидивни 20–55 % га камайтиришдаги ҳал қилувчи аҳамияти кўрсатиб берилган. Мақолада хорижий тажрибани Ўзбекистон шароитига мослаштириш бўйича амалий таклифлар берилган бўлиб, ушбу ёндашувларни жорий қилиш рецидив жиноятчиликни тубдан камайтириш ва давлат бюджетини тежаш имконини яратиши таъкидланади.

Ushbu ilmiy maqola O‘zbekiston soliq va bojxona tizimida Fintech texnologiyalarini joriy etish jarayonini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda “Raqamli O‘zbekiston–2030” strategiyasi doirasida raqamlashtirishning huquqiy asoslari yoritiladi. My.soliq.uz va Customs.uz platformalarining funksionalligi, raqamlashtirishning shaffoflik, byudjet tushumlari va jarayonlar tezligi kabi ko‘rsatkichlarga ta’siri statistik ma’lumotlar asosida baholanadi. Shuningdek, FinTech and Banking Forum hamda bojxona tizimida joriy etilayotgan “Yo‘lovchi deklaratsiyasi”, elektron navbat va Z-portal kabi raqamli yechimlar o‘rganiladi. Tadqiqot Estoniya, Singapur va Janubiy Koreya tajribasi bilan taqqoslanib, O‘zbekiston uchun takomillashtirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqadi.

 Maqolada gidrosefaliya kasalligiga zamonaviy tibbiy va neyroxirurgik nuqtayi nazardan yondashilgan. Ushbu kasallik markaziy asab tizimi faoliyatining buzilishi bilan kechib, miya qorinchalarida va subaraxnoidal bo‘shliqlarda miya suyuqligining likvor me’yordan ortiqcha to‘planishi natijasida vujudga keladi. Natijada miya bosimi oshib, neyron hujayralarda ishemik va degenerativ jarayonlar rivojlanadi. Maqolada gidrosefaliyaning asosiy etiologik omillari, rivojlanish mexanizmlari, morfologik o‘zgarishlari hamda kasallikni tashxislashda qo‘llaniladigan zamonaviy usullar tahlil qilingan. Shuningdek, ventrikulo-peritoneal shunt, endoskopik uchinchi ventrikulostomiya  ETV va mikroinvaziv neyroxirurgik operatsiyalar kabi davolash usullarining afzalliklari va klinik natijalari yoritilgan. Tadqiqot natijalari gidrosefaliyaning erta tashxisi, kompleks davolash choralari va reabilitatsiya muolajalarining ahamiyatini ko‘rsatadi.

Mazkur maqolada inson temperamentining mohiyati, uning psixologik va fiziologik asoslari hamda shaxs rivojlanishidagi o‘rni haqida so‘z yuritiladi. Temperament insonning individual xususiyatlarini, xatti-harakatlar dinamikasini va hissiy reaksiyalar tezligini belgilovchi muhim omil sifatida qaraladi. Maqolada temperament turlari, ularning farqlari, tarixiy shakllanishi hamda zamonaviy psixologiyada qo‘llanilish jihatlari keng tahlil qilingan. Shuningdek, temperamentning ta’lim-tarbiya jarayonidagi ahamiyati va shaxs faoliyatiga ta’siri haqida ilmiy qarashlar bayon etilgan.

Mazkur maqolada online o‘quv platformalaridan foydalanish orqali ingliz tilini o‘rgatishda o‘quvchi motivatsiyasini oshirishning zamonaviy pedagogik strategiyalari chuqur yoritilgan. Raqamli ta’lim muhiti bugungi globallashuv jarayonida o‘quvchilarning bilim olish nafaqat ularni imkoniyatlarini kengaytiribgina qolmay, ularning o‘quv faoliyatiga bo‘lgan ichki qiziqishi, o‘zlashtirish sur’atlari va mustaqil ishlash ko‘nikmalarini sezilarli darajada rivojlantiradi. Ushbu ilmiy ishda motivatsiya nazariyalari, raqamli platformalar imkoniyatlari, o‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi o‘zaro aloqani o‘zgarishi, shuningdek, raqamli texnologiyalarning ta’lim psixologiyasiga ko‘rsatgan ta’siri ilmiy-pedagogik nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Maqolada platformalarning didaktik funksiyalari, interaktiv mashg‘ulotlar yaratish mexanizmlari, gamifikatsiya elementlaridan foydalanish, moslashtirilgan ta’lim, differensial yondashuv, onlayn baholash tizimlarini, teskari aloqa sifati va o‘quvchi ehtiyojlariga moslashtirilgan ta’lim strategiyalari batafsil yoritildi. Shuningdek, ingliz tilini o‘rgatishda raqamli vositalarning afzalliklari bilan birga cheklovlari, xavflari va ularni bartaraf etish yo‘llarini ham ilmiy asosda ko‘rib chiqildi. Natijada maqola bugungi kunning dolzarb masalalaridan biri va  onlayn ta’lim sharoitida samarali motivatsiya tizimini yaratishning kompleks yondashuvini taklif etadi

Мақолада коррупцияга қарши кураш соҳасида ҳуқуқий таъриф ва жиноят-ҳуқуқий чегараларни аниқлаш муаммоси комплекс тарзда таҳлил қилинади. Бошланғич қисмида “Transparency International”нинг коррупцияни қабул қилиш индекси (CPI) кўрсаткичлари ҳамда БМТ, Европа Кенгаши ва бошқа халқаро институтлар маълумотлари асосида коррупциянинг глобал хавфи, инсон ҳуқуқлари, қонун устуворлиги ва барқарор ривожланишга салбий таъсири ёритилади. Ўзбекистоннинг “Ўзбекистон – 2030” стратегияси, айниқса 89-мақсадда коррупцияга қарши курашишни устувор йўналиш сифатида белгилаши, шунингдек 2024 йилда коррупцияга оид жиноятлар статистикаси орқали миллий вазият таҳлил қилинади. Мақолада халқаро ҳуқуқий ҳужжатларда, жумладан БМТнинг Коррупцияга қарши конвенцияси, Европа Кенгаши конвенциялари, МДҲ доирасидаги намунавий қонунлар ва Россия, Беларусь, Қозоғистон қонунчилигида “коррупция” тушунчаси кенг таҳлил қилинади, бироқ ушбу ҳужжатларда ягона ва аниқ ҳуқуқий таърифнинг мавжуд эмаслиги қайд этилади. Ўзбекистон Республикасининг “Коррупцияга қарши курашиш тўғрисида”ги Қонунидаги таъриф ҳам танқидий ўрганилиб, унинг фақат пора олиш-бериш ва ваколатни суиистеъмол қилишга чеклангани, лоббизм, непотизм, протекционизм, таъсир савдоси каби замонавий кўринишларни тўлиқ қамраб олмаслиги кўрсатилади. Муаллиф коррупциянинг махсус субъект, мансаб ваколатидан ғаразли фойдаланиш, жамият ва давлат манфаатларига зидлик, латентлик ва тизимлилик каби белгиларини ажратиб, улар асосида такомиллаштирилган ҳуқуқий таъриф таклиф этади. Шу билан бирга, коррупцияга оид жиноятларни субъект, объект, шакл, ҳуқуқий оқибат ва манфаат тури каби мезонлар асосида модулли, мослашувчан таснифлаш ғояси илгари сурилади. Хулоса ўрнида бундай ёндашув миллий жиноят қонунчилигини ривожлантириш, коррупция билан боғлиқ жиноятларни тўғри квалификация қилиш, ҳуқуқни қўллаш амалиёти ва суд-тергов органлари учун методологик асос сифатида хизмат қилиши таъкидланади.

Ushbu maqolada elektron hukumat tizimida axborot xavfsizligini ta’minlashning dolzarb masalalari, kiberhujumlarning oldini olish choralari hamda O’zbekiston Respublikasida kiberhimoya tizimini rivojlantirish bo’yicha amalga oshirilayotgan ishlar tahlil qilingan. Mazkur maqolada elektron hukumat tizimining rivojlanish jarayoni va uning huquqiy asoslari, shuningdek, kiberxavfsizlikning texnologik hamda huquqiy jihatlari atroflicha ko’rib chiqiladi. Elektron hukumatning fuqarolarga davlat xizmatlarini raqamli shaklda taqdim etishdagi ahamiyati, shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilish, axborot xavfsizligini ta’minlash, kiberjinoyatlarga qarshi kurashish hamda axborot xavfsizligi tizimini mustahkamlash masalalari tahlil etiladi. Maqolada shuningdek xalqaro tajribalar asosida davlat axborot tizimlarini himoyalashning samarali yollari ko’rsatib o’tilgan.

This article discusses the economic content of unemployment, methods for measuring its level, as well as the essence of the theory of natural unemployment. The existence of frictional and structural unemployment in the labor market is explained. The article analyzes the economic consequences of unemployment - a decrease in production, a decrease in national income, and a negative impact on social stability. It is also substantiated that, according to A. Okun's law, each percentage increase in the unemployment rate above the natural rate leads to a certain decrease in gross domestic product. This theoretical approach is of great importance in determining the economic cost of unemployment and developing labor market regulation policies. The results of the study show that improving employment policy, improving labor force skills, and increasing labor market flexibility are effective ways to reduce unemployment.

Ushbu maqola ta'lim jarayonida o'quvchilarning nutq madaniyatini rivojlantirishning ahamiyatini yoritadi. Boshlang'ich ta'lim bosqichida bolalarning nutq ko'nikmalarini shakllantirish, ularning fikrlarini aniq va ravon ifoda etishlari uchun zarur shart-sharoitlarni yaratish muhimdir. Maqolada nutq madaniyatini oshirishga qaratilgan turli metodikalar, o'yinlar, mashqlar va didaktik materiallar keltiriladi. Shuningdek, o'qituvchilarga bolalar bilan ishlashda qo'llanilishi mumkin bo'lgan innovatsion yondashuvlar va strategiyalar taqdim etiladi. Nutq madaniyatining shakllanishi nafaqat o'quvchilarning akademik muvaffaqiyatiga, balki ularning ijtimoiy hayotida ham muhim rol o'ynaydi. Ushbu tadqiqot natijalari boshlang'ich ta'lim tizimida sifatli nutq madaniyatini rivojlantirish uchun amaliy tavsiyalar beradi.

Kimyoviy termodinamikaning birinchi qonuni ΔU=Q−A tenglamasi asosida tizimning ichki energiyasi, issiqlik va ish o‘rtasidagi fundamental bog‘liqlik ilmiy tahlil qilinadi. Ichki energiyaning molekulyar kinetik va potentsial komponentlari, ularning harorat va bosim bilan statistik o‘zgarishi  modellashtiriladi. Issiqlik va ishning energiya almashinuvidagi roli izotermik, adiabatik va izoxor jarayonlar misolida qisqa analitik ifodalar orqali tushuntiriladi. Statistik manbalarga ko‘ra, kimyoviy jarayonlarda issiqlikning ishga aylanish samaradorligi 25–35 % ni tashkil etishi, sanoat jarayonlarida energiya yo‘qotishlari esa 30–40 % gacha yetishi mumkinligi qayd etildi. Internet ma’lumotlari asosidagi istiqbolli bashoratlarga ko‘ra, 2030-yilgacha kvant termodinamikasi usullarini qo‘llash ichki energiya fluktuatsiyalarini o‘lchash aniqligini 8–10 baravar oshirishi kutilmoqda. Mazkur ilmiy tahlillar energiya almashinuvi jarayonlarini chuqur anglashga va termo-kimyoviy texnologiyalarning yanada samarali rivojlanishiga nazariy asos yaratadi.

Ushbu maqolada globalizatsiya va raqamli transformatsiya jarayonlarining ta’lim tizimiga kiritayotgan tub o‘zgarishlari tahlil qilinadi. Ayniqsa, o‘qituvchilik kasbiga tayyorlanayotgan bo‘lajak pedagoglar uchun bu jarayonlar yangi imkoniyatlar yaratishi bilan birga, ulkan mas’uliyatni ham yuzaga chiqaradi. Maqolada bo‘lajak o‘qituvchilarda kiber ijtimoiylashuv jarayoni, uning mazmuni, funktsional yo‘nalishlari va zamonaviy ta’limdagi roli batafsil o‘rganilgan. Kiber ijtimoiylashuv — bu ta’lim subyektlarining raqamli axborot-kommunikatsion texnologiyalar yordamida o‘zaro axborot almashuvi, kasbiy hamkorlik, tajriba va fikr bo‘lishuvi orqali ijtimoiylashuvi jarayonidir. Maqolada ushbu jarayonni ta’lim amaliyotiga integratsiya qilishda motivatsion, axborot-kommunikatsion, ijtimoiy-kommunikativ, faoliyatga yo‘naltirilgan, reflektiv-tahliliy va me’yoriy-huquqiy mexanizmlar tizimi batafsil yoritilgan. Har bir mexanizmning mazmuni, vazifasi va rivojlantirish yo‘llari misollar bilan tushuntirilgan va ularning bo‘lajak pedagoglarning kasbiy tayyorgarligidagi o‘rni asoslab berilgan.

Mazkur maqolada Ozod Sharafiddinovning “Buyuklarimiz bag‘rimizga qaytdi” maqolasi asosida mustaqillik yillarida milliy adabiyotga, tarixiy adolatga va ma’naviy tiklanishga qaratilgan jarayonlar tahlil qilinadi. Adibning teran mulohazalari orqali sovet davrida taqiqlangan Cho‘lpon, Fitrat, Qodiriy kabi ijodkorlarning oqlanishi, ularning merosining xalqqa qaytarilishi milliy uyg‘onishning asosiy omili sifatida yoritiladi. Maqola mustaqillikning ma’naviy mazmuni, milliy o‘zlikning tiklanishi, adabiy merosning yosh avlod tarbiyasidagi o‘rni kabi masalalarni ilmiy-nazariy asosda ochib beradi. Sharafiddinovning fikricha, buyuk adiblar merosiga qaytish xalqning ruhiy uyg‘onishini, ma’naviy poydevorining mustahkamlanishini ta’minlaydigan bebaho jarayondir.

Oral tumors and cysts are common pathological entities in the oral cavity that can significantly affect both functional and aesthetic aspects of the jaw and surrounding structures. These lesions may be classified as benign or malignant, and cystic formations, with varying clinical presentations, growth patterns, and recurrence potential. Early detection and accurate diagnosis through clinical examination, radiographic imaging, and histopathological evaluation are essential for effective management. Surgical intervention remains the primary treatment modality, with the choice of technique dependent on lesion type, size, location, and aggressiveness. Postoperative care, including monitoring for complications and recurrence, plays a critical role in achieving favorable outcomes. Advances in minimally invasive, laser-assisted, and computer-guided surgical techniques, combined with regenerative approaches, have improved treatment precision, reduced morbidity, and enhanced functional and aesthetic rehabilitation. This study provides a comprehensive review of the etiology, clinical features, diagnostic strategies, surgical management, postoperative care, and recurrence patterns of oral tumors and cysts, emphasizing evidence-based approaches for optimal patient care.

Мақолада коррупцияга қарши кураш соҳасида ҳуқуқий таъриф ва жиноят-ҳуқуқий чегараларни аниқлаш муаммоси комплекс тарзда таҳлил қилинади. Бошланғич қисмида “Transparency International”нинг коррупцияни қабул қилиш индекси (CPI) кўрсаткичлари ҳамда БМТ, Европа Кенгаши ва бошқа халқаро институтлар маълумотлари асосида коррупциянинг глобал хавфи, инсон ҳуқуқлари, қонун устуворлиги ва барқарор ривожланишга салбий таъсири ёритилади.Ўзбекистоннинг “Ўзбекистон – 2030” стратегияси, айниқса 89-мақсадда коррупцияга қарши курашишни устувор йўналиш сифатида белгилаши, шунингдек 2024 йилда коррупцияга оид жиноятлар статистикаси орқали миллий вазият таҳлил қилинади. Мақолада халқаро ҳуқуқий ҳужжатларда, жумладан БМТнинг Коррупцияга қарши конвенцияси, Европа Кенгаши конвенциялари, МДҲ доирасидаги намунавий қонунлар ва Россия, Беларусь, Қозоғистон қонунчилигида “коррупция” тушунчаси кенг таҳлил қилинади, бироқ ушбу ҳужжатларда ягона ва аниқ ҳуқуқий таърифнинг мавжуд эмаслиги қайд этилади. Ўзбекистон Республикасининг “Коррупцияга қарши курашиш тўғрисида”ги Қонунидаги таъриф ҳам танқидий ўрганилиб, унинг фақат пора олиш-бериш ва ваколатни суиистеъмол қилишга чеклангани, лоббизм, непотизм, протекционизм, таъсир савдоси каби замонавий кўринишларни тўлиқ қамраб олмаслиги кўрсатилади. Муаллиф коррупциянинг махсус субъект, мансаб ваколатидан ғаразли фойдаланиш, жамият ва давлат манфаатларига зидлик, латентлик ва тизимлилик каби белгиларини ажратиб, улар асосида такомиллаштирилган ҳуқуқий таъриф таклиф этади. Шу билан бирга, коррупцияга оид жиноятларни субъект, объект, шакл, ҳуқуқий оқибат ва манфаат тури каби мезонлар асосида модулли, мослашувчан таснифлаш ғояси илгари сурилади. Хулоса ўрнида бундай ёндашув миллий жиноят қонунчилигини ривожлантириш, коррупция билан боғлиқ жиноятларни тўғри квалификация қилиш, ҳуқуқни қўллаш амалиёти ва суд-тергов органлари учун методологик асос сифатида хизмат қилиши таъкидланади

Ушбу мақолада профилактика инспекторининг ҳуқуқбузарликлар махсус профилактикасини амалга оширишдаги вазифалари, функциялари ва амалий фаолияти ҳар томонлама таҳлил қилинган. Тадқиқотда ҳуқуқбузарликлар хавфи юқори бўлган шахсларни аниқлаш, улар билан индивидуал ишлаш, психологик ва ижтимоий кўмак кўрсатиш, оилавий муҳитдаги муаммоларни бартараф этиш ҳамда фуқароларнинг ҳуқуқий онгини ошириш каби йўналишлар алоҳида ёритилади. Шунингдек, профилактика инспекторининг таълим муассасалари, маҳалла, ички ишлар органлари ва фуқаролик жамияти институтлари билан ўзаро ҳамкорлиги самарадорлигини ошириш омиллари тадқиқ этилади. Мақолада амалдаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар, замонавий ёндашувлар ва ахборот технологияларидан фойдаланиш орқали махсус профилактика ишларини такомиллаштириш бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқилган.

Мақолада профилактика инспекторининг таълим муассасаларида таҳсил олаётган ҳуқуқбузарликлар содир этишга мойил бўлган талабалар билан ишлашда якка тартибдаги профилактика чора-тадбирларини такомиллаштиришнинг аҳамияти ёритилади.

Мақолада профилактика инспектори фаолиятида «Фидокор ёшлар» жамоатчилик патруль гуруҳлари билан ҳамкорликни такомиллаштириш йўналишлари таҳлил қилинади.

Мақолада профилактика инспекторининг ҳуқуқбузарликлар профилактикаси соҳасида навбатчилик қисми билан ўзаро ҳамкорлигини такомиллаштиришнинг аҳамияти ва усуллари ёритилади.

Мақолада профилактика инспекторларининг маъмурий ҳуқуқбузарликлар тўғрисидаги мурожаатларни кўриб чиқишдаги фаолияти таҳлил қилинади. Унда мурожаатларни самарали ва ҳуқуқий жиҳатдан тўғри кўриб чиқиш механизмлари, мавжуд муаммолар, халқаро илғор тажрибалар ва улардан фойдаланиш имкониятлари таҳлил қилинади.

Ушбу мақолада профилактика инспекторларининг соғлиққа қарши жиноятларнинг умумий профилактикаси бўйича ишлаш тартиби, асосий йўналишлари, маҳаллада соғлиққа қарши жиноятларнинг умумий профилактикасини амалга ошириладиган чора-тадбирлари ҳақида сўз юритилади.

Ушбу мақолада профилактика инспекторларининг фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органларида ижтимоий профилактикани амалга оширишда еттилик ходимлари билан ҳамкорлиги, асосий йўналишлари, ижтимоий профилактикани амалга ошириш тартиби, маҳалла еттилигининг ижтимоий профилактика доирасидаги вазифалари ҳақида сўз юритилади.

Ушбу мақолада профилактика инспекторининг чет эл давлатларига кетиб қайтиб келган фуқаролар билан ишлаш фаолиятининг асосий йўналишлари, ушбу фаолиятни амалга оширшда бошқа давлат органлари билан ҳамкорлиги ва асосий вазифалари ҳақида сўз юритилади

Ушбу мақолада профилактика инспекторининг чет эл давлатларига кетиб қайтиб келган фуқаролар билан ишлаш фаолиятининг асосий йўналишлари, ушбу фаолиятни амалга оширшда бошқа давлат органлари билан ҳамкорлиги ва асосий вазифалари ҳақида сўз юритилади.

Ушбу мақолада ички ишлар органларида ахборот-ташлил фаолиятининг шакллари ва усулларини қўллашнинг ўзига хос хусусиятлари хорижий давлатлар полицияси тажрибаси асосида таҳлил қилинади. Жумладан, АҚШ, Буюк Британия, Германия, Жанубий Корея, Япония каби мамлакатларда полиция бўлинмалари томонидан жиноятчиликка қарши курашишда қўлланилаётган аналитик платформалар, прогнозлаш технологиялари, электрон маълумотлар базалари, тезкор маълумотларни қайта ишлаш алгоритмлари ва криминологик таҳлил усуллари ёритилади. Мақолада замонавий ахборот технологияларига асосланган қарор қабул қилиш, хавф хариталаштириш (crime mapping), «интеллектуал полиция» модели (Intelligence-led policing) ва идоралараро ахборот алмашинуви механизмлари фаолият самарадорлигини оширишдаги аҳамияти асосланган. Хорижий тажриба таҳлили ички ишлар органларининг ахборот-таҳлил салоҳиятини яхшилаш, миллий амалиётга инновацион ёндашувларни жорий этиш бўйича амалий таклифлар ишлаб чиқишга хизмат қилади.

Эпителиальный копчиковый ход (ЭКХ) представляет собой распространённое хроническое заболевание крестцово-копчиковой области, характеризующееся формированием эпителизированных ходов и склонностью к рецидивирующему воспалению. Цель исследования заключалась в определении оптимизированных алгоритмов диагностики и хирургического лечения ЭКХ на основе систематического анализа современных данных. Проведён обзор 52 публикаций 2018–2024 гг., включающих клинические рекомендации, рандомизированные исследования и мета-анализы. Установлено, что патогенез ЭКХ является многофакторным, объединяя врождённые особенности развития каудальной области и приобретённые механизмы («теория вросшего волоса»).  Сравнительная оценка хирургических методик показала преимущество малоинвазивных технологий: лазерная деструкция и микросинусэктомия продемонстрировали минимальную частоту рецидива (2–5%) и быструю реабилитацию, тогда как традиционное широкое иссечение сопровождается длительным заживлением и рецидивами до 15–20%. При рецидивирующих и распространённых формах наиболее эффективными оказались пластические методы — операция Базиона (Cleft Lift), пластика по Лимбергу и Каридакису, обеспечивающие снижение частоты рецидивов до 1–3% за счёт устранения анатомических предрасполагающих факторов.

Сформирован алгоритм дифференцированного выбора хирургической тактики с учётом клинической формы и стадии заболевания. Комплексный подход, включающий малоинвазивное удаление ходов, коррекцию межъягодичной складки и меры вторичной профилактики (эпиляция, гигиена), позволяет достигать положительных исходов у 96–98% пациентов.

Maqola Yangi O‘zbekistonda konfessiyalararo totuvlikni ta’minlashning huquqiy negizlari va uning amaliy ifodasiga bag‘ishlangan. Unda sohadagi qonunchilik evolyutsiyasi, xususan, 1998 va 2021-yilgi qonunlarning qiyosiy tahlili misolida davlat siyosatining liberallashuvi hamda “kuzatuvchi” funksiyasidan “kafil” maqomiga o‘tish jarayoni ochib berilgan. Shuningdek, mavzu doirasida Konfessiyalar ishlari bo‘yicha kengashning o‘rni va BMT rezolyutsiyasi kabi global tashabbuslarning ahamiyati ko‘rsatib o‘tilgan. Tadqiqot yakunida ushbu yondashuvning ijtimoiy barqarorlikni mustahkamlashdagi o‘rni bo‘yicha tegishli xulosalar keltirilgan.

Ushbu Maqolada dalillarning tushunchasi, turlari, to'plash va tekshirish usullari, shuningdek, nomaqbul dalillar deb topilishi mumkin bo'lgan holatlar batafsil tahlil qilinadi, dalillarni to‘plash, tekshirish va baholash jarayonining qonuniyligi adolatli sudlovni ta’minlashda asosiy omil hisoblanadi va shuningdek muhokama qilingan masalalar xususida mualliflik pozitsiyasi bayon qilingan.

Ushbu maqolada jinoyat protsessida dalillarni baholashning mazmuni va uning sud qarorlariga ta’siri yoritiladi. Dalillarni baholash haqiqatni aniqlash, aybsizlik prezumpsiyasini ta’minlash va adolatli sudlovni amalga oshirishda qanday asosiy ahamiyatga ega ekani ko‘rsatib beriladi. Shuningdek, baholash jarayonida qo‘llaniladigan tamoyillar hamda ularning tergov va sud amaliyotidagi o‘rni umumlashtirilgan shaklda tahlil qilinadi.

Qandli diabet bugungi kunda dunyo miqyosida eng ko‘p uchraydigan metabolik kasalliklardan biri bo‘lib, uning eng xavfli uzoq muddatli asoratlaridan biri — diabetik neyropatiya hisoblanadi. Periferik nerv tizimining diffuz shikastlanishi bilan kechuvchi ushbu holatning ildizida murakkab biokimyoviy jarayonlar yotadi. Mazkur maqola qandli diabetda kuzatiladigan neyropatiyaning asosiy molekulyar va biokimyoviy patogenezini tahlil qiladi. Giperglikemiya oqsillar glikatsiyasi orqali kengaytirilgan glikatsiya mahsulotlari (AGEs) hosil bo‘lishini kuchaytiradi, bu esa hujayra retseptorlari bilan o‘zaro ta’sirlashib, yallig‘lanish kaskadini faollashtiradi. Shu bilan birga poliollar yo‘lining haddan tashqari faollashuvi natijasida sorbitolning to‘planishi, NADPH sarfining ortishi va antioksidant himoya tizimining susayishi kuzatiladi. Oksidativ stressning kuchayishi mitoxondrial disfunktsiyani chaqiradi, shuningdek, protein kinaza C (PKC) yo‘li faollashuvi mikrosirkulyatsiya buzilishiga olib keladi. Yallig‘lanish mediatorlarining ko‘payishi, endotelial disfunksiya va immun tizimning faollashgan reaksiyalari neyronlarning struktura va funksiyasiga bosqichma-bosqich zarar yetkazadi. Mazkur mexanizmlarning birgalikdagi ta’siri natijasida aksonal degeneratsiya, demiyelinizatsiya, impuls o‘tish tezligining pasayishi va klinik neyropatik simptomlar rivojlanadi. Ushbu maqola patogenezni chuqurroq anglash orqali diabetik neyropatiyaning oldini olish va davolash strategiyalarini takomillashtirishga ilmiy asos yaratishni maqsad qiladi.

В статье рассматриваются особенности профилактики правонарушений в махаллях со сложной криминогенной ситуацией. Раскрывается роль института махалли в обеспечении общественной безопасности, повышение уровня правовой культуры населения и совершенствование механизмов профилактической деятельности. Исследование направлено на разработку эффективных моделей взаимодействия органов самоуправления, правоохранительных органов и местного сообщества.

INSОN HUQUQLАRIGА RIОYА ETILISHINI NАZОRАT QILISHNING ХАLQАRО MEХАNIZMLАRI

Mаzkur mаqоlаdа insоn huquqlаrini tа’minlаsh vа ulаrning хаlqаrо dаrаjаdаgi himоyа meхаnizmlаri tаhlil qilinаdi. Insоn huquqlаrining хаlqаrо miqyоsdа e’tirоf etilishi, хususаn, BMTning ushbu yо‘nаlishdаgi о‘rni vа funksiyаlаri, аsоsiy оrgаnlаrining vаkоlаtlаri hаmdа insоn huquqlаrigа оid universаl tаmоyillаrning shаkllаnishi ilmiy аsоsdа yоritilаdi. Shuningdek, Хаlqаrо Mehnаt Tаshkilоti (ХMT) vа uning mehnаt munоsаbаtlаridаgi nаzоrаt vаzifаlаri, Kаnаdа sud аmаliyоtidаgi «Оntаriо (Humаn Rights Cоmmissiоn) аnd О’Mаlley v. Simpsоns-Seаrs Limited» keysining mаzmuni hаmdа diniy e’tiqоd аsоsidа yuzаgа kelgаn kаmsitilishning хаlqаrо-huquqiy tаlqinlаri tаhlil qilinаdi. Mаqоlаdа О‘zbekistоnning milliy qоnunchiligidа insоn huquqlаri bilаn bоg‘liq sо‘nggi islоhоtlаr, хususаn, yаngi Mehnаt kоdeksi vа хаlqаrо kоnvensiyаlаrning rаtifikаtsiyа qilinishi hаqidа mа’lumоtlаr keltirilаdi. YUNESKО vа YUNISEF kаbi BMTning iхtisоslаshgаn оrgаnlаrining fаоliyаti vа ulаrning insоn huquqlаrini himоyа qilishdаgi о‘rni hаm аlоhidа kо‘rib chiqilаdi. Tаdqiqоt dаvоmidа tаqqоslаsh, tаhlil vа umumilmiy metоdlаr qо‘llаnilgаn.

Спаечная болезнь брюшной полости является одной из наиболее частых причин послеоперационных осложнений, включая кишечную непроходимость, хроническую боль и репродуктивные нарушения. В статье представлен систематический обзор современных подходов к диагностике, профилактике и лечению данной патологии, основанный на анализе клинических рекомендаций, рандомизированных исследований и мета-анализов за 2018–2024 годы. Рассмотрены современные хирургические методы, использование барьерных материалов и перспективные фармакологические стратегии. Отмечена высокая эффективность мультимодальных протоколов профилактики, а также важность индивидуализированного подхода при лечении осложнений.